Maríukirkja

Maríukirkja Forsíða English Póstlisti Tengingar Stjarna Hafsins Messutímar Prédikanir Myndir Fyrir börn Faðir Róbert Bradshaw Séra Lambert Kaþólsk trú Ritningarlestrar Guðleg miskunn Brautryðjendur Medjugorje Rósakransbænin Móðir hins eilífa hjálpræðis Verndardýrlingur Íslands Móðir Teresa Dýrlingur dagsins Almennar bænir Heilræði Trúfræðslurit Kirkjunnar Humanae Vitae Evangelium Vitae Dominus Iesus Fróðleikur Jóhannes Páll II Lífsvernd

Trúfræðslurit - valmynd

Trúfræðslurit Kaþólsku Kirkjunnar

 

FYRSTI HLUTI: TRÚARJÁTNINGIN

ANNAR ÞÁTTUR - JÁTNING KRISTINNAR TRÚAR - TRÚARJÁTNINGARNAR

ÞRIÐJI KAFLI: ÉG TRÚI Á HEILAGAN ANDA

683. (424, 2670, 152, 249) “Enginn getur sagt: “Jesús er Drottinn!” nema af Heilögum Anda.” [1] “Guð hefur sent Anda Sonar síns í hjörtu vor, sem hrópar: “Abba! Faðir!”” [2] Slík trúarþekking er einungis möguleg í hinum Heilaga Anda. Til að vera í snertingu við Krist verðum við fyrst að vera snert af Heilögum Anda. Hann fer til móts við okkur og tendrar trúna í okkur. Fyrir mátt skírnar okkar, fyrsta sakramentis trúarinnar, miðlar Heilagur Andi í kirkjunni til okkar, á náinn og persónulegan hátt, lífinu sem á uppruna sinn í Föðurnum og er gefið okkur í Syninum. Skírnin gefur okkur náð nýrrar fæðingar í Guði Föðurnum fyrir Son hans í Heilögum Anda. Því að þeir sem bera Anda Guðs eru leiddir til Orðsins, það er að segja, til Sonarins, og Sonurinn færir þá fram fyrir Föðurinn og Faðirinn veitir þeim óforgengileika. Og ómögulegt er að sjá Son Guðs án Andans, og enginn getur nálgast Föðurinn án Sonarins, því að þekkingin á Föðurnum er Sonurinn, og þekkingin á Syni Guðs er fengin fyrir Heilagan Anda. [3]

684. (236) Fyrir náð sína er Heilagur Andi fyrstur til að vekja trúna í okkur og hann miðlar til okkar hinu nýja lífi sem er að “þekkja þig hinn eina sanna Guð, og þann sem þú sendir, Jesúm Krist.” [4] En Andinn er síðastur af persónum hinnar heilögu þrenningar sem opinberast. Heilagur Gregoríus frá Nazianzus, “guðfræðingurinn”, skýrir þessa framþróun á máli sem skýra má sem “tilhliðrunarsemi” (“condescendentiae”) guðdómlegrar uppeldisfræði : Gamla testamentið kunngjörði Föðurinn greinilega, en Soninn á óskýrari hátt. Nýja testamentið opinberaði Soninn og lét guðdóm Andans bregða fyrir. Nú dvelur Andinn meðal okkar og veitir okkur skýrari sýn á sig. Það var ekki hyggilegt að kunngjöra Soninn opinberlega meðan guðdómur Föðurins var ekki enn að fullu játaður og bæta við Heilögum Anda til frekari íþyngingar, svo tekið sé djarft til orða, meðan guðdómur Sonarins var enn ekki viðurkenndur.… Smám saman, stig af stigi, “frá dýrð til dýrðar”, mun ljós þrenningarinnar skína stöðugt skærari geislum. [5]

685. (236) Að trúa á Heilagan Anda er að játa að Heilagur Andi sé einn af persónum hinnar heilögu þrenningar, sameðlis Föðurnum og Syninum: “og er tilbeðinn og dýrkaður ásamt Föðurnum og Syninum.” [6] Því hefur þegar verið fjallað um guðdómlegan leyndardóm Heilags Anda hvað varðar “guðfræði” þrenningarinnar. Hér verður hins vegar einungis fjallað um Heilagan Anda í hinni guðdómlegu “ráðdeild” (“oikonomia”).

686. (258) Heilagur Andi starfar með Föðurnum og Syninum frá því að fyrirætlunin um hjálpræði okkar hefst og þar til hún er fullnuð. En á þessum “síðustu tímum”, sem endurlausnarholdtekja Sonarins innleiddi, er Andinn opinberaður og gefinn, hann er viðurkenndur og við honum er tekið sem persónu. Og þannig fær þessi guðdómlega fyrirætlun, fullnuð í Kristi, frumburði og höfði hinnar nýju sköpunar, hlutstæða mynd í mannkyninu með úthellingu Andans: kirkjan, samfélag heilagra, fyrirgefning syndanna, upprisa holdsins og eilíf líf.

« 8. ATRIÐI - “ÉG TRÚI Á HEILAGAN ANDA”

687. (243) “Þannig hefur heldur enginn komist að raun um, hvað Guðs er, nema Guðs Andi.” [7] Andi Guðs, sem opinberar Guð, fær okkur til að þekkja Krist, Orð hans, lifandi mæli hans, en Andinn segir ekkert um sjálfan sig. Andinn, sem “hefur talað fyrir munn spámannanna”, lætur okkur heyra Orð Föðurins en við heyrum ekki Andann sjálfan tala. Við þekkjum hann einungis í þeim hræringum þegar hann opinberar okkur Orðið og vekur í okkur löngun til að taka við því í trú. Andi sannleikans sem “afhjúpar” okkur Krist “mun ekki mæla af sjálfum sér”. [8] Þessi tilhlýðilega guðdómlega hlédrægni útskýrir hvers vegna “heimurinn getur ekki tekið á móti [honum] því hann sér hann ekki né þekkir” en þeir sem trúa á Krist þekkja Andann því hann dvelur í þeim. [9]

688. Kirkjan, samfélag er lifir í trú postulanna og lætur hana ganga áfram, er staðurinn þar sem við þekkjum Heilagan Anda: - í Ritningunum sem voru hans innblástur; - í erfikenningunni sem kirkjufeðurnir eru ávallt lifandi vottar um; - í kennsluembætti kirkjunnar sem hann aðstoðar; - í hinum sakramentislegu helgisiðum, fyrir orð þeirra og tákn, þar sem Heilagur Andi kemur okkur til samfélags við Krist; - í bæninni þar sem hann leitar árnaðar fyrir okkur; - í náðargjöfunum og hirðisþjónustunni sem byggja upp kirkjuna; - í táknunum postullegs lífs og trúboðs; - í vitnisburði heilagra en fyrir tilverknað þeirra lætur hann í ljós heilagleika sinn og heldur áfram hjálpræðisstarfinu.

I. SAMEIGINLEGT ERINDI SONARINS OG ANDANS

689. (245, 254, 485) Hann sem Faðirinn hefur sent í hjarta okkar, Andi Sonar hans, er sannarlega Guð. [10] Sameðlis Föðurnum og Syninum er Andinn óaðskiljanlegur frá þeim, bæði í innra lífi þrenningarinnar og í gjöf hans á kærleikanum til heimsins. Í tilbeiðslu á heilagri þrenningu, sem veitir líf, sem er sameðlis og óskiptanleg, játar trú kirkjunnar einnig aðgreiningu persónanna. Þegar Faðirinn sendir Orð sitt sendir hann ávallt Anda sinn. Í sameiginlegu erindi þeirra eru Sonurinn og Heilagur Andi aðgreindir en óaðskiljanlegir. Vissulega er það Kristur sem er sýnilegur, hin sýnilega mynd hins ósýnilega Guðs, en það er Andinn sem opinberar hann.

690. (436, 788, 448) Jesús er Kristur, “smurður”, vegna þess að Andinn er smurning hans og allt það sem gerist eftir holdtekjuna má rekja til þessarar fullnustu. [11] Þegar Kristur er að lokum dýrlegur gerður, [12] getur hann þannig, þar sem hann er með Föðurnum, sent Andann til þeirra sem trúa á hann: hann miðlar til þeirra dýrð sinni, [13] það er að segja, hinum Heilaga Anda sem gerir hann dýrlegan. [14] Frá þeirri stundu birtist þetta sameiginlega erindi í þeim börnum sem Faðirinn hefur gefið barnarétt í líkama Sonar hans. Erindi Anda barnaréttarins er að koma þeim til einingar við Krist og fá þau til að lifa í honum: Hugmyndin um smurningu gefur til kynna… að það sé engin fjarlægð á milli Sonarins og Andans. Já, alveg á sama hátt og hvorki skynsemi né skynjun fá greint nokkuð á milli yfirborðs líkamans og smurningar olíunnar, þannig er samband Sonarins við Andann milliliðalaust og því verður hver sá sem kemst í samband við Soninn fyrir trú, fyrst að mæta olíunni með snertingu. Raunar er enginn partur sem ekki er þakinn af Heilögum Anda. Þetta er ástæða þess að játningin á drottinvaldi Sonarins er gerð í Heilögum Anda af þeim sem meðtaka hann, og Andinn kemur frá öllum hliðum til þeirra sem nálgast Soninn í trú. [15]

II. NAFN, NAFNBÓT OG TÁKN HEILAGS ANDA

Tilhlýðilegt nafn Heilags Anda

691. “Heilagur Andi” er tilhlýðilegt nafn á honum sem við tilbiðjum og dýrkum ásamt Föðurnum og Syninum. Kirkjan hefur meðtekið þetta nafn frá Drottni og játar það þegar ný börn hennar skírast. [16] Heitið “Andi” er þýðing á hebreska orðinu ruah sem upprunalega merkir andardrátt, loft eða vind. Jesús notar þá skynjanlegu mynd sem vindurinn er til gefa Nikódemusi til kynna yfirskilvitlegan nýstárleika hans sem með persónulegum hætti er andardráttur Guðs, hins guðdómlega Anda. [17] Hins vegar eru “Heilagur” og “Andi” guðdómleg auðkenni sem eru sameiginleg öllum þremur persónum guðdómsins. En þegar Ritningin, helgisiðirnir og guðfræðilegt fagmál sameina heitin tvö þá tákna þau hina ósegjanlegu persónu Heilags Anda án þess að nokkur hætta sé á ruglingi við aðra notkun á heitunum “heilagur” og “andi”.

Nafnbót Heilags Anda

692. (1433) Þegar hann kunngerir og gefur fyrirheit um komu Heilags Anda, kallar Jesús hann “parakletos” sem þýðir bókstaflega: “hann sem kallaður er til aðstoðar,” ad-vocatus. [18] “Parakletos” er venjulega þýtt sem “hjálpari” (eða “huggari”) og Jesús er fyrsti hjálparinn. [19] Drottinn kallaði einnig Heilagan Anda “Anda sannleikans”. [20]

693. Fyrir utan hið tilhlýðilega nafn “Heilagur Andi” sem oftast er notað í Postulasögunni og í bréfunum, finnum við einnig hjá heilögum Páli eftirfarandi nöfn: Andi fyrirheitsins, [21] Andi barnaréttarins, [22] Andi Krists, [23] Andi Drottins [24] og Andi Guðs [25] - og hjá heilögum Pétri: Andi dýrðarinnar. [26]

Tákn Heilags Anda

694. (1218, 2652) Vatn. Vatnið táknar athöfn Heilags Anda í skírninni því að eftir að Heilagur Andi er ákallaður verður það virkt sakramentistákn endurfæðingarinnar. Líkt og meðganga fyrstu fæðingar okkar var í vatni, þannig er vatn skírnarinnar sannarlegt tákn um að fæðing okkar til hins guðdómlega lífs eigi sér stað í Heilögum Anda. En “í einum Anda vorum vér allir skírðir” og því “fengum vér einn Anda að drekka”. [27] Andinn er þannig einnig með persónulegum hætti hið lifandi vatn sem rennur úr síðu Krists krossfests, [28] er lind þess og streymir fram í okkur til eilífs lífs. [29]

695. (1293, 436, 1504, 794) Smurning. Smurning með olíu er tákn sem einnig merkir Heilagan Anda [30] að því marki að verða samheiti fyrir Heilagan Anda. Í kristinni innvígslu er smurningin sakramentistákn fermingarinnar en hún er kölluð “krismi” í Austurkirkjunum. Einungis er hægt að skilja fullan mátt hennar í tengslum við frumsmurningu Heilags Anda, smurningu Jesú. Kristur (á hebresku “Messías”) merkir hann sem er “smurður” af Anda Guðs. Í gamla sáttmálanum var að finna hina smurðu Drottins og var Davíð konungur fremstur þeirra. [31] En Jesús er Guðs smurði á einstakan hátt: manneðlið sem Sonurinn tók sér var fullkomlega smurt af Heilögum Anda. Heilagur Andi gerði hann að “Kristi”. [32] Af Heilögum Anda varð María mey þunguð af Kristi og við fæðingu hans kunngjörði hann Krist með englunum og að áeggjan hans kom Símeon til musterisins til að sjá Krist Drottins. [33] Andinn fyllti Krist og kraftur Andans fór út frá honum þegar hann læknaði og vann sín hjálpræðisverk. [34] Að lokum var það Andinn sem reisti Jesúm upp frá dauðum. [35] Eftir að hafa verið grundvallaður að fullu sem “Kristur” í manneðli sínu, sem fagnar sigri yfir dauðanum, úthellir Jesús Heilögum Anda af gnægð þar til “hinir heilögu” mynda - í einingu þeirra við manneðli Sonar Guðs - þann fullþroska mann sem nær “ vaxtamarki Krists fyllingar”: [36] “Krist allan” svo notuð séu orð heilags Ágústínusar.

696. (1127, 2586, 718) Eldur. Meðan vatnið táknar fæðingu og frjósemi lífsins sem Heilagur Andi veitir, táknar eldurinn hinn umbreytandi kraft í verkum Heilags Anda. Spámaðurinn Elía, sem var “eldlegur spámaður” og “orð hans brunnu sem kyndill”, kallaði með bæn sinn ofan eld af himnum við fórnina á Karmelfjalli. [37] Þessi atburður var “mynd” elds Heilags Anda sem umbreytir því sem hann snertir. Jóhannes skírari sem “mun ganga fyrir [Drottni] í anda og krafti Elía” kunngjörir Krist sem hann sem “mun skíra yður með Heilögum Anda og eldi”. [38] Um Andann segir Jesús: “Ég er kominn að varpa eldi á jörðu. Hversu vildi ég að hann væri þegar kveiktur!” [39] Það er í líkingum tungna “eins og af eldi væru” að Heilagur Andi sest á lærisveinana að morgni hvítasunnudags og þeir fyllast honum. [40] Hin andlega arfleifð hefur varðveitt táknmyndina um eldinn sem ein af áhrifamestu lýsingum á verkum Heilags Anda. [41] “Slökkvið ekki Andann.” [42]

697. (484, 554, 659) Ský og ljós. Þessar tvær táknmyndir gerast samtímis þegar Heilagur Andi birtir sig. Í guðsvitrunum Gamla testamentisins opinberar skýið, ýmist sem það er óljóst eða lýsandi, hinn lifandi og frelsandi Guð jafnframt að það hylur yfirskilvitlega dýrð hans - með Móse á Sínaífjalli, [43] í samfundartjaldinu, [44] meðan ferðin stóð yfir í eyðimörkinni, [45] og með Salómon við vígslu musterisins. [46] Kristur uppfyllir þessar myndir í Heilögum Anda. Andinn kom yfir Maríu mey og “yfirskyggði” hana til að hún fengi getnað og fæddi Jesúm. [47] Á fjallinu þar sem ummyndunin átti sér stað, kom Andinn í “skýi og skyggði yfir þá” Jesúm, Móse Elía, Pétur, Jakob og Jóhannes og “rödd kom úr skýinu og sagði: “Þessi er Sonur minn, útvalinn, hlýðið á hann!”” [48] Að lokum var það skýið sem huldi Jesúm sjónum lærisveinanna á uppstigningardegi hans og mun opinbera hann sem Mannssoninn í dýrð á þeim degi þegar hann kemur til baka. [49]

698. (1295-1296, 1121) Innsiglið er tákn sem er nátengt smurningunni. “Á [Krist] hefur Faðirinn…sett innsigli sitt” og í honum setur hann innsigli sitt einnig á okkur. [50] Vegna þess að þetta innsigli gefur til kynna óafmáanleg áhrif smurningar með Heilögum Anda í sakramentum skírnar, fermingar og vígslu, hafa sumar hefðir guðfræðinnar notað ímynd innsiglisins (sfragis) til að láta í ljós hin óafmáanlegu “auðkenni” sem þessi þrjú sakramenti láta eftir sig, sakramenti sem ekki verða endurtekin.

699. (292, 1288, 1300, 1573, 1668) Höndin. Jesús læknar sjúka og blessar börnin með því að leggja hönd sína yfir þau. [51] Í hans nafni gera postularnir það sama. [52] Það er einmitt með handayfirlagningu postulanna að Heilagur Andi er gefinn. [53] Hebreabréfið nefnir handayfirlagningu meðal þeirra “undirstöðuatriða” sem þar er kennt. [54] Kirkjan hefur í sínu sakramentislega epíklesis (ákalli) viðhaldið þessu tákni um almáttuga úthellingu Heilags Anda.

700. (2056) Fingurinn. “[Jesús] rekur illu andana út með fingri Guðs.” [55] Ef lögmál Guðs var ritað á steintöflurnar “með fingri Guðs”, þá er “bréf Krists”, sem falið er postulunum til varðveislu, ritað “með Anda lifanda Guðs, ekki á steintöflu, heldur á hjartaspjöld úr holdi.”. [56] Hymninn Veni, Creator Spiritus ákallar Heilagan Anda sem “fingur hægri handar Föðurins.” [57]

701. (1219, 535) Dúfan. Þegar syndaflóðið er í rénun, en táknræn merking þess vísar til skírnarinnar, snýr dúfan aftur, sem Nói hafði sleppt, með grænt olíuviðarblað í nefinu en það var tákn um að jörðin væri byggileg á ný. [58] Þegar Kristur stígur upp úr vatninu eftir skírnina, stígur Heilagur Andi niður í líki dúfu og kemur yfir hann og er áfram með honum. [59] Andinn stígur niður og verður í hreinsuðu hjarta hinna skírðu. Í sumum kirkjum er heilög evkaristía varðveitt í málmíláti sem hefur á sér lögun dúfu (columbarium) og er staðsett ofan við altarið. Í kristinni helgimyndagerð er hefð fyrir því að nota dúfu til að tákna Andann.

