Stella Maris

Marukirkja

 

Trfrslurit Kalsku Kirkjunnar

 

 

FYRSTI HLUTI: TRARJTNINGIN

ANNAR TTUR - JTNING KRISTINNAR TRAR - TRARJTNINGARNAR

« ANNAR KAFLI: G TRI JESM KRIST, GUS EINKASON

Fagnaarerindi: Gu hefur sent Son sinn

422. (389, 2763) “En egar fylling tmans kom sendi Gu Son sinn, fddan af konu, fddan undir lgmli, - til ess a hann keypti lausa sem voru undir lgmli, - og vr fengjum barnarttinn.” [1] etta er “fagnaarerindi um Jesm Krist, Gus Son”: [2] Gu hefur vitja ls sns. Hann hefur efnt fyrirheiti sem hann gaf Abraham og nijum hans. Hann hefur gert langtum meira en vonir stu til - hann sendi sinn “elskaa Son”. [3]

423. Vi trum og jtum a Jess fr Nasaret, fddur Gyingur af dttur sraels Betlehem dgum Herdesar mikla konungs og gstusar keisara, smi ur a in, sem d krossfestur undir valdi Pontusar Platusar landsstjra stjrnart Tberusar keisara, s eilfur Sonur Gus er gerist maur. “Hann var fr Gui kominn”, [4] “steig niur fr himni” [5] og “kom holdi”. [6] v “Ori var hold, hann bj me oss fullur nar og sannleika, og vr sum dr hans, dr, sem Sonurinn eini fr Furnum.… Af gng hans hfum vr allir egi, n n ofan.” [7]

424. (683, 552) Hrr af n Heilags Anda og dregin af Furnum, trum vi Jesm og jtum: “ ert Kristur, Sonur hins lifanda Gus.” [8] kletti essarar trar, jtu af heilgum Ptri, byggi Kristur kirkju sna. [9]

“A boa…rannsakanlegan rkdm Krists” [10]

425. (850, 858) tbreisla kristinni tr felst fyrst og fremst v a boa Jesm Krist til a leia ara til trar hann. egar upphafi brunnu fyrstu lrisveinarnir skinninu eftir a boa Krist: “Vr getum ekki anna en tala a sem vr hfum s og heyrt.” [11] Og eir bja flki llum tmum til a ganga inn til fagnaar samflags eirra vi Krist: Efni vort er a sem var fr upphafi, a sem vr hfum heyrt, a sem vr hfum s me augum vorum, a sem vr horfum og hendur vorar reifuu , a er or lfsins. Og lfi var opinbera, og vr hfum s a og vottum um a og boum yur lfi eilfa, sem var hj Furnum og var opinbera oss. J, a sem vr hfum s og heyrt, a boum vr yur einnig, til ess a r geti lka haft samflag vi oss. Og samflag vort er vi Furinn og vi Son hans Jesm Krist. etta skrifum vr til ess a fgnuur vor veri fullkominn. [12]

Kristur er hjarta trfrslunnar

426. (1628, 513, 260) “Kjarni trfrslunnar geymir llum hfuatrium persnu, Jesm fr Nasaret, einkason Furins,… sem lei og d fyrir okkur og sem n, eftir upprisu sna, lifir me okkur a eilfu.” [13] A kenna trna er “a afhjpa persnu Krists allt eilft fyrirkomulag Gus sem uppfyllist eirri persnu. a er a leita skilnings merkingu verka og ora Krists og tknunum sem hann geri.” [14] Markmi trfrslunnar er a koma “flki til samflags vi Jesm Krist: hann einn getur leitt okkur til krleika Furins Andanum og fengi okkur til a eiga hlut lfi heilagrar renningar.” [15]

427. (2145, 876) trfrslunni er “Kristur, hi holdtekna Or og Sonur Gus, kenndur - allt anna er kennt me tilvsun til hans - og a er Kristur einn sem kennir - allir arir kenna a v marki a eir eru talsmenn Krists, eir lta Krist tala fyrir munn sinn.… Srhver trfrari tti a geta tileinka sr hin leyndardmsfullu or Jes: “Kenning mn er ekki mn, heldur hans er sendi mig.”” [16]

428. Hver s sem er kallaur “til a kenna Krist” verur fyrst a leita eirra “yfirbura a ekkja Krist Jesm”; hann verur a la a “missa allt…” til ess a geta “unni Krist og reynst vera honum” og “ekkja hann og kraft upprisu hans og samflag psla hans me v a mtast eftir honum daua hans [og] aunast a n til upprisunnar fr dauum”. [17]

429. (851) Af essari krleiksrku ekkingu Kristi sprettur rin a kunngjra hann, a “boa fagnaarerindi”, og leia ara til a segja “j” vi tr Jesm Krist. En samtmis verur rfin sterkari a ekkja essa tr enn betur. Me etta a augnamii og me v a fylgja uppsetningu trarjtningarinnar vera meginnfn Jes kynnt: “Kristur”, “Sonur Gus” og “Drottinn” (2. atrii). ar nst jtar trarjtningin mikilvgustu leyndardma lfs hans: Holdtekjuna (3. atrii), pskaleyndardminn (4. og 5. atrii) og vegsmunina (6. og 7. atrii).