III. GUÐS ANDI OG ORÐ Á TÍMA FYRIRHEITANNA

702. (122, 107, 243) Frá byrjun og þar til “fylling tímans” kemur [60] er sameiginlegt erindi Orðs og Anda Föðurins hulið en virkt. Andi Guðs undirbýr tíma Messíasar. Hvorugur er að fullu opinberaður en fyrirheit hefur verið gefið um báða svo að eftir þeim sé vakað og þeim fagnað þegar þeir gera sig kunna. Þetta er ástæða þess að þegar kirkjan les Gamla testamentið þá leitar hún þar eftir því sem Andinn, “sem hefur talað fyrir spámennina”, vill segja okkur um Krist. [61] Trú kirkjunnar skilur í þessu tilfelli “spámenn” alla þá sem Heilagur Andi hefur fyllt andagift í hinum lifanda boðskap og í skráningu hinnar helgu bókar, bæði Gamla og Nýja testamentisins. Arfleifð Gyðinga greinir á milli lögmálsins (fyrstu fimm bækurnar eða Mósebækurnar), spámannanna (það sem við nefnum sögu- og spádómsritin) og að lokum ritningarinnar (umfram allt spekiritin og sérstaklega Sálmarnir). [62]

Í sköpuninni

703. (292, 291) Orð Guðs og Andi Guðs eru við upphaf tilveru og lífs hverrar sköpunar: [63] Það tilheyrir Heilögum Anda að stjórna, helga og fjörga sköpunina því hann er Guð, sameðlis Föðurnum og Syninum.… Vald yfir lífinu er Andans því að sem Guð varðveitir hann sköpunina í Föðurnum fyrir Soninn. [64]

704. (356) “Guð mótaði manninn með sínum eign höndum [það er, með Syninum og hinum Heilaga Anda] og þrýsti sinni eigin lögun á holdið sem hann hafði mótað og gerði það með þeim hætti að jafnvel það sem var sýnilegt mætti bera hina guðdómlegu lögun.” [65]

Andi fyrirheitsins

705. (410, 2809) Afskræmdur af syndinni og dauðanum er maðurinn áfram “í mynd Guðs,” í mynd Sonarins, en “skortir Guðs dýrð,” [66] hann skortir “líkingu” hans. Í fyrirheitinu, sem gefið var Abraham, byrjar ráðdeild hjálpræðisins en við hápunkt þess tekur Sonurinn sjálfur þá “mynd” [67] og endurreisir hana til “líkingar” við Föðurinn með því að gefa henni aftur dýrð sína, Andann sem er “lífgari”.

706. (60) Gegn allri mannlegri von gefur Guð Abraham fyrirheit um niðja sem ávöxt trúar og krafts Heilags Anda. [68] Í afkvæmi Abrahams munu allar þjóðir jarðar blessun hljóta. Þetta afkvæmi verður Kristur sjálfur [69] en í honum mun úthelling Heilags Anda “safna saman í eitt börnum Guðs sem dreifð eru víða”. [70] Guð skuldbindur sig með hátíðlegum eið sínum að gefa sinn elskaða Son og Heilagan Anda sem “var fyrirheitið [og] er pantur arfleifðar vorrar, að vér verðum endurleystir Guði til eignar”. [71]

Í guðsvitrunum og lögmálinu

707. Guðsvitranir (Teofanie) lýsa upp leið fyrirheitsins, frá ættfeðrunum til Móse og frá Jósúa til þeirra vitrana sem hófu erindi hinna merku spámanna. Kristin arfleifð hefur ávallt viðurkennt að í þessum guðsvitrunum lét Orð Guðs sjá sig og heyra, þar sem ský Heilags Anda bæði opinberaði og huldi það í skugga sínum.

708. (1961-1964, 122, 2585) Þessi guðdómlega uppeldisfræði birtist sérstaklega í gjöfinni á lögmálinu. [72] Guð gefur lögmálið sem “tyftara” til að leiða lýð sinn til Krists. [73] En ráðaleysi lögmálsins við að frelsa manninn sem hefur glatað hinni guðdómlegu “líkingu,” auk þeirrar vaxandi vitundar um syndina sem það veldur, [74] kveikir löngun eftir hinum Heilaga Anda. Harmgrátur Sálmanna bera þessu vitni.

Í konungsríkinu og herleiðingunni

709. (2579, 544) Lögmálið, tákn um fyrirheit Guðs og um sáttmálann, ætti að hafa stjórnað hjarta og samfélagsgerð þeirrar þjóðar sem trú Abrahams fæddi af sér. “Nú ef þér hlýðið minni röddu grandgæfilega og haldið minn sáttmála, þá skuluð þér vera… mér prestaríki og heilagur lýður.” [75] En eftir daga Davíðs féll Ísrael í þá freistni að verða konungsríki líkt og aðrar þjóðir. Aftur á móti skyldi konungsríkið, sem Davíð fékk fyrirheit um, [76] vera verk Heilags Anda; það skyldi tilheyra hinum fátæku samkvæmt Andanum.

710. Gleymska við lögmálið og ótryggð við sáttmálann enda í dauða: það er herleiðingin, sem við fyrstu sýn virðist vera brot á fyrirheitunum, sem geymir í raun og veru er hina leyndardómsfullu tryggð Guðs frelsarans og er upphafið á endurreisninni sem fyrirheit var gefið um, en samkvæmt Andanum. Lýður Guðs varð að þola þessa hreinsun. [77] Þá þegar í fyrirætlun Guðs stendur herleiðingin í skugga krossins og leifar hinna fátæku sem snúa aftur úr herleiðingunni er einn greinilegasti fyrirboðinn um kirkjuna.

Væntingar um Messías og Anda hans

711. (64, 522) “Sjá, nú hef ég nýtt fyrir stafni.” [78] Tvær spádómsstefnur áttu eftir að þróast, önnur leiddi til væntingar um Messías og hin beindist að boðun hins nýja Anda. Þær renna saman í litlu leifunum, hinum fátæku í landinu, sem bíða í von “huggunar Ísraels” og “lausnar Jerúsalem”. [79] Við höfum fjallað áður um það hvernig Jesús uppfyllti spádómana um sjálfan sig. Við höldum okkur hérna við þá spádóma sem sýna með greinilegri hætti sambandið á milli Messíasar og Anda hans.

712. (439) Auðkenni Messíasar sem vænst er byrja að koma í ljós í Immanúelbókinni (“Jesaja sagði þetta af því að hann sá dýrð hans og talaði um hann” [80] og átti þá við Krist), sérstaklega í fyrstu tveimur versunum í 11. kafla Jesaja: Af stofni Ísaí mun kvistur fram spretta og angi upp vaxa af rótum hans. Yfir honum mun hvíla Andi Drottins: Andi vísdóms og skilnings, andi ráðspeki og kraftar, andi þekkingar og ótta Drottins. [81]

713. (601) Auðkenni Messíasar eru opinberuð fyrst og fremst í söngvum þjónsins. [82] Þessir söngvar kunngjöra merkingu píslargöngu Jesú og sýna hvernig hann muni úthella Heilögum Anda til að gefa mörgum líf: ekki sem einhver utanaðkomandi heldur með því að gera “þjóns mynd” [83] okkar að sinni. Með því að taka á sig dauða okkar getur hann miðlað til okkar sínum eigin Anda lífsins.

714. Þess vegna er það að Kristur byrjar að kunngjöra fagnaðarerindið með því að gera eftirfarandi tilvitnum frá Jesaja að sinni: [84] Andi Drottins er yfir mér, af því að Drottinn hefir smurt mig. Hann hefir sent mig til að flytja nauðstöddum gleðilegan boðskap og til að græða þá, sem hafa sundurmarið hjarta, til að boða herteknum frelsi og fjötruðum lausn, til að boða náðarár Drottins.

715. (214, 1965) Spádómstextarnir sem fjalla beint um sendingu Heilags Anda eru spádómsorð þar sem Guð talar til hjarta lýðsins á tungu fyrirheitanna með áherslu á “kærleika og trúfesti”. [85] Heilagur Pétur mun kunngjöra fullnustu þeirra að morgni hvítasunnudags. [86] Samkvæmt þessum fyrirheitum mun Andi Drottins á hinum “síðustu tímum” endurnýja hjarta mannanna, hann mun rita á það nýtt lögmál. Hann mun safna saman og sætta sundraðar þjóðir; hann mun umbreyta fyrstu sköpuninni og þar mun Guð dvelja í friði með mönnunum.

716. (368) Lýður hinna “fátæku” [87] - þeir sem í auðmýkt og hógværð treysta fullkomlega á leyndardómsfullar fyrirætlanir Guðs og bíða réttlætisins, ekki frá mönnum heldur Messíasi - er árangur merks afreks hulins erindis Heilags Anda á þeim tímum fyrirheitanna sem undirbúa komu Krists. Það er þetta gæðahjarta, hreinsað og upplýst af Andanum, sem Sálmarnir láta í ljós. Í þessum fátæku er Andinn að “búa Drottni altygjaðan lýð”. [88]

IV. ANDI KRISTS Í FULLNUSTU TÍMANS

Jóhannes, undanfari, spámaður og skírari

717. (523) “Maður kom fram, sendur af Guði. Hann hét Jóhannes.” [89] Jóhannes var “fylltur Heilögum Anda jafnvel þegar frá móðurlífi” [90] af Kristi sjálfum, en stuttu áður hafði María mey getið hann af Heilögum Anda. Þannig var það Guð sem vitjaði lýðs síns þegar María vitjaði Elísabetar. [91]

718. (696) Jóhannes er “Elía [sem á] að koma”. [92] Eldur Andans er í honum og fær hann til að greiða veg hins komandi Drottins. Í Jóhannesi, undanfaranum, fullgerir Heilagur Andi verkið að “búa Drottni altygjaðan lýð”. [93]

719. (2684, 536) Jóhannes skírari er “meira en spámaður”. [94] Í honum lýkur Heilagur Andi að tala í spámönnunum. Jóhannes fullkomnar röð spámannanna sem hófst með Elía. [95] Hann kunngjörir huggun Ísraels sem er á næsta leiti; hann er “rödd” huggarans sem kemur. [96] Líkt og Andi sannleikans mun einnig gera, kom Jóhannes “til að vitna um ljósið”. [97] Í augsýn Jóhannesar mun Andinn því fullkomna hina vandlegu rannsókn spámannanna og uppfylla það sem englana fýsir: [98] “Sá sem þú sérð Andann koma yfir og nema staðar á, hann er sá sem skírir með Heilögum Anda. Þetta sá ég, og ég vitna, að hann er Sonur Guðs.… Sjá, Guðs lamb.” [99]

720. (535) Að lokum byrjar Heilagur Andi, með Jóhannesi skírara, að endurreisa í manninum “hina guðdómlegu líkingu” sem er fyrirboði um það sem hann mun fullna með og í Kristi. Skírn Jóhannesar var til iðrunar; skírn með vatni og Andanum verður ný fæðing. [100]

“Fagna þú sem ert full náðar”

721. (484) María, hin alsæla Guðsmóðir, ævarandi mey, er meistaraverk erindis Sonarins og Andans í fullnustu tímans. Í fyrsta skipti í fyrirætlun sinni um hjálpræðið, og vegna þess að Andi hans hafði undirbúið hana, fann Faðirinn bústað þar sem Sonur hans og Andi hans gátu dvalið meðal manna. Í þessum skilningi hefur erfikenning kirkjunnar oft lesið fegurstu textana um spekina í tengslum við Maríu. [101] María er lofuð og henni lýst í helgisiðunum sem “hásæti spekinnar”. Í henni byrja “dásemdarverk Guðs” að birtast sem Andinn átti að fullna í Kristi og kirkjunni:

722. (489, 2676) Heilagur Andi undirbjó Maríu með náð sinni. Það var tilhlýðilegt að móðir hans sem í “býr öll fylling guðdómsins líkamlega” [102] skyldi sjálf vera “full náðar”. Hún var af hreinni náð getin án syndar sem hin auðmjúkasta af öllum sköpunum og hæfust til að taka á móti ósegjanlegri gjöf hins almáttuga. Það var því með réttu að Gabríel engill heilsar henni sem “dóttur Síonar”: “Fagna þú.” [103] Það er þakkargjörð alls lýðs Guðs, og þannig kirkjunnar, sem María í lofsöng sínum [104] lætur stíga upp til Föðurins í Heilögum Anda meðan hún gengur með hinum eilífa Syni.

723. (485, 506) Í Maríu uppfyllir Heilagur Andi ráð kærleiksríkrar gæsku Föðurins. Fyrir Heilagan Anda verður Mærin þunguð og fæðir Son Guðs. Af krafti Heilags Anda og trú hennar verður meydómur hennar einstaklega frjósamur. [105]

724. (963) Í Maríu birtir Heilagur Andi Son Föðurins sem nú verður Sonur Meyjarinnar. Hún er brennandi þyrnirunni hinnar endanlegu guðsvitrunar. Fyllt Heilögum Anda gerir hún Orðið sýnilegt í auðmýkt holds hans. Það er hinum fátæku og fyrstu fulltrúum heiðnu þjóðanna sem hún gerir hann kunnan. [106]

725. (208, 2619) Að síðustu byrjar Heilagur Andi, fyrir tilstilli Maríu, að leiða manninn, sem miskunnsamur kærleikur Guðs beinist að, [107] til samfélags við Krist. Og hinir auðmjúku eru ávallt fyrstir til að taka við honum: fjárhirðarnir, vitringarnir, Símeon og Anna, brúðurin og brúðguminn í Kana, og fyrstu lærisveinarnir.

726. (494, 2618) Við lok þessa erindis Andans, verður María “konan”, hin nýja Eva (“móðir þeirra sem lifa”), móðir “Krists alls”. [108] Þessum eiginleikum gædd var hún með hinum tólf sem “voru með einum huga stöðugir í bæninni” [109] við birtingu “hinna síðustu tíma” sem Andinn átti eftir að innleiða að morgni hvítasunnudags með því að gera kirkjuna sýnilega.

Kristur Jesús

727. (438, 695, 536) Allt erindi Sonarins og hins Heilaga Anda, í fullnustu tímans, hefur það að inntaki að Sonurinn sé sá sem smurður er af Anda Föðurins allt frá holdtekjunni - Jesús er Kristur, Messías. Allan annan kafla trúarjátningarinnar ber að lesa í þessu ljósi. Allt verk Krists er í raun sameiginlegt erindi Sonarins og hins Heilaga Anda. Hérna verður einungis minnast á það sem snertir fyrirheit Jesú um Heilagan Anda og gjöf hins vegsamaða Drottins á honum.

728. (2615) Jesús opinberar ekki Heilagan Anda að fullu fyrr en að hann sjálfur er dýrlegur orðinn fyrir dauða sinn og upprisu. Engu að síður ýjar hann smám saman að honum jafnvel þegar hann kenndi mannfjöldanum, eins og þegar hann opinberaði að hans eigið hold mundi verða fæða heiminum til lífs. [110] Hann ýjar einnig að Andanum þegar hann talar við Nikódemus, [111] við samversku konuna, [112] og við þá sem taka þátt í laufskálahátíðinni. [113] Hann talar opinskátt við lærisveina sína um Andann í tengslum við bænina [114] og vitnisburðinn sem þeir áttu eftir að sverja eið að. [115]

729. (388, 1433) Einungis þegar stundin er runnin upp fyrir hann að verða dýrlega gerður gefur Jesús fyrirheit um komu Heilags Anda, úr því að dauði hans og upprisa muni uppfylla fyrirheitið sem feðrunum var gefið. [116] Andi sannleikans, hinn hjálparinn, verður gefinn af Föðurnum sem svar við bæn Jesú; hann verður sendur af Föðurnum í Jesú nafni; og Jesús mun senda hann frá hlið Föðurins því hann kemur frá Föðurnum. Heilagur Andi mun koma og við munum þekkja hann; hann mun vera með okkur að eilífu; hann mun vera áfram með okkur. Andinn mun kenna okkur allt og minna okkur á allt það sem Kristur sagði við okkur, og hann mun vitna um hann. Heilagur Andi mun leiða okkur í allan sannleikann og hann mun gera Krist dýrlegan. Hann mun sannfæra heiminn um synd, réttlæti og dóm.

730. (850) Að síðustu rennur upp stund Jesú:117 Hann felur anda sinn í hendur Föðurnum [118] á sjálfu því augnabliki er hann með dauða sínum sigrar dauðann svo að hann “upp vakinn frá dauðanum fyrir dýrð Föðurins” [119] geti þá þegar gefið Heilagan Anda með því að “anda” á lærisveina sína. [120] Frá og með þessari stund er erindi Krists og Andans erindi kirkjunnar: “Eins og Faðirinn hefur sent mig, eins sendi ég yður.” [121]

V. ANDINN OG KIRKJAN Á HINUM SÍÐUSTU DÖGUM

Hvítasunnan

731. (2623, 767, 1302) Á hvítasunnudegi, þegar sjö vikna páskatíminn var á enda, fullnast píslarsaga Krists með úthellingu hins Heilaga Anda, sem birtur var, gefinn og miðlaður sem guðdómleg persóna: Af fyllingu sinni úthellti Kristur, Drottinn, Andanum af gnægð. [122]

732. (244, 672) Á þeim degi var hin heilaga þrenning að fullu opinberuð. Frá þeim degi er konungsríkið sem Kristur boðaði opið þeim sem trúa á hann: í auðmýkt holdsins og í trú eiga þeir þegar hlut í samfélagi heilagrar þrenningar. Með komu sinni, sem aldrei tekur enda, gerir Heilagur Andi það að verkum að heimurinn fer inn í hina “síðustu daga”, tíma kirkjunnar, inn í konungsríkið sem þegar er fengið að erfðum þótt ekki sé það enn að fullu komið til eignar. Vér höfum séð hið sanna ljós, vér höfum meðtekið hinn himneska Anda, vér höfum fundið hinna sönnu trú: Vér tilbiðjum hina óaðskiljanlegu þrenningu, sem hefur frelsað oss. [123]

Heilagur Andi - gjöf Guðs

733. (218) “Guð er kærleikur” [124] og kærleikurinn er fyrsta gjöf hans og geymir hún allar aðrar gjafir. “Kærleika Guðs er úthellt í hjörtum vorum fyrir Heilagan Anda, sem oss er gefinn.” [125]

734. (1987) Þar sem við erum dáin eða að minnsta kosti særð fyrir tilverknað syndarinnar er fyrirgefning synda okkar fyrstu áhrifin af gjöf kærleikans. Samfélag Heilags Anda [126] í kirkjunni færir hinum skírðu aftur þá guðdómlegu líkingu sem glataðist með syndinni.

735. (1822) Þá gefur hann okkur “pant” eða “frumgróða” arfs okkar: sjálft líf heilagrar þrenningar, sem er að elska eins og “Guð hefur…elskað oss”. [127] Þessi kærleikur (1Kor 13) er uppspretta hins nýja lífs í Kristi og er okkur mögulegur vegna þess að við höfum meðtekið “kraft” frá Heilögum Anda. [128]

736. (1832) Með þessum krafti Andans geta börn Guðs borið mikinn ávöxt. Hann sem hefur grætt okkur á hinn sanna vínvið mun láta okkur bera “ávöxt Andans [sem] er: Kærleiki, gleði, friður, langlyndi, gæska, góðvild, trúmennska, hógværð og bindindi.” [129] “Andinn er líf vort”; því meir sem við afneitum sjálfum okkur því meir fáum “vér lifað í Andanum”. [130] Fyrir Heilagan Anda erum við endurreist til paradísar, við erum leidd til baka til himnaríkis og með barnarétti okkar höfum við öðlast áræði til að kalla Guð “Föður” og eiga hlut í náð Krists, að kallast börn ljóssins og fá að eiga hlut í hinni eilífu dýrð. [131]

Heilagur Andi og kirkjan

737. (787-798, 1093-1109) Erindi Krists og Heilags Anda verður að fullu lokið í kirkjunni, sem er líkami Krists og musteri Heilags Anda. Þetta sameiginlega erindi fær eftirleiðis trúendur Krists til að eiga hlut í samfélagi hans við Föðurinn í Heilögum Anda. Andinn undirbýr menn og fer út til þeirra með náð sína til að draga þá til Krists. Andinn birtir þeim hinn upprisna Drottin, rifjar upp orð hans við þá og opnar huga þeirra til skilnings á dauða hans og upprisu. Hann gerir leyndardóm Krists nærverandi, einkum og sér í lagi í evkaristíunni, til að sætta þá, fá þá til samfélags við Guð, svo þeir megi “bera mikinn ávöxt.” [132]

738. (850, 777) Þannig er erindi kirkjunnar ekki viðbót við erindi Krists og Heilags Anda heldur er kirkjan sakramenti þessa erindis: kirkjan er í allri tilvist sinni og í öllum limum sínum send til að boða, vitna um, gera nærverandi og útbreiða leyndardóm samfélags heilagrar þrenningar (sem er umfjöllunarefni næsta trúaratriðis): Við, sem höfum meðtekið einn og hinn sama Anda, það er að segja, Heilagan Anda, höfum á vissan hátt öll runnið saman hvert við annað og við Guð. Því þótt Kristur, ásamt með Föðurnum og Anda sínum, komi tildvalar í hverju okkar, jafnvel þótt mörg séum, er Andinn engu að síður einn og óskiptur. Hann bindur saman andana sem hvert okkar geymir…og fær þá alla til að birtast sem einn í honum. Því að með sama hætti og kraftur heilags holds Krists bindur saman í einn líkama þá sem það dvelur í, tel ég að hinn eini og óskipti Andi Guðs, sem dvelur í öllum, leiði alla til andlegrar einingar. [133]

739. (1076) Þar sem Heilagur Andi er smurning Krists, er það Kristur, höfuð líkamans, sem lætur Andann streyma meðal lima sinna til að næra, græða, og raða þeim í gagnkvæm hlutverk sín, til að gefa þeim líf, senda þá út að bera vitni og til að sameina þá sjálfsfórn sinni til Föðurins og árnaði sínum til handa öllum heiminum. Fyrir sakramenti kirkjunnar miðlar Kristur til lima líkama síns Heilögum og Helgandi Anda sínum (þetta verður umfjöllunarefni 2. hluta Trúfræðsluritsins).

740. Þessi “máttarverk Guðs”, sem bjóðast hinum trúuðu í sakramentum kirkjunnar, bera ávöxt sinn í hinu nýja lífi í Kristi, samkvæmt Andanum (þetta verður umfjöllunarefni 3. hlutans).

741. “Þannig hjálpar og Andinn oss í veikleika vorum. Vér vitum ekki, hvers vér eigum að biðja eins og ber, en sjálfur Andinn biður fyrir oss með andvörpum, sem ekki verður orðum að komið.” [134] Heilagur Andi, hagleikssmiður verka Guðs, er lærimeistari bænarinnar (þetta verður umfjöllunarefni 4. hlutans).

Í STUTTU MÁLI

742. “En þar eð þér eruð börn, þá hefur Guð sent Anda Sonar síns í hjörtu vor, sem hrópar: “Abba, Faðir!”” (Gl 4:6).

743. Frá upphafi til loka tímanna sendir Guð ávallt Anda sinn hvenær sem hann sendir Son sinn: erindi þeirra er sameiginlegt og óaðskiljanlegt.

744. Í fullnustu tímans fullgerir Heilagur Andi í Maríu allan undirbúning lýðs Guðs fyrir komu Krists. Með athöfnum Heilags Anda í henni, gefur Faðirinn heiminum Immanúel “Guð með oss” (Mt 1:23).

745. Sonur Guðs var vígður sem Kristur (Messías) með smurningu Heilags Anda við holdtekjuna (sbr. Sl 2:6-7).

746. Með dauða sínum og upprisu er Jesús gerður að Drottni og Kristi í dýrð (sbr. P 2:36). Af fyllingu sinni úthellir hann Heilögum Anda yfir postulana og kirkjuna.

747. Heilagur Andi sem Kristur, höfuðið, úthellir yfir limi sína, byggir, lífgar og helgar kirkjuna. Hún er sakramenti samfélags heilagrar þrenningar við mennina.

« 9. ATRIÐI - “ÉG TRÚI Á HEILAGA KAÞÓLSKA KIRKJU”

748. “Kristur er ljós allra þjóða. Það er þess vegna, sem þetta heilaga kirkjuþing, sem hefur verið kallað saman í Heilögum Anda, æskir svo mjög að láta ljóma þann, sem Drottinn upplýsir ásjónu kirkjunnar með, skína yfir allt mannkynið. Þetta gerist er fagnaðarerindið er boðað öllum mönnum.” [135] Þetta eru upphafsorð kenningarbundinnar reglugerðar um kirkjuna frá öðru Vatíkanþinginu. Með þessum orðum sýnir þingið fram á að trúaratriðið um kirkjuna hvílir algerlega á trúaratriðunum um Krist Jesúm. Kirkjan hefur ekkert annað ljós en ljós Krists; samkvæmt ímynd er kirkjufeðurnir höfðu dálæti á líkist kirkjan mánanum sem endurskin sólar veitir alla sína birtu.

749. Trúaratriðið um kirkjuna hvílir einnig algerlega á trúaratriðinu um Heilagan Anda, sem kemur næst á undan. “Því að eftir að hafa sýnt að Andinn er uppspretta og gjafari alls heilagleika, játum vér nú að það er hann sem hefur gætt kirkjuna heilagleika.” [136] Kirkjan er, svo notað sé orðalag kirkjufeðranna, staðurinn “þar sem Andinn blómstrar”. [137]

750. (811, 169) Að trúa því að kirkjan sé “heilög” og “kaþólsk” og að hún sé “ein” og “postulleg” (eins og Níkeu-játningin bætir við) verður ekki skilið frá því að trúa á Guð, Föðurinn, Soninn, og hinn Heilaga Anda. Í hinni postullegu trúarjátningu játum við eina heilaga kirkju (Credo… Ecclesiam) en ekki trú á kirkjuna til að blanda ekki Guði saman við verk hans og til að eigna með skýrum hætti gæsku Guðs allar þær gjafir sem hann hefur veitt kirkju sinni. [138]

« 1. efnisgrein. Kirkjan í fyrirætlun Guðs

I. NÖFN OG ÍMYNDIR KIRKJUNNAR

751. Latneska orðið ecclesia (kirkja) (komið úr grísku ekklæsía af ek-ka-lein, að “kalla út”) þýðir samanköllun eða samkunda. Það er notað um þjóðfundi, venjulegast þá sem eru með trúarlegu sniði. [139] Ekklæsía kemur iðulega fyrir í Gamla testamentinu á grísku til að tilgreina söfnuð hins útvalda lýðs frammi fyrir Guði, umfram allt söfnuð þeirra á Sínaífjalli þar sem Ísrael fékk lögmálið og var grundvallaður af Guði sem heilagur lýður hans. [140] Með því að kalla sig ekklæsía, leit fyrsta samfélag þeirra sem trúa á Krist svo á að það væri erfingi þessa safnaðar. Í honum “kallar” Guð “saman” lýð sinn allt frá ystu endimörkum jarðar. Samsvarandi grískt orð kyriakæ sem kirkja er leitt af (church á ensku, kirche á þýsku) þýðir “það sem heyrir Drottni til”.

752. (1140, 832, 830) Í kristinni málvenju vísar orðið “kirkja” til safnaðar um helgisiðina, [141] en einnig til hins staðbundna samfélags [142] eða til alls hins almenna samfélags trúaðra. [143] Þessar þrjár merkingar verða ekki skildar að. “Kirkjan” er lýðurinn sem Guð safnar saman í öllum heiminum. Hún á sér tilveru í staðbundnum samfélögum og er raunsönn sem söfnuður um helgisiðina, umfram allt evkaristíuna. Hún lifir á orði og líkama Krists og verður þannig sjálf líkami Krists.

Tákn um kirkjuna

753. (781, 789) Í Ritningunni má finna fjöldann allan af myndum og líkingum sem tengjast innbyrðis og opinberunin styðst við til að segja frá óþrjótanlegum leyndardómi kirkjunnar. Líkingarnar sem fengnar eru úr Gamla testamentinu mynda tilbrigði við einn grunntón - lýð Guðs. Í Nýja testamentinu hafa allar þessar myndir fengið nýjan miðdepil vegna þess að Kristur er orðinn höfuð þessa lýðs sem upp frá því er líkami hans. [144] Í kringum þennan miðdepil safnast þær myndir sem “eru teknar úr hirðingarlífi, akuryrkju, byggingarlist og einnig úr fjölskyldulífinu og hjónabandinu”. [145]

754. (857) “Kirkjan er þannig sauðagerði sem hefur aðeins eitt hlið, en það getur eigi verið annar en Kristur. Hún er einnig hjörð sem Guð sagði að hann væri hirðir yfir. Þótt kirkjunni sé stjórnað af mannlegum hirðum, eru sauðirnir samt sem áður stöðugt leiddir og endurnærðir af sjálfum Kristi, hinum góða hirði og yfirhirði, sem lagði líf sitt í sölurnar fyrir sauði sína.” [146]

755. (795) “Kirkjan er eins og akur sem ber að rækta, Guðsakurinn. Á þessum akri vex hið forna olífutré, en ættfeðurnir eru helgar rætur þess, og þar hafa heiðingjarnir og Gyðingarnir sæst og munu sættast. Hinn himneski víngarðsmaður hefur ræktað kirkjuna sem úrvalsvíngarð sinn. Kristur er hinn sanni vínviður, sem veitir greinunum lífið og frjósemi; og þessar greinar erum við. Við dveljum í Kristi fyrir kirkjuna, en án Krists megnum við ekkert.” [147]

756. (797, 857, 1045) “Kirkjan hefur oft verið kölluð Guðs hús. Jafnvel Drottinn líkti sér við steininn sem húsasmiðirnir höfnuðu, en sem varð hyrningarsteinninn. Postularnir reistu kirkjuna á grunni þessum og þessi hyrningarsteinn veitir kirkjunni varanleika og festu. Hús þetta er kallað ýmsum dýrlegum nöfnum, t.d. Guðs hús þar sem fjölskylda hans býr; bústaður Guðs fyrir Andann; tjaldbúð Guðs meðal mannanna og sérstaklega var húsið kallað hið heilaga musteri. Þetta musteri, sem táknað er með helgum byggingum úr steini, er mjög lofað af kirkjufeðrunum, og það er ekki að ástæðulausu að því er líkt við Borgina helgu, hina nýju Jerúsalem, í messutextum. Við erum sem lifandi steinar hér á jörðunni, sem látum uppbyggjast í þessa borg. Jóhannes guðspjallamaður íhugar þessa helgu borg, sem stígur niður af himni, frá Guði, þegar heimurinn er endurskapaður; og hún er búin sem brúður er skartar fyrir manni sínum.” [148]

757. (507, 796, 1616) “Kirkjan, “Jerúsalem á hæðum”, er einnig kölluð “móðir vor”. Hún er sögð óflekkuð brúður hins óflekkaða lambs. Það var hún sem Kristur “elskaði og lagði sjálfan sig í sölurnar fyrir, svo að hann helgaði hana”; hann sameinaðist henni með órjúfanlegum sáttmála, og hann elur hana stöðugt og annast. [149]

II. UPPRUNI KIRKJUNNAR, GRUNNUR HENNAR OG ERINDI

758. (257) Við byrjum rannsókn okkar á leyndardómi kirkjunnar með því að hugleiða uppruna hennar í fyrirætlun heilagrar þrenningar og hvernig hún kemst smám saman til fyllingar í sögunni.

Fyrirætlun fæðist í hjarta Föðurins

759. (293, 1655) “Hinn eilífi Faðir skapaði allan heiminn í vísdómi sínum og gæsku af algerlega frjálsri og leyndardómsfullri ákvörðun. Ásetningur hans var að sæma mannkynið þátttöku í hans eigin guðdómlega lífi” [150] sem hann kallar alla menn til í Syni sínum. “[Faðirinn ákvarðaði] að safna saman í heilaga kirkju öllum þeim sem myndu trúa á Krist.” [151] Þessi “fjölskylda Guðs” myndast smám saman og hún mótast þar sem hún fer stig af stigi í gegnum sögu mannsins til samræmis við fyrirætlun Föðurins. “Kirkjan var fyrirboðuð allt frá upphafi heimsins. Hún var undirbúin á hinn undursamlegastan hátt í gegnum sögu Ísraels og fyrir tilverknað gamla sáttmálans. Kirkjan var stofnuð í nútímanum og gerð sýnileg með komu Andans yfir hana; hún mun og ná dýrlegu takmarki sínu í lok aldanna.” [152]

Kirkjan - fyrirboði um hana frá upphafi heimsins

760. (294, 309) Á fyrstu öldunum höfðu kristnir menn á orði að “heimurinn væri skapaður fyrir sakir kirkjunnar”. [153] Guð skapaði heiminn fyrir sakir samfélags við guðdómlegt líf hans, samfélag sem kom til fyrir “samanköllun” manna í Kristi, og þessi “samanköllun” er kirkjan. Kirkjan er markmið allra hluta [154] og Guð leyfði slík sársaukafull umrót sem fall englanna og synd mannsins einungis sem tilefni og leið til að sýna fullan kraft armleggs síns og allt umfang kærleikans sem hann vildi gefa heiminum: Á sama hátt og vilji Guðs er sköpun og kallast “heimurinn”, þannig er tilætlun hans hjálpræði mannsins og kallast hún “kirkjan”. [155]

Kirkjan - undirbúin í gamla sáttmálanum

761. (55) Hafist var handa við að safna saman lýð Guðs á því augnabliki að syndin eyðilagði samfélag mannanna við Guð og samfélagið mannanna á milli. Samanköllunin á kirkjunni er svo að segja svar Guðs við upplausninni sem syndin olli. Þessi endursameining gerist leynilega í hjarta allra þjóða: “[Guð] tekur opnum örmum hverjum þeim sem óttast hann og ástundar réttlæti, hverrar þjóðar sem er.” [156]

762. (122, 522, 60, 64) Hinn fjarlægi undirbúningur að því að safna þannig lýð Guðs hefst þegar hann kallar Abraham og gefur honum fyrirheit um að verða faðir mikillar þjóðar. [157] Tafarlaus undirbúningur hefst þegar Ísrael er útvalinn sem lýður Guðs. Með þessari útvalningu verður Ísrael tákn um söfnun allra þjóða í framtíðinni. [158] En spámennirnir ásaka Ísrael um að brjóta sáttmálann og haga sér líkt og hórkona. Þeir boða nýjan og eilífan sáttmála. “Kristur gerð… þennan nýja sáttmála”. [159]

Kirkjan - grundvölluð af Kristi Jesú

763. (541) Það féll í hlut Sonarins að fullgera fyrirætlun Föðurins um hjálpræðið í fullnustu tímans. Til þess var hann sendur að vinna að því. [160] “Drottinn Jesús vígði kirkjuna með því að boða fagnaðarerindið, þ.e.a.s. að Guðs ríki væri í nánd, en loforðið um það er að finna um aldaraðir í Heilagri Ritningu.” [161] Til að uppfylla vilja Föðurins kom Kristur á konungsríki himins á jörðu. Kirkjan er “konungsríki Krists sem er nú meðal okkar á leyndardómsfullan hátt”. [162]

764. (543, 1691, 2558) “Þetta konungsríki birtist mönnunum í orðum Krists, í verkum hans og nærveru.” [163] Þeir sem taka á móti orði Jesú “hafa tekið við sjálfu ríkinu”. [164] Sæðið og upphafið að konungsríkinu er hin “litla hjörð” - þeir sem Jesús hefur safnað um sig og hann er hirðir fyrir. [165] Þeir mynda hina eiginlegu fjölskyldu Jesú. [166] Þeim sem hann safnaði um sig kenndi hann nýja lífshætti og að biðja eigin bæn. [167]

765. (610, 551) Drottinn Jesús setti samfélagi sínu formgerð sem mun vara þar til konungsríkið verður gert endanlegt. Fyrst af öllu valdi hann þá tólf með Pétur sem leiðtoga þeirra. [168] Þeir standa fyrir hinar tólf ættkvíslir Ísraels og eru undirstöðusteinar hinnar nýju Jerúsalem. [169] Þeir tólf og hinir lærisveinarnir eiga hlut í erindi Krists og krafti hans en einnig í hlutskipti hans. [170] Með athöfnum sínum undirbýr Kristur kirkju sína og byggir hana upp.