« 2. ATRII - “OG JESM KRIST, HANS EINKASON, DROTTIN VORN”

I. JESS

430. (210, 402) Jess ir hebresku “Gu frelsar.” Vi bounina nefndi Gabrel engill hann Jesm a eiginnafni. etta nafn ltur ljs hver hann er og hvaa erindi hann hefur. [18] ar sem Gu einn getur fyrirgefi syndir mun hann Jes, snum eilfa Syni sem gerist maur, “frelsa l sinn fr syndum eirra”. [19] Jes dregur Gu saman alla hjlprissgu sna um manninn.

431. (1441, 1850, 388) hjlprissgunni var a Gui ekki ng a frelsa srael “t r rlahsinu” [20] me v a leia hann t af Egyptalandi. Hann frelsar hann einnig fr syndum snum. ar sem synd er vallt misger gegn Gui getur hann einn fyrirgefi hana. [21] ess vegna getur srael, sem er sr betur mevitaur um almenna tbreislu syndarinnar, einungis leita sr hjlpris me v a kalla nafn Gus endurlausnarans. [22]

432. (589, 2666, 389, 161) Nafni “Jess” felur sr a sjlft nafn Gus er nrverandi persnu Sonar hans, hans sem gerist maur til a leysa alla undan synd eitt skipti fyrir ll. a er hi gudmlega nafn sem eitt veitir hjlpri og geta allir kalla nafn hans v Jess kom til einingar vi alla menn fyrir holdtekju sna, [23] annig a “ekkert anna nafn er mnnum gefi um va verld, sem getur frelsa oss.” [24]

433. (615) Nafn Gu frelsarans var kalla einungis einu sinni ri af staprestinum til frigingar fyrir syndir sraels eftir a hann hafi stkkt frnarbli arkarloki helgidminum. Arkarloki var staur nrveru Gus. [25] egar heilagur Pll talar um Jesm sem Gu setti “fram a hann me bli snu vri sttarfrn”, tti hann vi a manneli Krists var a “Gu sem Kristi stti heiminn vi sig.” [26]

434. (2812, 2614) Upprisa Jes gerir nafn Gu frelsarans drlegt v a fr eim tma er a nafn Jes sem snir a fullu fram mestan kraft nafnsins “sem hverju nafni er ra”. [27] Illu andarnir ttast nafn hans; hans nafni gera lrisveinarnir kraftaverk v Fairinn veitir eim allt a sem eir bija um essu nafni. [28]

435. (2667-2668, 2676) Nafn Jes er hjarta kristinnar bnar. Allar bnir helgisianna enda orunum “fyrir Drottin vorn Jesm Krist”. Marubnin nr hmarki snu orunum “blessaur er vxtur lfs ns, Jess.” Hin austurlenska bn hjartans, Jesbnin, er ennan veg: “Drottinn Jess Kristur, Sonur Gus, miskunna mr syndugum.” Margir kristnir menn, eins og heilg Jhanna af rk, hafa di me hi eina or “Jess” vrum sr.

II. KRISTUR

436. (690, 695, 711-716, 783) Ori “Kristur” kemur r grsku ingunni hebreska orinu Messas sem ir “smurur”. a var eiginnafn Jes einungis vegna ess a hann fullnai fullkomlega hi gudmlega erindi sem “Kristur” felur sr. srael var a gert a smyrja Gus nafni, sem helgair voru honum til ess erindis sem hann gaf eim. etta tti vi um konunga, presta og rfum tilfellum um spmenn. [29] etta tti srstaklega a gilda um ann Messas sem Gu mundi senda til a stofna rki sitt fyrir fullt og allt. [30] Nausynlegt var a Messas yri smurur samtmis sem konungur og prestur og einnig sem spmaur af Anda Drottins. [31] Jess uppfyllti messasarvon sraels snu refalda embtti sem prestur, spmaur og konungur.