766. (813, 860, 1340, 617, 478) Kirkjan fæddist fyrst og fremst vegna algerrar sjálfsgjafar Krists okkur til hjálpræðis en hún fer á undan í evkaristíunni og er fullnuð á krossinum. “Byrjun og vöxtur [kirkjunnar] eru hvorttveggja táknuð með blóðinu og vatninu, sem rann úr opinni síðu hins krossfesta Jesú.” [171] “En allt hið undursamlega sakramenti sem kirkjan er, kom úr síðu Krists þar sem hann svaf svefni dauðans á krossinum.” [172] Líkt og Eva var mynduð úr síðu Adams þar sem hann svaf, þannig fæddist kirkjan af nístu hjarta Krists þar sem hann hékk dáinn á krossinum. [173]

Kirkjan - opinberuð af Heilögum Anda

767. (731, 849) “Þegar Sonurinn hafði fullkomnað verk það sem Faðirinn hafði gefið honum að vinna á jörðinni, var Heilagur Andi sendur á hvítasunnudag til þess að hann helgaði kirkjuna eilíflega.” [174] Þá “var kirkjan opinberlega sýnd mannfjöldanum og hófst þá, með prédikun, útbreiðsla fagnaðarerindisins meðal þjóðanna.” [175] Sem “samansöfnun” allra manna til hjálpræðis er kirkjan sjálf í eðli sínu trúboðsrækin, send af Kristi til allra þjóða til að gera þær að lærisveinum. [176]

768. (541) Til að kirkjan geti uppfyllt erindi sitt veitir Heilagur Andi “henni ýmsar náðargjafir bæði þeim sem varða helgistjórn og náðargáfur og stjórnar henni með þeim hætti”. [177] “Það er því, að kirkjan, sem býr yfir gjöfum stofnenda síns, og sem gætir vandlega boða hans um kærleika, auðmýkt og sjálfsfórnun, hefur fengið það hlutverk að boða og stofna konungsríki Krists og Guðs ríki meðal allra þjóða. Hún er fyrsti frjóangi þessa konungsríkis hér á jörðu.” [178]

Kirkjan - fullkomin gerð í dýrð

769. (671, 2818, 675, 1045) “Kirkjan… mun einungis öðlast fullkomnun sína í dýrð himnanna” [179] þegar Kristur kemur aftur í dýrð. Þar til að því kemur “miðar kirkjunni áfram á vegferð sinni sem pílagrímur mitt á meðal ofsókna heimsins og huggunar Guðs.” [180] Hér niðri veit kirkjan að hún er í útlegð langt frá Drottni og hún þráir endanlega komu konungsríkisins þegar hún “sameinast konungi sínum í dýrð”. [181] Kirkjan, og í gegnum hana heimurinn, verður ekki fullkomnuð í dýrð án mikilla þrenginga. Einungis þá mun “öllum réttlátum mönnum, allt frá tímum Adams “frá Abel, hinum réttláta, til hins síðasta útvalda” vera safnað saman hjá Föðurnum í hinni almennu kirkju”. [182]

II. LEYNDARDÓMUR KIRKJUNNAR

770. (812) Kirkjan er í sögunni en samtímis er hún yfir hana hafin. Það er einungis “með augum trúarinnar” [183] að hægt er sjá andlegan veruleika hennar sem handhafa guðdómslegs lífs samtímis því að hafa sýnilegan veruleika hennar fyrir augum.

Kirkjan - bæði sýnileg og andleg

771. (827, 1880, 954) “Kristur, eini meðalgöngumaðurinn, stofnaði heilaga kirkju sína og viðheldur henni stöðugt hér á jörð. Hún er sýnilegt samfélag þeirra sem trúa, vona og elska. Hann útdeilir sannleika og náð til allra í gegnum hana.” [184] Kirkjan er samtímis: - félag byggt á “kirkjustjórn og hinn leyndardómsfulli líkama Krists;” - “hin sýnilega kirkja og hið andlega samfélag;” - “kirkjan hér á jörð og kirkjan er ríkir á himnum.” [185] Saman mynda þessir þættir “einn flókinn veruleika er býr yfir bæði guðdómlegum og mannlegum eiginleikum og frumparti”: [186] Kirkjan er í eðli sínu bæði mannleg og guðdómleg, sýnileg en gædd ósýnilegum veruleika, ötul í athöfnum en einlæg í íhugun, nærverandi í heiminum, en sem pílagrímur. Hún er þannig mynduð að í henni er hinu mannlega beint að og gert undirgefið hinu guðdómlega, hið sýnilega hinu ósýnilega, athöfnin íhuguninni, og núverandi heimur borginni sem kemur, viðfang leitar okkar. [187] Vesæl og himnesk! Tjaldbústaður af sedrusviði og helgidómur Guðs; jarðneskur dvalarstaður og himnahöll; leirhús og konunglegur salur; líkami dauða og musteri ljóss; og að lokum bæði viðfang háðungar hinna drambsömu og brúður Krists! Hún er svört en fríð, ó dætur Jerúsalem, því sé hún föl sökum erfiðis og pínu langrar útlegðar, prýðir fegurð himinsins hana eigi að síður. [188]

Kirkjan - leyndardómur einingar mannsins við Guð

772. (518, 796) Það er í kirkjunni að Kristur uppfyllir og opinberar sinn eigin leyndardóm sem markmið fyrirætlunar Guðs: “að safna öllu…undir eitt höfuð í Kristi.” [189] Heilagur Páll segir hjúskapareiningu Krists og kirkjunnar “mikinn leyndardóm”. Með því að hún er í einingu við Krist eins og brúðguma sinn verður hún leyndardómur. [190] Þegar heilagur Páll íhugar þennan leyndardóm í henni kallar hann upp yfir sig: “Kristur meðal yðar, von dýrðarinnar.” [191]

773. (671, 972) Þetta samfélag mannanna við Guð, í “kærleika [sem] fellur aldrei úr gildi”, er í kirkjunnisú fyrirætlun sem stýrir öllu því í henni sem geymir þær sakramentislegu leiðir er tengjast þessum líðandi heimi. [192] “Uppbygging kirkjunnar miðast eingöngu við heilagleika lima Krists. Og heilagleikinn er mældur samkvæmt hinum “mikla leyndardómi” þar sem brúðurin svarar gjöf brúðgumans með því að gefa honum kærleika sinn”. [193] María fer á undan okkur öllum í þeim heilagleika sem er leyndardómur kirkjunnar, sem sé, að vera brúður er hefur ekki “blett eða hrukku”. [194] Þess vegna fer þáttur Maríu á undan þætti Péturs í kirkjunni. [195]

Almennt sakramenti hjálpræðisins

774. (1075, 515, 2014, 1116) Gríska orðið mysterion var þýtt yfir á latínu með tveimur hugtökum: mysterium og sacramentum. Þegar á leið fór sacramentum að merkja hið sýnilega tákn um þann hulda veruleika hjálpræðisins sem mysterium stóð fyrir. Með þessum hætti er Kristur sjálfur leyndardómur hjálpræðisins: “Því enginn annar leyndardómur finnst um Guð, nema Kristur.” [196] Hjálpræðisverk hins heilaga og vegsamaða manneðlis hans er sakramenti hjálpræðisins sem birtist og virkar í sakramentum kirkjunnar (sem Austurkirkjunnar nefna einnig “hina helgu leyndardóma”). Sakramentin sjö eru táknin og verkfærin sem Heilagur Andi hefur til að útbreiða náð Krists, höfuðsins, um alla kirkjuna, líkama hans. Kirkjan þannig bæði geymir og miðlar hinni ósýnilegu náð sem hún er tákn um. Það er með þessa líkingu í huga að kirkjan er kölluð “sakramenti”.

775. (360) “Kirkjan er sjálf í Kristi einskonar sakramenti eða merki og verkfæri um hina nánustu einingu við Guð og sameiningar alls mannkyns.” [197] Fyrsti tilgangur kirkjunnar er að vera sakramentið um innri einingu mannanna við Guð. Úr því að samfélag mannanna hver við annan sprettur af þessari einingu við Guð er kirkjan einnig sakramenti einingar alls mannkynsins. Í henni hefur þessi eining þegar hafist þar sem hún safnar “alls kyns fólki og kynkvíslum og lýðum og tungum”. [198] Kirkjan er jafnframt “merki og verkfæri” um fulla framkvæmd þeirrar einingar er koma skal.

776. (1088) Sem sakramenti er kirkjan verkfæri Krists. “Í hans höndum er hún verkfæri til hjálpræðis öllum mönnum,” “hið almenna sakramenti hjálpræðisins” en í því “birtir [Kristur] samtímis og framkvæmir leyndardóm kærleika Guðs til mannanna”. [199] Kirkjan “er hin sýnilega fyrirætlun kærleika Guðs til mannanna”, vegna þess að Guð þráir “að allt mannkynið verði einn lýður Guðs, að það myndi einn líkama Krists og byggist upp til að verða eitt musteri Heilags Anda”. [200]

Í STUTTU MÁLI

777. Orðið ecclesia (kirkja) þýðir “samansöfnun”. Það merkir samkundu þeirra sem Orð Guðs safnar eða kveður saman til að mynda lýð Guðs og sem sjálfir, nærðir af líkama Krists, gerast líkami Krists.

778. Kirkjan er hvort í senn leið og takmark fyrirætlunar Guðs. Hún er fyrirboðuð í sköpuninni, undirbúin í gamla sáttmálanum, stofnsett með orðum og verkum Jesú Krists og uppfyllt með endurlausnarkrossi hans og upprisu. Kirkjan hefur verið opinberuð sem leyndardómur hjálpræðisins með úthellingu Heilags Anda. Hún mun fullkomin verða í dýrð himnanna sem samansöfnun allra hinna endurleystu jarðarinnar (sbr. Opb 14:4).

779. Kirkjan er bæði sýnileg og andleg, hún hefur félagslegt fyrirkomulag helgivalds og hún er leyndardómsfullur líkami Krists. Hún er eitt en engu að síður er hún mynduð af tveimur þáttum, mannlegum og guðdómlegum. Þetta er leyndardómur hennar sem einungis trúin getur meðtekið.

780. Kirkjan í þessum heimi er sakramenti hjálpræðisins, merki og verkfæri samfélags Guðs og manna.

« 2. efnisgrein. Kirkjan - lýður Guðs, líkami Krists, musteri Heilags Anda

I. KIRKJAN - LÝÐUR GUÐS

781. “Ávallt og allsstaðar hafa þeir verið þóknanlegir Guði sem óttast hann og stunda réttlæti. En Guð hefur viljað helga fólk og frelsa eigi aðeins sem einstaklinga sem enginn tengsl væru á milli, heldur gera alla að einum lýð og einni þjóð, er viðurkennir hann í sannleika og þjónar honum í heilagleika. Þess vegna valdi hann Ísraelsmenn sem þjóð sína. Hann gerði sáttmála við þá og kenndi þeim smám saman…. En þetta var allt gert sem undirbúningur og sem mynd þess nýja og fullkomna sáttmála sem staðfestast átti í Kristi…. Kristur gerði þennan sáttmála, það er að segja, þennan nýja sáttmála, með blóði sínu. Hann kallaði saman Gyðinga og fólk að öðrum þjóðernum og gerði þá að þjóð sem skyldi verða eitt, ekki samkvæmt holdinu heldur í Andanum.” [201]

Auðkenni lýðs Guðs

782. (871, 2787, 1267, 695, 1741, 1972, 849, 769) Lýður Guðs hefur viss auðkenni sem greinir hann skýrlega frá öllum öðrum trúar-, þjóðar-, stjórnmála- eða menningarhópum í sögunni: - Hann er lýður Guðs: Guð er ekki eign neins lýðs. En hann kaus sér lýð af þeim sem áður voru engin lýður: “útvalin kynslóð, konunglegt prestafélag, heilög þjóð.” [202] - Ekki tilheyrir maður þessum lýð fyrir líkamlega fæðingu heldur með því að “fæðast að nýju” fæðingu “af vatni og Anda,” [203] það er að segja, með trú á Krist og skírn. - Þessi lýður hefur fyrir höfuð sitt Jesúm sem er Kristur (hinn smurði, Messías). Vegna þess að sama smurningin, hinn Heilagi Andi, flæðir frá höfðinu til líkamans er þetta “Messíasar lýðurinn”. - “Arfleifð lýðs þessa er tign og frelsi Guðs barna; og í hjarta þeirra dvelur Heilagur Andi sem í musteri sínu.” - “Lögmál hans er nýja boðorðið að elska eins og Kristur hefur sjálfur elskað okkur.” [204] Þetta er hið “nýja” lögmál Heilags Anda. [205] - Erindi hans er að vera salt jarðar og ljós heimsins. [206] Þessi lýður er “varanlegt og gott sæði einingar, vonar og frelsunar öllu mannkyni”. - “Takmark það sem þessi lýður Guðs setur sér er konungsríkið sem Guð hefur þegar stofnað til hér á jörð, og sem á að breiða út um heim allan þar til Guð fullkomnar það sjálfur við lok tímanna.” [207]

Lýður presta, spámanna og konunga

783. (436, 873) Jesús Kristur er hann sem Faðirinn smurði með Heilögum Anda og staðfesti sem prest, spámann og konung. Allur lýður Guðs á hlut í þessum þremur embættum Krists og ber ábyrgð á þjónustu þeirri og erindi sem þeim fylgir. [208]

784. (1268, 1546) Með því að ganga inn í lýð Guðs fyrir trú og skírn fáum við hlut í einstakri köllun þessa lýðs að vera prestar: “Drottinn Kristur, æðstiprestur, tekinn úr flokki manna, gerði þennan nýja lýð sinn að konungsríki presta Guði Föður sínum til handa. Þeir sem taka skírn, eru vígðir til nýs andlegs heimilis og helgrar prestsþjónustu vegna endurfæðingar sinnar og smurningar Heilags Anda.” [209]

785. (92) “Guðs heilagur lýður á einnig hlut í embætti Krists sem spámanns.” Þetta kemur umfram allt fram í hinu yfirnáttúrlega trúarskynbragði sem einkennir allan Guðs lýð, leikmenn sem klerka, þegar hann er stöðugt að “berjast fyrir þeirri trú sem heilögum hefur í eitt skipti fyrir öll verið í hendur seld” [210] og þegar hann dýpkar skilning sinn og gerist vottur Krists mitt í þessum heimi.

786. (2449, 2443) Að endingu á lýður Guðs hlut í embætti Krists sem konungur. Hann notar konungsveldi sitt til að draga alla menn til sín fyrir dauða sinn og upprisu. [211] Kristur, konungur og Drottinn alheimsins, gerði sjálfan sig að þjóni allra því hann kom ekki “til þess að láta þjóna sér, heldur til að þjóna og gefa líf sitt til lausnargjalds fyrir marga”. [212] Hjá kristnum manni “er það að ríkja að þjóna honum” sérstaklega “ í hinum fátæku og undirokuðu” þar sem kirkjan sér “ímynd stofnanda síns er var einnig fátækur og ofsóttur.” [213] Lýður Guðs uppfyllir konunglega tign sína með því að lifa í samræmi við köllun sína að þjóna með Kristi. Krossmarkið gerir að konungum alla þá sem endurfæðast í Kristi og smurning Heilags Anda vígir þá til prests til að, fyrir utan tilgreinda þjónustu sem fylgir eigin embætti okkar, allir andlegir og skynsamir kristnir menn verði viðurkenndir sem meðlimir þessa konunglegu ættar og hluttakendur í prestembætti Krists. Hvað raunar er konunglegra fyrir sál en að stjórna líkama sínum í hlýðni við Guð? Og hvað er prestlegra en að helga Drottni hreina samvisku og að bera fram á altari hjarta síns flekklausa fórn guðrækninnar? [214]

II. KIRKJAN - LÍKAMI KRISTS

Kirkjan er samfélag við Jesúm

787. (755) Alveg frá byrjun tengdi Jesús lærisveina sína við eigið líf sitt. Hann opinberaði þeim leyndardóm konungsríkisins og gaf þeim hlut í erindi sínu, fögnuði og þjáningum. [215] Jesús talaði um enn nánara samfélag milli hans og þeirra sem mundu fylgja honum: “Verið í mér, þá verð ég í yður.… Ég er vínviðurinn, þér eruð greinarnar.” [216] Og hann kunngjörði leyndardómsfullt og raunverulegt samfélag milli eigin líkama síns og okkar: “Sá sem etur hold mitt og drekkur blóð mitt, er í mér og ég í honum.” [217]

788. (690) Þegar lærisveinarnir voru sviptir sýnilegri nærveru hans skildi Jesú þá ekki eftir munaðarlausa. Hann lofaði að vera með þeim allt til enda veraldar, hann sendi þeim Anda sinn. [218] Við þetta varð samfélagið við Jesúm á vissan hátt enn nánara: “Með því að veita þeim Anda sinn, hefur Kristur kallað bræður sína saman úr öllum þjóðum og gert þá á leyndardómsfullan hátt að líkama sínum.” [219]

789. (521) Að bera kirkjuna saman við líkamann varpar ljósi á hin nánu tengsl milli Krists og kirkju hans. Hún safnast ekki einungis um hann, hún sameinast í honum í líkama hans. Veita ber sérstaka eftirtekt þremur þáttum kirkjunnar sem líkama Krists: að allir limir hans eru í einingu hver við annan vegna sameiningar þeirra við Krist; að Kristur er höfuð líkamans; og að kirkjan er brúður Krists.

“Einn líkami”

790. (947, 1227, 1329) Þeir hinna trúuðu sem svara orði Guðs og gerast limir á líkama Krists sameinast honum á náin hátt: “Í þessum líkama streymir líf Krists til hinna trúuðu, sem sameinast fyrir sakramentin á leyndardómsfullan, en þó raunverulegan hátt, Kristi í píslum hans og vegsömun.” [220] Þetta á sérstaklega við um skírnina sem sameinar okkur dauða og upprisu Krists, og evkaristíuna þar sem “við eignumst í raun og veru hlut í líkama Drottins… og erum tekin upp til samfélags við hann og hvert við annað.” [221]

791. (814, 1937) Eining líkamans afnemur ekki mismuninn á milli lima hans: “Einnig er margbreytni og margvísleiki varðandi störf og meðlimi sem mynda líkama Krists. Það er aðeins einn Andi sem úthlutar mismunandi gjöfum sínum til velferðar kirkjunni, samkvæmt krafti sínum og þörfum embættanna.” [222] Eining hins leyndardómsfulla líkama skapar og örvar náungakærleika milli hinna trúuðu: “Ef, þess vegna, einn limur þjáist, þá þjást allir limirnir með honum, og ef einn limur er í hávegum hafður, samgleðjast allir limirnir honum.” [223] Að lokum sigrast eining hins leyndardómsfulla líkama á allri mannlegri sundrung: “Allir þér, sem eruð skírðir til samfélags við Krist, þér hafið íklæðst Kristi. Hér er enginn Gyðingur né grískur, þræll né frjáls maður, karl né kona. Þér eruð allir eitt í Kristi Jesú.” [224]

“Kristur er höfuð líkamans”

792. (669, 1119) Kristur “er höfuð líkamans, kirkjunnar”. [225] Hann er upphaf sköpunarinnar og endurlausnarinnar. Upphafinn til dýrðar Föðurins er hann “fremstur í öllu”, [226] sérstaklega í kirkjunni en í gegnum hana ríkir hann yfir öllum hlutum.

793. (661, 519) Kristur sameinar okkur páskum sínum: Allir limir hans verða að kappkosta við að líkjast honum “þangað til Kristur er myndaður” í þeim. [227] “Það er þess vegna að við…erum sameinuð inn í leyndardóma lífs hans,… erum eitt í honum í þjáningum hans eins og líkaminn er eitt með höfðinu [og] munum því einnig vera gerð dýrðleg með honum.” [228]

794. (872) Kristur sér okkur fyrir þroska: Til að við vöxum upp til hans, höfuðs okkar, [229] ráðstafar hann í líkama sínum, kirkjunni, gjöfunum og þjónustunum sem við notum til að hjálpa hvert öðru á leið hjálpræðisins.

795. (695, 1474) Þannig mynda Kristur og kirkjan saman “Krist allan” (Christus totus). Kirkjan er eitt með Kristi. Þessi eining er dýrlingunum afskaplega ljós: Fögnum því og gerum þakkir fyrir það að við erum ekki einungis kristnir heldur Kristur sjálfur. Skiljið þið, bræður, náð Guðs í okkar garð? Undrist og fagnið: Við erum orðnir Kristur. Því ef hann er höfuðið erum við limirnir; hann og við erum saman einn heill maður…. Fullnusta Krists er þannig höfuðið og limirnir. En hvað merkir “höfuð og limir”? Kristur og kirkjan. [230] Endurausnari okkar hefur sýnt sig að vera ein persóna með hinni heilögu kirkju, sem hann hefur unnið sér. [231] Höfuðið og limirnir mynda svo að segja eina og hina sömu mystísku persónu. [232] Svar heilagrar Jóhönnu frá Örk til dómara sinna dregur saman trú hinna heilögu kirkjufræðara og lætur í ljós gott hyggjuvit þess sem trúir: “Um Krist og kirkjuna veit ég einungis að þau eru eitt og hið sama og að við ættum ekki að flækja málið.” [233]

Kirkjan er brúður Krists

796. (757, 219, 772, 1602, 1616) Eining Krists og kirkjunnar, höfuðs og lima eins líkama, felur einnig í sér að í persónulegum samskiptum er munur þeirra á milli. Þessu sjónarmiði er oft lýst í mynd brúðgumans og brúðarinnar. Þemað um Krist sem brúðguma kirkjunnar var undirbúið af spámönnunum og boðað af Jóhannesi skírara. [234] Drottinn talar sjálfur um sig sem “brúðgumann”. [235] Postularnir lýsa allri kirkjunni og hverjum hinna trúuðu, limunum á líkama hans, sem brúði “föstnuð” Kristi Drottni þannig að hún verði einn andi með honum. [236] Kirkjan er hin flekklausa brúður hins flekklausa lambs. [237] “Kristur elskaði kirkjuna og lagði sjálfan sig í sölurnar fyrir hana til þess að helga hana.” [238] Hann hefur bundist henni í ævarandi sáttmála og annast hana stöðugt líkt og líkama sinn: [239] Þetta er allur Kristur, höfuð og líkami, sem myndaður er af mörgum… hvort heldur höfuðið eða limirnir tala, þá er það Kristur sem talar. Hann talar annað hvort sem höfuðið (ex persona capitis) eða sem líkaminn (ex persona corporis). Hvað merkir þetta? “Þau tvö [munu] verða einn maður. Þetta er mikill leyndardómur. Ég hef í huga Krist og kirkjuna.” [240] Og Drottinn segir sjálfur í guðspjallinu: “Þannig eru þau ekki framar tvö heldur einn maður.” [241] Þau eru í raun tvær aðskildar persónur en engu að síður eitt í sameiningu hjúskaparins,… sem höfuð kallar hann sig brúðguma, sem líkama kallar hann sig brúði. [242]

III. KIRKJAN ER MUSTERI HEILAGS ANDA

797. (813, 586) “Það sem sálin er líkama mannsins, það er Heilagur Andi líkama Krists, sem er kirkjan.” [243] “Sem ósýnilegu lögmáli má eigna þessum Anda Krists þá staðreynd að allir hlutar líkamans eru samtengdir hver öðrum og við vegsamað höfuð sitt; því að allur Andi Krists býr í höfðinu, allur Andinn býr í líkamanum, og allur Andinn býr í hverjum af limunum.” [244] Heilagur Andi gerir kirkjuna að “musteri lifanda Guðs”: [245] Raunar er það sjálf kirkjan sem treyst hefur verið fyrir “gjöf Guðs”.… Það er í henni sem samfélagið við Krist er sett til varðveislu, það er að segja: Heilagur Andi, pantur óforgengileikans, styrkur trúar okkar og stiginn upp til Guðs.… Því þar sem kirkjan er, þar er einnig Andi Guðs, þar sem Andi Guðs er, þar er kirkjan og sérhver náð. [246]

798. (737, 1091-1109, 791) “Í hverjum einasta hluta líkamans er [Heilagur Andi] undirstöðuatriðið í öllum brýnum og sönnum sáluhjálplegum athöfnum.” [247] Hann verkar á marga vegu til að byggja upp allan líkamann í kærleika:248 Með Orði Guðs “sem máttugt er að uppbyggja yður”; 249 með skírninni en þar myndar hann líkama Krists; [250] með sakramentunum sem gefa limum Krists vöxt og lækningu; með “náðinni sem postulunum var gefin og skarar fram úr gjöfum hans”; [251] með því að gefa styrk til að gera rétt; og að lokum með mörgum hinna sérstöku náðargáfa (kallaðar karisma) sem gera hina trúuðu “hæfa og tilbúna til þess að takast á hendur hin mismunandi störf og embætti sem eru gagnleg fyrir endurnýjun og uppbyggingu kirkjunnar”. [252]

Náðargáfur

799. (951, 2003) Hvort sem náðargáfurnar eru sérstæðar eða óbrotnar og láta lítið yfir sér, eru þær náðargjafir Heilags Anda sem beint eða óbeint gagnast kirkjunni. Þeim er beint að því að byggja kirkjuna upp, mönnum til hags og þörfum heimsins til gagns.

800. Þeir sem gæddir eru náðargáfum eiga að vera þakklátir fyrir þær og það eiga allir meðlimir kirkjunnar einnig að vera. Þær eru á undursamlegan hátt gjöfular náðir fyrir hina postullegu atorkusemi og fyrir heilagleika alls líkama Krists, svo framalega sem þær eru ósviknar gjafir Heilags Anda og eru notað í fullu samræmi við sannar hvatningar þessa sama Anda, það er að segja, til samræmis við kærleikann sem er hinn sanni mælikvarði á öllum náðargáfum. [253]

801. (894, 1905) Að þessu leyti er greining náðargáfnanna ætíð nauðsynleg. Öllum náðargáfum á undantekningarlaust að vísa til og setja undir hirða kirkjunnar. Þær “dæma þeir sem slík mál annast, en ekki til þess að slökkva Andann, heldur til að prófa allt og halda því sem gott er”, [254] til að þær í allri sinni fjölbreytni og gagnkvæmri fyllingu samverki “til þess sem gagnlegt er” öllum til handa. [255]

Í STUTTU MÁLI

802. Kristur Jesús “gaf sjálfan sig fyrir oss, til þess að hann leysti oss frá öllu ranglæti og hreinsaði sjálfum sér til handa eignarlýð” (Tt 2:14).

803. “Þér eruð útvalin kynslóð, konunglegt prestafélag, heilög þjóð, eignarlýður [Guðs]” (1Pt 2:9).

804. Við erum tekin upp í lýð Guðs fyrir trúna og skírnina. “Allt mannkyn er kallað til þess að tilheyra hinum nýja Guðs lýð” (LG 13) svo að í Kristi “geti menn myndað eina fjölskyldu og einn lýð Guðs” (AG 1).

805. Kirkjan er líkami Krists. Fyrir Andann og fyrir athafnir hans í sakramentunum, umfram allt í evkaristíunni, setur Kristur, sem eitt sinn var dáinn en er nú upp risinn, á stofn samfélag trúaðra sem sinn eigin líkama.

806. Í einingu þessa líkama er að finna fjölbreytileika í limum hans og störfum. Allir tengjast limirnir hver öðrum, sérstaklega þeim sem þjást, hinum fátæku og ofsóttu.

807. Kirkjan er þessi líkami sem hefur Krist fyrir höfuð: hún fær líf sitt frá honum, hún lifir í honum og fyrir hann; hann lifir með henni og í henni.

808. Kirkjan er brúður Krists: hann elskar hana og lagði sjálfan sig í sölurnar fyrir hana. Hann hefur hreinsað hana með blóði sínu og gert hana að frjósamri móður allra barna Guðs.

809. Kirkjan er musteri Heilags Anda. Andinn er svo að segja sál hins leyndardómsfulla líkama og uppspretta lífs hans, einingar hans í fjölbreytileika, og auðugra gjafa hans og náðargáfna.

810. “Öll hin almenna kirkja birtist mönnunum þess vegna sem “þjóð sem er gerð ein í sameiningu við Föðurinn og Soninn og hinn Heilaga Anda”” (LG 4 tilvitnun í hl. Kýpríanus, De Dom. orat. 23: PL 4, 553).

« 3. efnisgrein. Kirkjan er ein, heilög, kaþólsk og postulleg

811. (750, 832, 865) “Þetta er hin einstaka og eina kirkja Krists sem við játum í trúarjátningunni að sé ein, heilög, kaþólsk og postulleg.” [256] Þessir fjórir eiginleikar, sem eru bundnir óleysanlegum böndum, [257] vísa til grundvallareinkenna kirkjunnar og erindis hennar. Kirkjan hefur þá ekki af sjálfri sér; það er Kristur sem, fyrir Heilagan Anda, gerir kirkjuna eina, heilaga, kaþólska og postullega, og það er hann sem gefur henni köllun sína til að hver þessara eiginleika komi til framkvæmda.

812. (156, 770) Einungis trúin getur þekkt það að kirkjan hafi fengið þessa eiginleika frá guðdómlegri uppsprettu sinni. En vitnisburðir þeirra í veraldarsögunni eru tákn sem höfða einnig skýrt til mannlegrar skynsemi. Eins og fyrsta Vatíkanþingið minnti á: “Kirkjan sjálf, með sína undursömu útbreiðslu, framúrskarandi heilagleika, og óþrjótandi frjósemi í öllu sem gott er, kaþólska einingu sína og stöðugleika sem ekkert vinnur á, er mikill og varanlegur grunnur trúverðleikans og ótvíræð sönnun um guðdómlegt erindi sitt.” [258]

I. KIRKJAN ER EIN

“Helgur leyndardómur einingar kirkjunnar” (UR 2)

813. (172, 766, 797) Kirkjan er eitt vegna uppsprettu sinnar: “æðsta fyrirmynd og uppspretta þessa leyndardóms er eining, í þrenningu persóna, eins Guðs, Föðurins og Sonarins í hinum Heilaga Anda.” [259] Kirkjan er eitt vegna stofnanda síns: “Því að Orðið sem gerðist hold, friðarhöfðinginn, hefur með krossi sínum sætt alla menn við Guð… og komið aftur á einingu allra í einum lýð og einum líkama.” [260] Kirkjan er eitt vegna “sálar” sinnar: “Það er Heilagur Andi, hann sem býr í hinum trúuðu og mettar og stjórnar allri kirkjunni, sem kemur til leiðar þessu dásamlega samfélagi trúaðra og með því að binda það svona nánum böndum í Kristi, er hann upphaf einingar kirkjunnar.” [261] Kirkjan er þannig í eðli sínu eitt: Hvílíkur undraverður leyndardómur!. Einn er Faðir alheimsins, eitt er Orð (Logos) alheimsins og einnig er einn Heilagur Andi, alls staðar einn og hinn sami; ein finnst einnig meyjan sem gerðist móðir og hana vil ég kalla “kirkju”. [262]

814. (791, 873, 1202, 832) Frá upphafi hefur mikil fjölbreytni auðkennt þessa einu kirkju sem stafar bæði af margvíslegum gjöfum Guðs og margbreytileika þeirra sem meðtaka þær. Innan einingar lýðs Guðs safnast saman þjóðir og menningar af ýmsum toga. Meðal meðlima kirkjunnar má finna mismunandi gáfur, embætti, lífsskilyrði og lífshætti. “Þá eiga tilteknar kirkjur, sem varðveita sínar eigin erfðarvenjur, sinn löglega tilverurétt í samfélagi kirkjunnar.” [263] Sú mikla auðlegð sem slík margbreytni felur í sér gengur ekki gegn einingu kirkjunnar. Engu að síður stafar þeirri gjöf sem einingin er stöðug ógn af syndinni og þeirri áþján sem henni fylgir. Og því verður postulinn að hvetja kristna menn til “að varðveita einingu Andans í bandi friðarins.” [264]

815. (1827, 830, 837, 173) Hver eru þessi bönd einingarinnar? Umfram allt kærleikurinn: “En íklæðist yfir allt þetta elskunni, sem er band algjörleikans.” [265] En eining hinnar stríðandi kirkju er einnig tryggð með sýnilegum samfélagsböndum: - játningu einnar trúar sem fengin er frá postulunum; - sameiginlegu helgihaldi guðsþjónustunnar, sérstaklega sakramentanna; - postullegri vígsluröð fyrir sakramentið helgar vígslur er viðheldur bræðralagi í fjölskyldu Guðs. [266]

816. (830) “Þetta er hin einstaka og eina kirkja Krists sem… frelsarinn, eftir upprisu sína, fól Pétri postula, og átti hann að gæta sauðanna. Kristur fól einnig honum og hinum postulunum að útbreiða og stjórna henni.… Þessa kirkju, sem sett hefur verið og skipulögð í heiminum sem félag, er að finna (subsistit in) þar sem er hin kaþólska kirkja, sem stjórnað er af arftaka Péturs og biskupunum í samneyti við hann.” [267] Tilskipun annars Vatíkanþingsins um samkirkjustarf útskýrir: “Því það er fyrir hina kaþólsku kirkju Krists eina - hún sem er hin algilda hjálp til hjálpræðis - að hægt er að öðlast meðul hjálpræðisins í fullum mæli. Það var hinum postullega félagshópi einum, þar sem Pétur er höfuðið, að Drottinn treysti fyrir allri blessun nýja sáttmálans í því skyni að stofnsetja á jörðu einn líkama Krists, þar sem þeir skyldu innlimaðir að fullu sem á einhvern hátt tilheyra Guðs lýð.” [268]

Sár einingarinnar

817. (2089) “Í þessari einu og einstöku kirkju Guðs gætti strax frá upphafi viss missættis sem postularnir víttu mjög harðlega. En á síðari öldum kom til mun alvarlegri deilna og hjá stórum samfélögum rofnaði fullt samneyti við kaþólsku kirkjuna. Þar áttu oftar en ekki báðir aðilar sök að máli.” [269] Sundrungin sem særir einingu líkama Krists - hér verður að gera greinarmun á villu, fráfalli frá trúnni og klofningi [270] - gerist ekki án syndar mannsins: Þar sem syndin er, þar er einnig sundrung, villa og þrætur. En þar sem dyggðin er, þar er einnig samhugur og eining sem gerir það að verkum að allir trúaðir hafa eitt hjarta og eina sál. [271]

818. (1271) “Hins vegar verða þeir sem fæðast í dag inn í þessi samfélög [sem eru afleiðing slíks aðskilnaðar] og eru þar aldir upp í trú Krists ekki ásakaðir um þá synd að stuðla að aðskilnaði. Og kaþólska kirkjan lítur á þá sem bræður og gerir það af virðingu og ástúð.… Allir sem hafa verið réttlættir af trú í skírninni eru innlimaðir í Krist; þeir hafa því rétt til að kalla sig kristna og það er rík ástæða fyrir því að börn hinnar kaþólsku kirkju líta á þá sem bræður í Kristi.” [272]

819. Ennfremur er að finna “mörg sannleiksatriði trúar og helgunar” [273] utan sýnilegra marka kaþólsku kirkjunnar: “Skrifað Orð Guðs; líf náðarinnar; trú, von og kærleikur, ásamt með öðrum innri gjöfum Heilags Anda sem og sýnilegum sannleiksatriðum.” [274] Andi Krists notar þessar kirkjur og kirkjusamfélög sem meðöl til hjálpræðis og máttur þeirra kemur frá þeirri fullnustu náðar og sannleika sem Kristur hefur treyst kaþólsku kirkjunni fyrir. Allar þessar blessanir koma frá Kristi og leiða til hans [275] og eru í sjálfu sér kallanir til “kaþólskrar einingar”. [276]

Í átt að einingu

820. (2748) “Frá upphafi hefur Kristur látið kirkju sinni í té einingu. Við trúum að þessa einingu sé að finna í kaþólsku kirkjunni þar sem hún mun aldrei glatast og við vonum að einingin haldi áfram að vaxa til loka daganna.” [277] Kristur gefur kirkju sinni ætíð gjöf einingarinnar en kirkjan verður ávallt að biðja og vinna til að viðhalda, efla og fullkomna þá einingu sem Kristur vill að hún hafi. Þetta ástæða þess að Jesús sjálfur baðst fyrir þegar stund píslarsögunnar rann upp og biður linnulaust til Föður síns fyrir einingu lærisveina sinna: “Að allir séu þeir eitt, eins og þú, Faðir, ert í mér og ég í þér, svo séu þeir einnig í okkur, til þess að heimurinn trúi, að þú hefur sent mig.” [278] Þráin um að endurheimta einingu allra kristinna manna er gjöf Krists og kall Heilags Anda. [279]