437. (525, 486) Engillinn boai hirunum a me Jes vri fddur s Messas sem srael hafi fengi fyrirheit um: “Yur er dag frelsari fddur, sem er Kristur Drottinn, borg Davs.” [32] Fr upphafi var hann s “sem Fairinn helgai og sendi heiminn”, getinn “heilagur” jmfrskauti Maru. [33] Gu kallai Jsef “[taktu] til n Maru, heitkonu na. Barni sem hn gengur me er af Heilgum Anda” til a Jess “sem kallast Kristur” skyldi fast af eiginkonu Jsefs inn messasarkyn Davs. [34]

438. (727, 535) Helgun Jes sem Messas, opinberar gudmlegt erindi hans “v nafni “Kristur” er undirskili “hann sem smuri”, “hann sem var smurur” og “sjlf smurningin sem hann var smurur me”. Hann sem smuri er Fairinn, hann sem var smurur er Sonurinn og hann sem hann var smurur me er Andinn sem er smurningin.” [35] Eilf helgun hans sem Messas var opinberu jarvistardgum hans, eirri stundu er hann var skrur af Jhannesi og “Gu smuri hann Heilgum Anda og krafti” til “a hann opinberist srael” [36] sem Messas hans. Or hans og verk munu gera hann kunnan sem “hinn heilagi Gus”. [37]

439. (528-529, 547) Margir Gyingar og jafnvel sumir heiingjar, sem ttu hlut von eirra, ekktu Jes grundvallareinkenni hins messanska “sonar Davs” sem Gu hafi lofa srael. [38] Jess samykkti a vera kallaur Messas eins og hann hafi rtt til en ekki n fyrirvara vegna ess a etta nafn var skili af sumum samtmamanna hans of mannlegum forsendum sem voru eli snu plitskar. [39]

440. (552, 550, 445) Jess tk vi trarjtningu Pturs, sem sagi hann vera Messas, me v a kunngera a Mannssonurinn mundi brtt la pslir. [40] Hann afhjpai hva a fli raunverulega sr a vera messanskur konungur bi me vsan til hins yfirnttrlega srelis Mannssonarins “er steig niur fr himni” og endurlausnarerindis hans sem hinn ji jnn: “Mannssonurinn er ekki kominn til ess a lta jna sr, heldur til a jna og gefa lf sitt til lausnargjalds fyrir marga.” [41] ess vegna er snn merking konungstignar hans einungis opinberu egar hann var htt upp hafinn krossinum. [42] a er fyrst eftir upprisuna a Ptur getur kunngert j Gus messanska konungstign Jes: “Me ruggri vissu viti ll sraels tt, a ennan Jesm sem r krossfestu, hefur Gu gjrt bi a Drottni og Kristi.” [43]

III. HINN EINI SONUR GUS

441. Gamla testamentinu eru englar, tvalinn lur Gus, sraels brn og konungar eirra kllu “synir Gus”. [44] etta er tkn um sonarleif sem kemur stofn einstaklegum nnum tengslum milli Gus og skpunar hans. egar hinn fyrirheitni Messas-konungur er kallaur “sonur Gus” ir a ekki nausynlega, samkvmt bkstaflegum skilningi essa texta, a hann hafi veri eitthva meira en maur. eir sem klluu Jesm “son Gus” merkingunni Messas sraels, ttu ef til vill ekki vi neitt anna en etta. [45]

442. (552, 424) En annig var v ekki fari hj Smoni Ptri egar hann jtar a Jess s “Kristur, Sonur hins lifanda Gus” v Jess svarar alvarlegur: “Hold og bl hefur ekki opinbera r etta, heldur Fair minn himnum.” [46] Pll skrifar me lkum htti varandi sinnaskipti sn veginum til Damaskus: “En egar Gui, sem hafi tvali mig fr murlfi og af n sinni kalla, knaist a opinbera mr Son sinn, til ess a g boai fagnaarerindi um hann meal heiingjanna….” [47] “Og tk [Pll] egar a prdika samkunduhsunum, a Jess vri Sonur Gus.” [48] Strax upphafi var essi viurkenning um a Kristur vri gudmlegur Sonur kjarninn hinni postullegu tr, fyrst jtu af Ptri sem grundvll kirkjunnar. [49]

443. (2786) egar Ptur fkk s a Jess Messas hafi gudmlega sonartign me yfirnttrlegum htti var a vegna ess a Jess hafi greinilega leyft a a yri skili ann htt. Frammi fyrir ldungarinu spuru krendur hans: “Ert Sonur Gus?” Jess svarai: “r segi a g s s.” [50] Lngu fyrir etta hafi Jess tala um sjlfan sig sem “Soninn” sem ekkir Furinn, frbruginn “jnunum” sem Gu hafi ur sent j sinni; hann er jafnvel ri englunum. [51] Hann gerir greinarmun sonartign sinni og lrisveinanna me v a hann segir aldrei “Fair vor” nema til a bja eim: “En annig skulu r bija: “Fair vor”” og hann undirstrikar ennan greinarmun egar hann segir: “Fur mns og Fur yar”. [52]