821. (827, 2791) Að svara þessu kalli með viðeigandi hætti krefst ýmissa hluta: - að kirkjan endurnýjist stöðugt í meiri tryggð við köllun sína; slík endurnýjun er drifkraftur þeirrar hreyfingar að leitað sé einingar; [280] - sinnaskipti hjartans, þar sem hinir trúuðu “leitast við að lifa enn heilagra lífi samkvæmt guðspjallinu”; [281] því ótryggð limanna við gjöf Krists veldur sundrung; - sameiginleg bæn, því að “sinnaskipti hjartans og heilagleiki lífs, ásamt almennum og einstaklingsbundnum bænum fyrir einingu kristinna manna, ber að líta á sem sál allrar hinnar samkirkjulegu hreyfingar og má með réttu kallast “andleg samkirkjustefna;” [282] - hafa bróðurlega þekkingu hvert á öðru; [283] - samkirkjulega mótun hinna trúuðu og sérstaklega presta; [284] - samræður milli guðfræðinga og fundir milli kristinna manna úr mismunandi kirkjum og samfélögum; [285] - samstarf meðal kristinna manna á vettvangi ýmissar þjónustu við mannkynið. [286]

822. Umhyggjan fyrir því að eining komist á “snertir alla kirkjuna, trúaða sem klerka”. [287] En við verðum að gera okkur grein fyrir því “að þetta helga viðfang - sættir allra kristinna manna í einingu hinnar einu og óskiptu kirkju Krists - er hafið yfir mannlegan mátt og hæfni.” Þess vegna setjum við von okkar á “bænir Krists fyrir kirkjunni, í kærleika Föðurins til okkar, og í krafti Heilags Anda.” [288]

II. KIRKJAN ER HEILÖG

823. (459, 796, 946) “Trúin felur í sér að kirkjan sé ævinlega heilög. Það er vegna þess að Kristur, Sonur Guðs, sem ásamt Föðurnum og Andanum er lofsunginn sem “einn heilagur”, elskaði kirkjuna sem brúði sína og lagði sjálfan sig í sölurnar fyrir hana til að helga hana. Hann tengdi hana saman við sig sem líkama sinn og fyllti hana gjöfum Heilags Anda til dýrðar Guði.” [289] Þannig er kirkjan “helgur lýður Guðs,” [290] og meðlimir hennar eru kallaðir “heilagir”. [291]

824. (816) Sameinuð Kristi er kirkjan helguð af honum; fyrir hann og með honum er hún sjálf helgandi. “Markmið allra athafna kirkjunnar er að helga mennina í Kristi og að vegsama Guð.” [292] Öll “fullnusta meðala hjálpræðisins” [293] er falin kirkjunni. Það er í henni að “við öðlumst heilagleika fyrir náð Guðs”. [294]

825. (670, 2013) “Kirkjan á jörðu hefur þegar verið veittur heilagleiki sem er raunverulegur enda þótt hann sé ófullkominn.” [295] Í meðlimum hennar skortir enn á fullkominn heilagleika: “Allir hinir trúuðu, hver sem staða þeirra er og hvernig sem ástatt er fyrir þeim, hafa verið styrkir með margvíslegum og stórkostlegum meðulum hjálpræðisins; Drottinn hefur kallað þá, hvern á sinn hátt, til hins fullkomna heilagleika, en það er einmitt eiginleiki Föðurins.” [296]

826. (1827, 2658, 864) Kærleikurinn er sál þess heilagleika sem allir menn eru kallaðir til: hann “stjórnar, mótar og fullkomnar öll meðul helgunarinnar”. [297] Úr því að kirkjan er líkami sem samanstendur af mismunandi limum, getur hann ekki skort það göfugasta af öllu; hann verður að hafa hjarta, og hann verður að hafa hjarta sem brennur af kærleika. Og mér skilst að þessi kærleikur hafi einn verið hið sanna hreyfiafl sem gerði limunum kleift að starfa; ef það hætti að starfa, mundu postularnir gleyma að prédika guðspjallið og dýrlingarnir mundu neita að úthella blóði sínu. Kærleikurinn er í sannleika sagt sú köllun sem felur í sér allar aðrar kallanir; hann er heill heimur út af fyrir sig sem fangar tíma og rúm - hann er eilífur!298

827. (1425-1429, 821) “Kristur, sem var “heilagur, svikalaus og óflekkaður” þekkti eigi synd, heldur kom til þess að friðþægja fyrir syndir lýðsins. Kirkjan, sem hefur einnig synduga menn sem meðlimi sína er heilög, en þarfnast þó þess, að hún sé hrein gerð, og það er því hennar að gera stöðuga yfirbót og endurnýjun.” [299] Allir meðlimir kirkjunnar, þar með taldir þjónar hennar, verða að viðurkenna að þeir séu syndarar. [300] Í öllum verður illgresi syndarinnar fundið meðal góða hveitis guðspjallsins allt til enda daganna. [301] Þess vegna safnar kirkjan til sín syndurum sem þegar eru hrifnir upp í hjálpræði Krists en eru enn á leið til heilagleikans: Kirkjan er þess vegna heilög þótt syndugir menn séu innan vébanda hennar, því að sjálf býr hún eigi yfir öðru lífi en lífi náðarinnar: Meðlimir hennar helgast ef þeir lifa lífi hennar en snúast til syndar og vesældar ef þeir hverfa frá lífi hennar, en það er einmitt slíkt fráhvarf sem veldur því að heilagleiki hennar fær eigi að ljóma. Því þjáist hún og gerir yfirbót fyrir afbrot þessi, en hún hefur máttinn til þess að lækna og græða börn sín fyrir blóð Krists og náðargjöf Heilags Anda. [302]

828. (1173, 2045) Með því að taka suma meðal hinna trúuðu í tölu heilagra, það er að segja, að með því að kunngjöra með hátíðlegum hætti að þeir hafi breytt hetjulega í dyggðum sínum og lifað af trúmennsku við náð Guðs, viðurkennir kirkjan kraft Anda heilagleikans sem býr hið innra með henni og styrkir von hinna trúuðu með því að gefa þeim þessa dýrlinga að fyrirmynd og árnaðarmönnum. [303] “Dýrlingarnir hafa ávallt verið uppspretta og upphaf endurnýjunar á erfiðustu stundum í sögu kirkjunnar.” [304] Því að “heilagleikinn er hin leynda uppspretta og óbrigðula mælieining postullegra athafna hennar og trúboðskrafts.” [305]

829. (1172, 972) “Enda þótt kirkjan í alsælli Maríu mey hafi þegar náð þeirri fullkomnun að vera án bletts eða hrukku, berjast hinir trúuðu ennþá fyrir því að vaxa í heilagleika með sigri á syndinni. Þess vegna beina þeir sjónum sínum til Maríu”: [306] í henni er kirkjan þegar alheilög.

III. KIRKJAN ER KAÞÓLSK

Hvað þýðir “kaþólskur”?

830. (795, 815-816) Orðið “kaþólskur” þýðir “almennur” í þeim skilningi að vera “allsherjar” eða “viðkomandi öllu - heildinni”. Kirkjan er kaþólsk í tvennum skilningi: Í fyrsta lagi er kirkjan kaþólsk vegna þess að Kristur er nærverandi í henni. “Þar sem Kristur Jesús er nærstaddur, þar höfum við kaþólsku kirkjuna.” [307] Í henni er að finna fullnustu líkama Krists í einingu við höfuð sitt; það þýðir að hún fær frá honum alla “fullnustu meðala hjálpræðisins” [308] sem eru að hans vilja: rétt og full játning trúarinnar, fullt sakramentislegt líf og vígð hirðisþjónusta samkvæmt hinni postullegu vígsluröð. Samkvæmt þessum grundvallarskilningi var kirkjan kaþólsk þegar á hvítasunnudaginn [309] og hún verður kaþólsk þar til Kristur snýr aftur.

831. (849, 360, 518) Í öðru lagi er kirkjan kaþólsk vegna þess að hún er send með erindi út til alls mannkynsins: [310] Allt mannkyn er kallað til þess að tilheyra hinum nýja Guðs lýð. Hann á að vera einn og einstæður og breiðast út um heim allan og vera til á öllum öldum, svo að tilgangur vilja Guðs geti náð að rætast. Í upphafi gerði Guð eitt mannseðli. Eftir að börn hans tvístruðust, ákvað hann, að þau skyldu aftur eitt sinn vera sameinuð.… Þetta mark, þetta allsherjar einkenni, sem prýðir Guðs lýð, er Drottins gjöf. Af þeirri ástæðu reynir kaþólska kirkjan af öllum kröftum og látlaust að leiða allt mannkyn ásamt auðæfum þess, aftur til Krists, sem er höfuð mannkynsins í einingu Anda hans. [311]

Hver staðbundin kirkja er “kaþólsk”

832. (814, 811) “Kirkja Krists er í raun og veru nærverandi í öllum lögmætum staðbundnum trúarhópum sem, þegar þeir eru sameinaðir safnaðarhirði sínum, eru réttilega kallaðir kirkjur í Nýja testamentinu.… Í þeim safnast hinir trúuðu saman fyrir prédikun fagnaðarerindis Krists og þar er leyndardómur kvöldmáltíðar Drottins hafður um hönd.… Í þessum samfélögum, enda þótt þau geti verið smá og fátæk, eða dreifð og einangruð, er Kristur nærverandi en fyrir mátt hans og áhrif er hina eina, heilaga, kaþólska og postullega kirkja mynduð.” [312]

833. (886) Orðasambandið “staðbundin kirkja”, sem er fyrst og fremst biskupsdæmið (eða eparchia), vísar til samfélags þeirra sem eru kristinnar trúar og eru í samneyti við biskup sinn, vígðan í hinni postullegu vígsluröð, í trú og sakramentunum. [313] Þessar staðbundnu kirkjur “byggjast á, og þá eftir þeirri fyrirmynd, sem er hin almenna kirkja. Í og meðslíkum kirkjum myndast hin eina og sérstæða kaþólska kirkja.” [314]

834. (882, 1369) Staðbundnar kirkjur eru að fullu kaþólskar fyrir samneyti sitt við eina þeirra, kirkjuna í Róm sem er “fremst í kærleika”. [315] “Öll kirkjan, það er að segja trúendur alls staðar, verður skilyrðislaust að vera samhuga þessari kirkju fyrir sakir þess að hún er fremst í öllu.” [316] “Frá því að hið holdtekna Orð steig niður til okkar, hafa allar kirkjur alls staðar talið, og telja enn, að hin mikla kirkja sem er hér [í Róm] sé eini grundvöllur þeirra og stofn, því að eftir fyrirheiti frelsarans hefur máttur heljar aldrei á henni sigrast.” [317]

835. (1202) “Við verðum að gæta þess vel að gera okkur ekki þær hugmyndir um hina almennu kirkju að hún sé einföld heildartala eða að hún sé meira eða minna frábrugðið bandalag staðbundinna kirkna sem eru í meginatriðum ólíkar. Í huga Drottins er kirkjan almenn í köllun og erindi en þegar hún festir rætur sínar á svæðum ýmissa mannfélaga, þjóðfélagshátta og menningu, þá tekur hún á sig mismunandi ytri ásýnd og búnað í hverjum heimshluta.” [318] Hin auðuga fjölbreytni í kirkjuaga, athöfnum helgisiðanna og andlegum og guðfræðilegum arfi sem staðbundnar kirkjur búa yfir “og sem sameinast í sameiginlegu átaki, er hreint ljómandi staðfesting á því að hin óskipta kirkja er kaþólsk.” [319]

Hver tilheyrir hinni kaþólsku kirkju?

836. (831) “Allir menn eru kallaðir til þess að vera hlutar þessarar kaþólsku einingar Guðs lýðs.… Einingu þessari tilheyra, eða eru tengdir á ýmsan hátt, þeir sem kaþólska trú játa, og einnig þeir sem á Krist trúa, - raunar allt mannkynið því að Guð hefur kallað alla til frelsunar með náð sinni.” [320]

837. (771, 815, 882) “Þeir sem búa yfir Anda Krists, játa allar kenningar og boð kirkjunnar og allar leiðir til sáluhjálpar sem henni hafa verið veittar, og með því að tilheyra hinni sýnilegu kirkju, eru tengdir Kristi, er stjórnar kirkjunni fyrir páfann og biskupana, - þeir eru fyllilega innlimaðir í félagskap þann, sem kirkjan er. Samband þetta verður fyrir tengsl þau sem skapast við játningu trúarinnar, fyrir sakramentin, kirkjustjórn og samneyti við hana. En sá er eigi hefur kærleika, öðlast ekki sáluhjálp þótt hann sé innlimaður í kirkjuna. Hann hvílir í rauninni í skauti kirkjunnar en aðeins “líkamlega”, ef svo mætti að orði komast, en ekki “í hjarta sér”.” [321]

838. (818, 1271, 1399) “Kirkjan viðurkennir að hún er á margan hátt tengd þeim sem fyrir skírn sína njóta þess heiðurs að kallast kristið fólk, jafnvel þó að það játi ekki öll atriði kaþólskrar trúar, né hafi varðveitt samband samneytis við arftaka Péturs postula.” [322] “Þeir sem trúa á Krist og hafa hlotið gilda skírn eru settir á vissan hátt til samfélags við kaþólsku kirkjuna, þótt með ófullkomnum hætti sé.” [323] Þetta samfélag ristir svo djúpt við rétttrúnaðarkirkjurnar “að lítið þarf til að fá áorkað þeirri fullnustu sem mundi leyfa að evkaristía Drottins sé höfð sameiginlega um hönd.” [324]

Kirkjan og ekki-kristnir menn

839. (856, 63, 147) “Að lokum eru það þeir sem ekki hafa enn tekið á móti fagnaðarerindinu en eru þó tengdir Guðs lýð á margvíslegan hátt.” [325] Samband kirkjunnar við Gyðingaþjóðina. Þegar kirkjan, lýður Guðs í nýja sáttmálanum, grefst fyrir um eigin leyndardóm sinn uppgötvar hún tengsl sín við Gyðingaþjóðina [326] “sem Drottinn Guð vor opinberaðist fyrst”. [327] Ólíkt öðrum ekki-kristnum trúarbrögðum er Gyðingatrúin þegar svar við opinberun Guðs í gamla sáttmálanum. Gyðingarnir “fengu sonarréttinn, dýrðina, sáttmálana, löggjöfina, helgihaldið og fyrirheitin. Þeim tilheyra og feðurnir, og af þeim er Kristur kominn sem maður” [328] því “náðargjafir Guðs og köllun hans verða ekki dregnar til baka.” [329]

840. (674, 597) Þegar framtíðin er ígrunduð hafa Guðs lýður gamla sáttmálans og Guðs lýður nýja sáttmálans svipuð markmið: að eiga von um komu (eða endurkomu) Messíasar. En meðan annar bíður endurkomu Messíasar sem dó og reis upp frá dauðum og er viðurkenndur sem Drottinn og Sonur Guðs, bíður hinn komu Messíasar sem ber hulin einkenni þar til endir daganna kemur; og fylgifiskur þeirrar síðarnefndu biðar er sá harmleikur að þekkja ekki eða að misskilja Krist Jesúm.

841. Samband kirkjunnar við múslíma. “En í endurlausnarverkinu eru þeir einnig taldir með sem viðurkenna skaparann. Fremstir meðal þeirra eru múslímar sem samkvæmt trú Abrahams, er þeir játa, dýrka ásamt oss hinn eina og miskunnsama Guð er mun dæma allt mannkyn á efsta degi.” [330]

842. (360) Tengsl kirkjunnar við ekki-kristin trúarbrögð er í fyrsta lagi sameiginlegur uppruni og sameiginlegt markmið: Allar þjóðir mynda einungis eitt samfélag. Það stafar af því að allir eiga rætur sínar að rekja til þess eina stofns sem Guð skapaði til að manna alla jörðina og einnig vegna þess að allir eiga hlut í sameiginlegu hlutskipti sem er Guð. Forsjón, augsýnileg gæska og sáluhjálparúrræði hans ná til allra þar til sá dagur rennur upp að hinir útvöldu hafa safnast saman í hinni heilögu borg. [331]

843. (28, 856) Kaþólska kirkjan viðurkennir í öðrum trúarbrögðum leitina, “í óljósum myndum og líkingum”, að Guði sem er óþekktur en engu að síður nærri þar sem hann gefur líf, anda og alla hluti og vill að allir menn verði hólpnir. Þess vegna telur kirkjan að öll sú gæska og allur sá sannleikur sem finna má í þessum trúarbrögðum sé “undirbúningur fyrir fagnaðarerindið og gjafir frá honum sem upplýsir alla menn til þess að þeir geti að lokum öðlast líf”. [332]

844. (29) En í trúrækni sinni sýna mennirnir einnig þær takmarkanir og villur sem afskræma mynd Guðs í þeim: Ekki er það óalgengt að fjöldi manna, blekktir af hinum illa, hafi gerst hégómlegir í hugsun, og hafa þeir umhverft sannleika Guðs í lygi og dýrkað skepnuna í stað Guðs. Aðrir, sem lifa og deyja í heiminum án Guðs, eru gagnteknir algeru vonleysi. [333]

845. (30, 953, 1219) Til að sameina börnin sín á ný, sem syndin hafði tvístrað og afvegaleitt, var það vilji Föðurins að allt mannkynið skyldi kallað saman í kirkju Sonar hans. Kirkjan er staðurinn þar sem mannkynið verður að finna aftur einingu sína og hjálpræði. Kirkjan er “heimurinn í sátt”. Hún er skipið sem “undan golu Andans siglir öruggt í þessum heimi, knúin segli þöndum Drottins krossi”. Þetta var mynd sem kirkjufeðrunum var hugleikin og var fyrirmynduð í örkinni hans Nóa sem ein frelsar undan syndaflóðinu. [334]

“Utan kirkjunnar er ekkert hjálpræði”

846. (161, 1257) Hvernig ber að skilja þessa staðhæfingu sem kirkjufeðurnir endurtóku svo oft? [335] Sett fram með jákvæðum hætti þýðir hún að allt hjálpræðið kemur frá Kristi, höfðinu, fyrir kirkjuna sem er líkami hans: Kenningu sína grundvallar [þetta kirkjuþing] á Heilagri Ritningu og erfikenningunni, það er að segja, að kirkjan, nú hér á jörð sem í útlegð, er nauðsynleg til sáluhjálpar. Því Kristur, sem er okkur nærverandi í líkama sínum sem er kirkjan, er hinn eini meðalgöngumaður og einstaki eini vegur til hjálpræðis. Hann tók fram í skýrum og með ákveðnum orðum sjálfur um nauðsyn trúar og skírnar, og staðfesti með því nauðsyn kirkjunnar; því það er eins og menn gangi gegnum dyr, er þeir verða meðlimir kirkjunnar í skírninni. Það er því, að hver sá er veit að kaþólska kirkjan var sett af Guði fyrir Jesúm Krist sem nauðsynleg stofnun, neitar samt að verða meðlimur hennar, eða vera áfram meðlimur hennar, getur eigi vænst hjálpræðis. [336]

847. Þessi yfirlýsing beinist ekki að þeim sem eiga enga sök á því sjálfir að þekkja ekki Krist eða kirkju hans: Þeir sem eiga ekki sjálfir sök á því að þeir þekkja ekki til fagnaðarboðskapar Krists eða kirkju hans, geta einnig orðið sáluhólpnir ef þeir leitast samt sem áður við að þekkja Guð og reyna með verkum sínum, fyrir náðina, að gera vilja hans, eins og þeir þekkja hann, samkvæmt samvisku sinni 337

848. (1260) “Enda þótt Guð geti, eftir leiðum sem honum einum eru kunnar, leitt þá, sem eiga enga sök á því sjálfir að þekkja ekki guðspjallið, til þeirrar trúar sem verður að hafa til að þóknast honum, hefur kirkjan engu að síður þeirri skyldu að gegna og einnig þann helga rétt að kynna fagnaðarboðskapinn öllum mönnum.” [338]

Trúboð - skilyrði vegna þess að kirkjan er kaþólsk

849. (738, 767) Trúboðsumboðið. “Með því að hún var send af Guði til allra þjóða svo að hún gæti verið “hið almenna sakramenti hjálpræðisins”, leitar kirkjan þess, í hlýðni við fyrirmæli stofnanda síns og vegna þess að almennt (kaþólskt) eðli hennar krefst þess, að prédika öllum mönnum fagnaðarboðskapinn”: [339] “Farið því og gjörið allar þjóðir að lærisveinum, skírið þá í nafni Föðurins, Sonarins og hins Heilaga Anda, og kennið þeim að halda allt það sem ég hef boðið yður. Sjá, ég er með yður alla daga allt til enda veraldar.” [340]

850. (257, 730) Uppruni og tilgangur trúboðsins. Umboðið til trúboðs frá Drottni er að endingu grundvallað í hinum eilífa kærleika hinnar alhelgu þrenningar: “Kirkjan á jörðu er í eðli sínu trúboðssinnuð því hún, samkvæmt fyrirætlun Föðurins, rekur uppruna sinn til erindis Sonarins og hins Heilaga Anda.” [341] Endanlegur tilgangur með trúboði er enginn annar en að fá menn til að eiga hlut í samfélagi Föðurins og Sonarins og hins Heilaga Anda. [342]

851. (221, 429, 74, 217, 2104, 890) Hvatinn til trúboðs. Það er af kærleika Guðs til allra manna að kirkjunni á öllum tímum er gefin skyldan og þrótturinn til að stunda trúboð sitt af atorku: “Kærleikur Krists knýr oss”. [343] Því að Guð “vill að allir menn verði hólpnir og komist til þekkingar á sannleikanum”. [344] Guð vill að allir menn verði hólpnir fyrir þekkingu á sannleikanum. Hjálpræðið er að finna í sannleikanum. Þeir sem hlýða hvatningu Anda sannleikans eru þegar á leið til hjálpræðis. En kirkjan, sem falinn er þessi sannleikur, verður að fara út til að uppfylla löngun þeirra og færa þeim sannleikann. Vegna þess að kirkjan trúir á fyrirætlun Guð um hjálpræði til handa öllum mönnum, verður hún að vera trúboðssinnuð.

852. (2044, 2473) Vegir trúboðsins. Heilagur Andi er frumkvöðullinn, “aðalpersónan í öllu erindi kirkjunnar”. [345] Það er hann sem leiðir kirkjuna á vegi trúboðsins. “Í þessu erindi heldur kirkjan áfram og breiðir út, í rás sögunnar, erindi Krists sem var sendur til að færa fátækum fagnaðarboðskapinn; þannig verður kirkjan, hvött áfram af Anda Krists, að ganga veginn sem Kristur sjálfur gekk, leið fátæktar og auðmýktar, þjónustu og sjálfsfórnar allt til dauða, dauða sem hann hrósaði sigri yfir með upprisu sinni.” [346] Þannig er “blóð píslarvottanna sáðkorn kristinna manna”. [347]

853. (1428, 2443) Á vegferð sinni sem pílagrímur hefur kirkjan einnig fengið að reyna það “ósamræmi sem er á milli þess boðskapar sem hún kunngerir og mannlegs veikleika þeirra sem hefur verið trúað fyrir fagnaðarboðskapnum”. [348] Einungis með því að fara “veg iðrunar og endurnýjunar”, hinn “þrönga veg krossins”, getur lýður Guðs breitt út veldi Krists. [349] Því að “eins og Kristur framkvæmdi endurlausnarverk sitt í fátækt og var ofsóttur, þannig er kirkjan kölluð til að fylgja þeirri sömu leið ef hún á að miðla mannkyninu af ávöxtum hjálpræðisins”. [350]

854. (2105, 1204) Í krafti erindis síns “fer kirkjan sömu vegferð og allt mannkynið og hlutskipti hennar á jörðu er það sama og hjá heiminum. Henni er ætlað að vera sem súrdeig, vera sálin í hinu mannlega samfélagi sem á að endurnýjast af Kristi og umbreytist í fjölskyldu Guðs”. [351] Trúboðsstarfsemin krefst þolinmæði. Hún hefst með því að kunngera fagnaðarboðskapinn þjóðum og hópum sem trúa ekki enn á Krist; [352] síðan er haldið áfram með því að koma á fót kristnum samfélögum sem eru “tákn um nærveru Guðs í heiminum” [353] og þau leiða til þess að stofnaðar eru staðbundnar kirkjur. [354] Þetta verður að fela í sér menningartileinkun ef fagnaðarboðskapurinn á að íklæðast holdi í menningu hverrar þjóðar. [355] En ekki verður komist hjá ósigrum. “Hvað varðar einstaklinga, hópa og þjóðir er það einungis stig af stigi að kirkjan snertir þá og hrífur og tekur þá þannig inn til hinar kaþólsku fullnustu.” [356]

855. (821) Erindi kirkjunnar örvar þá viðleitni að stefnt verði að kristinni einingu. [357] Því að “sundrung meðal kristinna manna hindrar kirkjuna í því að hrinda í framkvæmd þeirri kaþólsku fullnustu sem henni er eiginleg í þeim börnum hennar sem vissulegar tengjast henni með skírninni en eru eigi að síður aðskilin frá fullu samneyti við hana. Þar að auki er það kirkjunni mun meiri erfiðleikum háð að láta í ljós í raunverulegu lífi allar hliðar á gagngerum kaþólskum einkennum sínum”. [358]

856. (839, 843) Í trúboðsstarfinu er gert ráð fyrir því að fram fari vinsamlegar samræður við þá sem hafa enn ekki meðtekið fagnaðarboðskapinn. [359] Þeir sem eiga trú geta hagnast á slíkum samræðum og lært að meta betur að verðleikum “þá þætti sannleika og náðar sem finna má meðal heiðingjanna og sem eru nokkurs konar leynileg nærvera Guðs”. [360] Þeir kunngera þeim fagnaðarerindið sem þekkja það ekki til að treysta, fullgera og hefja upp sannleikann og gæskuna sem Guð hefur sáð meðal manna og þjóða, og til að hreinsa þá frá villu og illsku “Guði til dýrðar, illum öndum til skammar og mönnunum til sælu”. [361]

IV. KIRKJAN ER POSTULLEG

857. (75, 171, 880, 1575) Kirkjan er postulleg vegna þess að hún er grundvölluð á postulunum með þrennum hætti: - hún var stofnuð og hún byggir áfram á “grundvelli postulanna”, [362] vottanna sem Kristur sjálfur valdi og sendi út til erindisgerðar; [363] - með aðstoð Andans sem dvelur í henni varðveitir kirkjan kenninguna og lætur hana ganga að erfðum, [364] “arfinn góða”, heilnæmu orðin sem hún hefur heyrt frá postulunum; [365] - postularnir halda áfram að kenna, helga og leiða hana þar til Kristur kemur aftur. Þeir gera það fyrir eftirmenn sína í hirðisembættinu: félagshóp biskupanna, “með prestana sér við hlið, í einingu við eftirmann Péturs, yfirhirði kirkjunnar”: [366] Þú, eilífi hirðir, yfirgefur ekki hjörð þína, heldur varðveitir hana fyrir atbeina heilagra postula, undir stöðugri vernd þinni, til þess að henni verði stjórnað af þeim sömu leiðtogum, er þú hefur sett sem hirða yfir hana, sem staðgengla Sonar þíns. [367]

Erindi postulanna

858. (551, 425, 1086) Jesús er erindreki Föðurins. Við upphaf hirðisþjónustu sinnar “kallaði [hann] til sín þá er hann sjálfur vildi.… Hann skipaði tólf er skyldu vera með honum og hann gæti sent út að prédika”. [368] Þaðan í frá urðu þeir “erindrekar” hans (apostoloi á grísku). Í þeim heldur hann áfram sínu eigin erindi: “Eins og Faðirinn hefur sent mig, eins sendi ég yður.” [369] Hirðisþjónusta postulanna er áframhald á eigin þjónustu hans; Jesús sagði við þá tólf: “Sá sem tekur við yður, tekur við mér.” [370]

859. (876) Jesús tengir þá við erindið sem hann fékk frá Föðurnum. “Ekkert getur Sonurinn gjört af sjálfum sér” heldur fær hann allt frá Föðurnum sem sendi hann. Með sama hætti geta þeir sem Sonurinn sendir ekkert gert án hans. [371] Frá honum fá þeir umboðið og máttinn til að inna af hendi erindi sitt. Postular Krists vissu að þeir voru kallaðir af Guði sem “þjónar nýs sáttmála”, “þjónar Guðs”, “erindrekar Krists” og “þjónar Krists og ráðsmenn yfir leyndardómum Guðs”. [372]

860. (642, 765, 1087) Einn þáttur í embætti postulanna gengur ekki að erfðum: að vera útvaldir vottar að upprisu Krists og vera þannig undirstöðusteinar kirkjunnar. En það er annar þáttur í embætti þeirra sem er viðvarandi. Kristur lofaði að vera með þeim allt til enda veraldar. Hið guðdómlega erindi sem Jesús fól postulunum “mun vara allt til endaloka þessa heims þar eð fagnaðarboðskapurinn, er þeir áttu að boða, og vera boðaður einnig eftir þeirra daga, er uppspretta alls lífs kirkjunnar um alla tíð. Þess vegna sáu postularnir um að skipa sér eftirmenn…”. [373]

Biskuparnir - eftirmenn postulanna

861. (77, 1087) “[Postularnir] höfðu ekki aðeins menn sér til aðstoðar í trúboði sínu, heldur fólu þeir þeim einnig í hendur - sem einskonar erfðaskrá - þá skyldu að fullkomna og styrkja verk það er þeir höfðu sjálfir hafið, og gerðu þeir þetta til þess að starfi þeirra yrði haldið áfram eftir þeirra dag. Þeir buðu þeim að gæta allrar hjarðarinnar, kirkju Guðs, því Heilagur Andi hafði skipað þá þar sem hirða. Þeir skipuðu því menn til þessa verks og samþykktu það fyrirkomulag, að aðrir menn tækju við embættum þeirra, að þeim látnum.” [374]

862. (880, 1556) “Eins og embætti það sem Drottinn veitti sælum Pétri einum, fyrirliða postulanna, er varanlegt í eðli sínu og átti að ganga til eftirmanna hans, þannig er það einnig með embætti postulanna sem hirða kirkjunnar; embætti þeirra er einnig varanlegt í eðli sínu, og áttu eftirmenn postulanna, biskuparnir, að gegna því helga embætti óaflátanlega.” [375] Þess vegna kennir kirkjan “að það sé Guðs vilji að biskupar taki við embættum postulanna sem hirðar kirkjunnar, og að sá sem hlýði á þá, hlýði á Krist, en sá sem hafni þeim, hafni honum, og þeim, er sendi hann.” [376]

Postulleikinn

863. (900, 2472) Öll kirkjan er postulleg í þeim skilningi að hún er, í gegnum eftirmenn heilags Péturs og hina postulana, í samfélagi trúar og lífs við uppruna sinn og sem slík er hún “send út” í heiminn. Allir meðlimir kirkjunnar eiga hlut í þessu erindi en þó með ólíkum hætti. “Kristin köllun er í eðli sínu köllun til postulleika.” “Postulleiki” nefnist “sérhver sú athöfn hins leyndardómsfulla líkama” er hefur þann tilgang “að breiða út konungsríki Krists um alla jörðu”. [377]

864. (828, 824, 1324) Kristur, útsendur af Föðurnum, er uppspretta alls postulleika kirkjunnar”; þannig er gagnsemi postulleikans bæði hjá vígðum þjónum og leikmönnum háð nauðsynlegri einingu þeirra við Krist. [378] Postulleikinn getur tekið á sig ýmsar myndir, allt eftir köllun, kröfum tímans og margvíslegum gjöfum Heilags Anda. En það er kærleikurinn, nærður umfram allt af evkaristíunni, sem ávallt er, “svo að segja, sál alls postulleikans”. [379]

865. (811, 541) Kirkjan er ein, heilög, kaþólsk og postulleg í hinum dýpsta og endanlega eiginleika sínum vegna þess að í henni er “konungsríki himins”, [380] “veldi Guðs”, þegar að finna, sem verður fullnað við loka tímanna. Konungsríkið er komið í persónu Krists og vex á leyndardómsfullan hátt í hjarta þeirra sem innlimaðir eru í hann þar til það birtist við heimsslitin. Þá munu allir þeir sem hann hefur endurleyst og gert “heilaga og lýtalausa fyrir [sér]” [381] safnast saman sem einn lýður Guðs, “brúður lambsins”, [382] “borgin helga, Jerúsalem, sem niður steig af himni frá Guði [og] hafði dýrð Guðs”. [383] “Og múr borgarinnar hafði tólf undirstöðusteina og á þeim nöfn hinna tólf postula lambsins.” [384]

Í STUTTU MÁLI

866. Kirkjan er eitt: Hún viðurkennir einn Drottin, játar eina trú, fæðist af einni skírn, myndar einungis einn líkama, er gefið líf af hinum eina Anda, er kölluð til einnar vonar (sbr. Ef 4:3-5) og við fullnustu hennar verður unninn bugur á allri sundrung.

867. Kirkjan er heilög: Hinn allra heilagasti Guð er upphaf hennar; Kristur, brúðgumi hennar, gaf sjálfan sig til að gera hana heilaga; Andi heilagleikans gefur henni líf. Þar sem hún hefur enn syndara innan sinna vébanda er hún “hin syndlausa sem gerð er af syndurum”. Heilagleiki hennar skín í dýrlingunum; í Maríu er hún þegar alheilög.

868. Kirkjan er kaþólsk: Hún kunngerir fullnustu trúarinnar. Hún geymir í sjálfri sér öll meðul hjálpræðisins og þjónustar þeim. Hún er send út til allra þjóða. Hún talar til allra manna. Hún umlykur alla tíma. Hún er “trúboðssinnuð í eðli sínu” (AG 2).

869. Kirkjan er postulleg. Hún byggir á varanlegum grunni: “hinum tólf postulum lambsins” (Opb 21:14). Á henni verður ekki sigrast (sbr. Mt 16:18). Hún varðveitist óskeikul í sannleikanum: Kristur stjórnar henni fyrir tilstilli Péturs og hinna postulanna sem eru nærverandi í eftirmönnum sínum, páfanum og í félagshópi biskupanna.

870. Hina einstöku og einu kirkju Krist, sem vér játum í trúarjátningunni að sé ein, heilög, kaþólsk og postulleg… er að finna þar sem er hin kaþólska kirkja, stjórnað af arftaka Péturs og biskupunum sem eru í samneyti með honum enda þótt mörg sannleiksatriði trúar og helgunar sé að finna utan hennar” (LG 8).

Næsti kafli

---

Óopinber útgáfa © Reynir K. Guðmundsson þýddi Bráðabirgðaþýðing

---

1. 1Kor 12:3.
2. Gl 4:6.
3. Hl. Íreneus, Dem. ap. 7: SCh 62, 41-42.
4. Jh 17:3.
5. Hl. Gregoríus frá Nazianzus, Oratio theol., 5, 26 (= Oratio 31, 26): PG 36, 161-163.
6. Níkeu-játningin; sjá að ofan númerakafla 465.
7. 1Kor 2:11.
8. Jh 16:13.
9. Jh 14:17.
10. Sbr. Gl 4:6.
11. Sbr. Jh 3:34.
12. Sbr. Jh 7:39.
13. Sbr. Jh 17:22.
14. Sbr. Jh 16:14.
15. Hl. Gregoríus frá Nyssa, De Spiritu Sancto, 16: PG 45, 1321A-B.
16. Sbr. Mt 28:19.
17. Jh 3:5-8.
18. Jh 14:16, 26; 15:26; 16:7.
19. Sbr. 1Jh 2:1.
20. Jh 16:13.
21. Sbr. Gl 3:14; Ef 1:13.
22. Sbr. Rm 8:15; Gl 4:6.
23. Rm 8:9.
24. 2Kor 3:17.
25. Rm 8:9, 14; 15:19; 1Kor 6:11; 7:40.
26. 1Pt 4:14.
27. 1Kor 12:13.
28. Jh 19:34; 1Jh 5:8.
29. Sbr. Jh 4:10-14; 7:38; 2M 17:1-6; Jes 55:1; Sk 14:8; 1Kor 10:4; Opb 21:6; 22:17.
30. Sbr. 1Jh 2:20:27; 2Kor 1:21.
31. Sbr. 2M 30:22-32; 1S 16:13.
32. Sbr. Lk 4:18-19; Jes 61:1.
33. Sbr. Lk 2:11, 26-27.
34. Sbr. Lk 4:1; 6:19; 8:46.
35. Sbr. Rm 1:4; 8:11.
36. Ef 4:13; sbr. P 2:36.
37. Sr 48:1; sbr. 1Kon 18:38-39.
38. Lk 1:17; 3:16.
39. Lk 12:49.
40. P 2:3-4.
41. Sbr. hl. Jóhannes af krossinum, Lifandi logar kærleikans, í The Collected Works of St. John of the Cross, þýð. á ensku K. Kavanaugh, OCD, og O. Rodriguez, OCD (Washington DC: Institute of Carmelite Studies, 1979), 577 o.áfr.
42. 1Þ 5:19.
43. Sbr. 2M 24:15-18.
44. Sbr. 2M 33:9-10.
45. Sbr. 2M 40:36-38; 1Kor 10:1-2.
46. Sbr. 1Kon 8:10-12.
47. Lk 1:35.
48. Lk 9:34-35.
49. Sbr. P 1:9; sbr. Lk 21:27.
50. Jh 6:27; sbr. 2Kor 1:22; Ef 1:13; 4:30.
51. Sbr. Mk 6:5; 8:23; 10:16.
52. Sbr. Mk 16:18; P 5:12; 14:3.
53. Sbr. P 8:17-19; 13:3; 19:6.
54. Sbr. Heb 6:2.
55. Lk 11:20.
56. 2M 31:18; 2Kor 3:3.
57. Tíðir. Páskatíminn eftir uppstigninguna, hymni við aftansöng: digitus paternae dexterae.
58. Sbr. 1M 8:8-12.
59. Sbr. Mt 3:16 og hliðstæður.
60. Gl 4:4.
61. Sbr. 2Kor 3:14; Jh 5:39, 46.
62. Sbr. Lk 24:44.
63. Sbr. Sl 33:6; 104:30; 1M 1:2; 2:7 Pd 3:20-21; Esk 37:10.
64. Býsanskir helgisiðir, Troparion fyrir morgunbæn á sunnudögum eftir annan modus.
65. Hl. Íreneus, Dem ap. 11: SCh 62, 48-49.
66. Rm 3:23.
67. Sbr. Jh 1:14; Fl 2:7.
68. Sbr. 1M 18:1-15; Lk 1:26-38, 54-55; Jh 1:12-13; Rm 4:16-21.
69. Sbr. 1M 12:3; Gl 3:16.
70. Sbr. Jh 11:52.
71. Ef 1:13-14; sbr. 1M 22:17-19; Lk 1:73; Jh 3:16; Rm 8:32; Gl 3:14.
72. Sbr. 2M 19-20; 5M 1-11; 29-30.
73. Gl 3:24.
74. Sbr. Rm 3:20.
75. 2M 19:5-6; sbr. 1Pt 2:9.
76. Sbr. 2S 7; Sl 89; Lk 1:32-33.
77. Sbr. Lk 24:26.
78. Jes 43:19.
79. Sbr. Sf 2:3; Lk 2:25, 38.
80. Jh 12:41; sbr. Jes 6-12.
81. Jes 11:1-2.
82. Sbr. Jes 42:1-9; sbr. Mt 12:18-21; Jh 1:32-34; síðan sbr. Jes 49:1-6; sbr. Mt 3:17; Lk 2:32; og að lokum sbr. Jes 50:4-10 og Jes 52:13-53:12.
83. Fl 2:7.
84. Jes 61:1-2; sbr. Lk 4:18-19.
85. Sbr. Esk 11:19; 36:25-28; 37:1-14; Jer 31:31-34; og sbr. Jl 3:1-5.
86. Sbr. P 2:17-21.
87. Sbr. Sf 2:3; Sl 22:27; 34:3; Jes 49:13; 61:1 o.s.frv.
88. Lk 1:17.
89. Jh 1:6.
90. Lk 1:15, 41.
91. Sbr. Lk 1:68.
92. Mt 17:10-13; sbr. Lk 1:78.
93. Lk 1:17.
94. Lk 7:26.
95. Sbr. Mt 11:13-14.
96. Jh 1:23; sbr. Jes 40:1-3.
97. Jh 1:7; sbr. Jh 15:26; 5:35.
98. Sbr. 1Pt 1:10-12.
99. Jh 1:33-36.
100. Sbr. Jh 3:5.
101. Sbr. Ok 8:1-9; Sr 24.
102. Kól 2:9.
103. Sbr. Sf 3:14; Sk 2:14.
104. Sbr. Lk 1:46-55.
105. Sbr. Lk 1:26-38; Rm 4:18-21; Gl 4:26-28.
106. Sbr. Lk 1:15-19; Mt 2:11.
107. Sbr. Lk 2:14.
108. Sbr. Jh 19:25-27.
109. P 1:14.
110. Sbr. Jh 6:27, 51, 62-63.
111. Sbr. Jh 3:5-8.
112. Sbr. Jh 4:10, 14, 23-24.
113. Sbr. Jh 7:37-39.
114. Sbr. Lk 11:13.
115. Sbr. Mt 10:19-20.
116. Sbr. Jh 14:16-17, 26; 15:26; 16:7-15; 17:26.
117. Sbr. Jh 13:1; 17:1.
118. Sbr. Lk 23:46; Jh 19:30.
119. Rm 6:4.
120. Sbr. Jh 20:22.
121. Jh 20:21; sbr. Mt 28:19; Lk 24:47-48; P 1:8.
122. Sbr. P 2:33-36.
123. Býsanskir helgisiðir, Troparion við aftansöng hvítasunnudags; endurtekið í altarisþjónustunni eftir bergingu.
124. 1Jh 4:8, 16.
125. Rm 5:5.
126. 2Kor 13:13.
127. 1Jh 4:11-12; sbr. Rm 8:23; 2Kor 1:22.
128. P 1:8; sbr. 1Kor 13.
129. Gl 5:22-23.
130. Gl 5:25; sbr. Mt 16:24-26.
131. Hl. Basilíus, De Spiritu Sancto, 15, 36: PG 32, 132.
132. Jh 15:8, 16.
133. Hl. Kýril frá Alexandríu, In Jo. ev., 11, 11: PG 74, 561.
134. Rm 8:26.
135. LG 1; sbr. Mk 16:15.
136. Rómverska trúfræðsluritið I, 10, 1.
137. Hl. Hippolýtus, Trad. Ap. 35: SCh 11, 118.
138. Rómverska trúfræðsluritið I, 10, 22.
139. Sbr. P 19:39.
140. Sbr. 2M 19.
141. Sbr. 1Kor 11:18; 14:19, 28, 34, 35.
142. Sbr. 1Kor 1:2; 16:1.
143. Sbr. 1Kor 15:9; Gl 1:13; Fl 3:6.
144. Sbr. Ef 1:22; Kól 1:18; LG 9.
145. LG 6.
146. LG 6; sbr. Jh 10:1-10; Jes 40:11; Esk 34:11-31; Jh 10:11; 1Pt 5:4; Jh 10:11-16.
147. LG 6; sbr. 1Kor 39; Rm 11:13-26; Mt 21:32-43 og hliðstæður; Jes 5:1-7; Jh 15:1-5.
148. LG 6; sbr. 1Kor 3:9; Mt 21:42 og hliðstæður; P 4:11; 1Pt 2:7; Sl 118:22; 1Kor 3:11; 1Tm 3:15; Ef 2:19-22; Opb 21:3; 1Pt 2:5; Opb 21:1-2.
149. LG 6; sbr. Gl 4:26; Opb 12:17; 19:7; 21:2, 9; 22:17; Ef 5:25-26, 29.
150. LG 2.
151. LG 2.
152. LG 2.
153. Pastor Hermae, Visio 2, 4, 1: PG 2, [899]; sbr. Aristides, Apol. 16, 6; hl. Jústínus, Apol. 2, 7: PG 6, 456; Tertúllíanus, Apol. 31, 3; 32, 1: PL 1, 508-509.
154. Sbr. hl. Epifaníus, Panarion 1, 1, 5: PG 41, 181C.
155. Klemens frá Alexandríu, Pæd. 1, 6, 27: PG 8, 281.
156. P 10:35; sbr. LG 9; 13; 16.
157. Sbr. 1M 12:2; 15:5-6.
158. Sbr. 2M 19:5-6; 5M 7:6; Jes 2:2-5; Mík 4:1-4.
159. LG 9; sbr. Hs 1; Jes 1:2-4; Jer 2; 31:31-34; Jes 55:3.
160. Sbr. LG 3; AG 3.
161. LG 5.
162. LG 3.
163. LG 5.
164. LG 5.
165. Lk 12:32; sbr. Mt 10:16; 26:31; Jh 10:1-21.
166. Sbr. Mt 12:49.
167. Sbr. Mt 5-6.
168. Sbr. Mk 3:14-16.
169. Sbr. Mt 19:28; Lk 22:30; Opb 21:12-14.
170. Sbr. Mk 6:7; Lk 10:1-2; Mt 10:25; Jh 15:20.
171. LG 3; sbr. Jh 19:34.
172. SC 5.
173. Sbr. hl. Ambrósíus, In Luc. 2, 85-89: PL 15, 1666-1668.
174. LG 4; sbr. Jh 17:4.
175. AG 4.
176. Sbr. Mt 28:19-20; AG 2; 5-6.
177. LG 4.
178. LG 5.
179. LG 48.
180. Hl. Ágústínus, De civ. Dei, 18, 51: PL 41, 614; sbr. LG 8.
181. LG 5; sbr. 6; 2Kor 5:6.
182. LG 2.
183. Rómverska trúfræðsluritið 1, 10, 20.
184. LG 8 § 1.
185. LG 8.
186. LG 8.
187. SC 2; sbr. Heb 13:14.
188. Hl. Bernharður frá Clairvaux, In Cant. Sermo 27: 14: PL 183:920D.
189. Ef 1:10.
190. Ef 5:32; 3:9-11; 5:25-27.
191. Kól 1:27.
192. 1Kor 13:8; sbr. LG 48.
193. Jóhannes Páll II, MD 27.
194. Ef 5:27.
195. Sbr. Jóhannes Páll II, MD 27.
196. Hl. Agústínus, Ep 187, 11, 34: PL 33, 846.
197. LG 1.
198. Opb 7:9.
199. LG 9 § 2, 48 § 2; GS 45 § 1.
200. Páll VI, 22. júní 1973; AG 7 § 2; sbr. LG 17.
201. LG 9; sbr. P 10:35; 1Kor 11:25.
202. 1Pt 2:9.
203. Jh 3:3-5.
204. Sbr. Jh 13:34.
205. Rm 8:2; Gl 5:25.
206. Sbr. Mt 5:13-16.
207. LG 9 § 2.
208. Sbr. Jóhannes Páll II, RH 18-21.
209. LG 10; sbr. Heb 5:1-5; Opb 1:6.
210. LG 12; Jd 3.
211. Sbr. Jh 12:32.
212. Mt 20:28.
213. LG 8; sbr. 36.
214. Hl. Leó mikli, Sermo 4, 1: PL 54, 149.
215. Sbr. Mk 1:16-20; 3:13-19; Mt 13:10-17; Lk 10:17-20; 22:28-30.
216. Jh 15:4-5.
217. Jh 6:56.
218. Sbr. Jh 14:18; 20:22; Mt 28:20; P 2:33.
219. LG 7.
220. LG 7.
221. LG 7; sbr. Rm 6:4-5; 1Kor 12:13.
222. LG 7 § 3.
223. LG 7 § 3; sbr. 1Kor 12:26.
224. Gl 3:27-28.
225. Kól 1:18.
226. Kól 1:18.
227. Gl 4:19.
228. LG 7 § 4; sbr. Fl 3:21; Rm 8:17.
229. Sbr. Kól 2:19; Ef 4:11-16.
230. Hl. Ágústínus, In Jo. ev. 21, 8: PL 35, 1568.
231. Hl. Gregoríus mikli páfi, Moralia in Job, præf., 14: PL 75, 525A.
232. Hl. Tómas frá Akvínó, STh III, 48, 2.
233. Þættir úr réttarhöldum yfir hl. Jóhönnu frá Örk.
234. Sbr. Jh 3:29.
235. Mk 2:19.
236. Sbr. Mt 22:1-14; 25:1-13; 1Kor 6:15-17; 2Kor 11:2.
237. Sbr. Opb 22:17; Ef 1:4; 5:27.
238. Ef 5:25-26.
239. Sbr. Ef 5:29.
240. Ef 5:31-32.
241. Mt 19:6.
242. Hl. Ágústínus, En. in Ps. 74:4: PL 36, 948-949.
243. Hl. Ágústínus, Sermo 267, 4: PL 38, 1231D.
244. Píus XII, heimsbréfið, Mystici Corporis: DS 3808.
245. 2Kor 6:16; sbr. 1Kor 3:16-17; Ef 2:21.
246. Hl. Íreneus, Adv. haeres. 3, 24, 1: PG 7/1, 966.
247. Píus XII, Mystici Corporis: DS 3808.
248. Sbr. Ef 4:16.
249. P 20:32.
250. Sbr. 1Kor 12:13.
251. LG 7 § 2.
252. LG 12 § 2; sbr. AA 3.
253. Sbr. 1Kor 13.
254. LG 12; sbr. 30; 1Þ 5:12, 19-21; Jóhannes Páll II, Christifideles Laici, 24.
255. 1Kor 12:7.
256. LG 8.
257. Sbr. DS 2888.
258. Fyrsta Vatíkanþingið, Dei Filius 3: DS 3013.
259. UR 2 § 5.
260. GS 78 § 3.
261. UR 2 § 2.
262. Hl. Klemens frá Alexandríu, Paed. 1, 6, 42: PG 8, 300.
263. LG 13 § 2.
264. Ef 4:3.
265. Kól 3:14.
266. Sbr. UR 2; LG 14; CIC, 205. grein.
267. LG 8 § 2.
268. UR 3 § 5.
269. UR 3 § 1.
270. Sbr. CIC, 751. grein.
271. Órígenes, Hom. in Ezech. 9, 1: PG 13, 732.
272. UR 3 § 1.
273. LG 8 § 2.
274. UR 3 § 2; sbr. LG 15.
275. Sbr. UR 3.
276. Sbr. LG 8.
277. UR 4 § 3.
278. Jh 17:21; sbr. Heb 7:25.
279. Sbr. UR 1.
280. Sbr. UR 6.
281. UR 7 § 3.
282. UR 8 § 1.
283. Sbr. UR 9.
284. Sbr. UR 10.
285. Sbr. UR 4; 9; 11.
286. Sbr. UR 12.
287. UR 5.
288. UR 24 § 2.
289. LG 39; sbr. Ef 5:25-26.
290. LG 12.
291. P 9:13; 1Kor 6:1; 16:1.
292. SC 10.
293. UR 3 § 5.
294. LG 48.
295. LG 48 § 3.
296. LG 11 § 3.
297. LG 42.
298. Hl. Teresa frá Lisieux, Autobiography of a Saint, ensk þýð. Ronald Knox (London: Harvill, 1958) 235.
299. LG 8 § 3; sbr. UR 3; 6; Heb 2:17; 7:26; 2Kor 5:21.
300. Sbr. 1Jh 1:8-10.
301. Sbr. Mt 13:24-30.
302. Páll VI, CPG § 19.
303. Sbr. LG 40; 48-51.
304. Jóhannes Páll II, CL 16, 3.
305. CL 17, 3.
306. LG 65; sbr. Ef 5:26-27.
307. Hl. Ignatíus frá Antíokkíu, Ad Smyrn. 8, 2.
308. UR 3; AG 6; EF 1:22-23.
309. Sbr. AG 4.
310. Sbr. Mt 28:19.
311. LG 13 §§ 1-2; sbr. Jh 11:52.
312. LG 26.
313. Sbr. CD 11; CIC greinar 368-369; CCEO greinar 177, [1]; 178; 311, [1]; 312.
314. LG 23.
315. Hl. Ignatíus frá Antíokkíu, Ad Rom. 1, 1; sbr. LG 13.
316. Hl. Íreneus, Adv. haeres. 3, 3, 2: PG 7/1, 849; sbr. fyrsta Vatíkanþingið: DS 3057.
317. Hl. Maxímus játari, Opuscula theo.: PG 91:137-140.
318. Páll VI, EN 62.
319. LG 23.
320. LG 13.
321. LG 14.
322. LG 15.
323. UR 3.
324. Páll VI, ræða 14. desember 1975; sbr. UR 13-18.
325. LG 16.
326. Sbr. NA 4.
327. Rómversk kaþólska messubókin, föstudagurinn langi: almennar fyrirbænir VI.
328. Rm 9:4-5.
329. Rm 11:29.
330. LG 16, sbr. NA 3.
331. NA 1.
332. LG 16; sbr. NA 2; EN 53.
333. LG 16; sbr. Rm 1:21, 25.
334. Hl. Ágústínus, Serm. 96, 7, 9: PL 38, 588; hl. Ambrósíus, De virg. 18, 118: PL 16, 297B; sbr. þegar í 1Pt 3:20-21.
335. Sbr. hl. Kýpríanus, Ep. 73. [21]: PL 3, 1169; De unit.: PL 4, 509-536.
336. LG 14; sbr. Mk 16:16; Jh 3:5.
337. LG 16; sbr. DS 3866-3872.
338. AG 7; sbr. Heb 11:6; 1Kor 9:16.
339. AG 1; sbr. Mt 16:15.
340. Mt 28:19-20.
341. AG 2.
342. Sbr. Jóhannes Páll II, RMiss 23.
343. 2Kor 5:14; sbr. AA 6; RMiss 11.
344. 1Tm 2:4.
345. Jóhannes Páll II, RMiss 21.
346. AG 5.
347. Tertúllíanus, Apol. 50, 13: PL 1, 603.
348. GS 43 § 6.
349. LG 8 § 3; 15; AG 1 § 3; sbr. RMiss 12-20.
350. LG 8 § 3.
351. GS 40 § 2.
352. Sbr. RMiss 42-47.
353. AG 15 § 1.
354. Sbr. RMiss 48-49.
355. Sbr. RMiss 52-54.
356. AG 6 § 2.
357. Sbr. RMiss 50.
358. UR 4 § 8.
359. Sbr. RMiss 55.
360. AG 9.
361. AG 9.
362. Ef 2:20; Opb 21:14.
363. Sbr. Mt 28:16-20; P 1:8; 1Kor 9:1; 15:7-8; Gl 1:1: o.s.frv.
364. Sbr. P 2:42.
365. Sbr. 2Tm 1:13-14.
366. AG 5.
367. Rómversk kaþólska messubókin, 1. forgildi postulanna.
368. Mk 3:13-14.
369. Jh 20:21; sbr. 13:20; 17:18.
370. Mt 10:40; sbr. Lk 10:16.
371. Jh 5:19, 30; sbr. Jh 15:5.
372. 2Kor 3:6; 6:4; 5:20; 1Kor 4:1.
373. LG 20; sbr. Mt 28:20.
374. LG 20; sbr. P 20:28; hl. Klemens frá Róm, Ad Cor. 42, 44: PG 1, 291-300.
375. LG 20 § 2.
376. LG 20 § 2.
377. AA 2.
378. AA 4; sbr. Jh 15:5.
379. AA 3.
380. Sbr. Opb 19:6.
381. Ef 1:4.
382. Opb 21:9.
383. Opb 21:10-11.
384. Opb 21:14.