444. (536, 544) Guspjllin greina fr v a tveimur htarstundum, skrn Krists og ummyndun hans, hafi rdd Furins nefnt Jesm sinn “elskaa Son”. [53] Jess kallar sjlfan sig “einkason Gus” og stafestir annig a hann hafi vallt veri til. [54] Hann biur um tr “nafn Gus Sonarins eina”. [55] essa kristnu jtningu m egar heyra upphrpi hundrashfingjans frammi fyrir Kristi krossfestum: “Sannarlega var essi maur Sonur Gus”. [56] Einungis pskaleyndardminum getur s sem tr gefi nafninu “Sonur Gus” fulla merkingu sna.

445. (653) Eftir upprisu sna birtist hann sem Sonur Gus krafti mannelis sns sem drlegt er ori: “En a Anda heilagleikans me krafti auglstur a vera Sonur Gus fyrir upprisu fr dauum”. [57] Postularnir geta jta: “Vr sum dr hans, dr sem Sonurinn eini fr Furnum…fullur nar og sannleika.” [58]

IV. DROTTINN

446. (209) grsku ingunni Gamla testamentinu er hi segjanlega nafn YHWH, sem Gu sjlfur opinberai Mse, [59] tt sem Kyrios, “Drottinn”. aan fr er “Drottinn” hi algenga nafn til a benda gudm Gus sraels. Nja testamenti notar essa fullu merkingu nafnsins “Drottinn” um Furinn og - sem er ntt - einnig um Jesm, sem ar me er viurkenndur sem Gu sjlfur. [60]

447. (548) Jess eignar sr etta nafn dulinn htt samtali vi farseana um merkingu Slms 110 en einnig afdrttarlausan htt egar hann talar til postula sinna. [61] Allt gegnum opinbert starf sitt sannar hann sitt gudmlega alveldi me verkum mttar sns yfir nttrunni, sjkdmum, illum ndum, daua og synd.

448. (208, 683, 641) ess er alloft geti guspjllunum a flk varpi Jesm “Drottin” (ea “herra”). etta ber vitni um hvaa viringu og traust eir bru til hans sem leituu astoar og lkningar hj honum. [62] A eggjan Heilags Anda, ltur “Drottinn” ljs viurkenningu hinum gudmlega leyndardmi Jes. [63] samskiptum vi hinn upprisna Jesm verur etta nafn a tilbeislu: “Drottinn minn og Gu minn!” a fr merkingabl krleika og star sem verur eiginlegt kristinni hef: “etta er Drottinn.” [64]

449. (461, 653) Me v a nefna Jesm hinu gudmlega nafni “Drottinn” stafestu fyrstu jtarar trar kirkjunnar fr upphafi a mtturinn, heiurinn og drin gefin Gui Furnum s einnig gefin Jes vegna ess a “hann var Gus mynd” [65] og vegna ess a Fairinn geri alveldi Jes kunnugt me v a reisa hann upp fr dauum og upphefja hann dr sna. [66]

450. (668-672, 2242) Alveg fr upphafi sgu kristindmsins hefur stahfingin um drottinvald Krists yfir heiminum og sgunni veri bein stafesting v a maurinn ltur ekki sitt persnulega frelsi lta me algerum htti neinu jarnesku veldi heldur einungis Gui Fur og Drottni Jes Kristi: Sesar er ekki “Drottinn”. [67] “Kirkjan trir v a lykil, mipunkt og tilgang allrar sgu mannsins s a finna Drottni hennar og Meistara.” [68]

451. (2664-2665, 2817) Kristin bn ber mt af nafninu “Drottinn” hvort sem um er a ra bo a bija (“Drottinn s me yur”), lok bnarinnar (“fyrir Drottin vorn Jesm Krist”) ea upphrpunina sem er full af von og trausti: Maran ata (“Drottinn vor kemur”) ea Marana ta (“Drottinn vor, kom ”) - “Amen. Kom , Drottinn Jess!” [69]

STUTTU MLI

452. Nafni “Jess” merkir “Gu frelsar”. Barni sem ftt er af Maru mey er kalla Jess “v a hann mun frelsa l sinn fr syndum eirra” (Mt 1:21): “Ekkert anna nafn er mnnum gefi um va verld sem getur frelsa oss” (P 4:12).

453. Nafni “Kristur” ir “smurur” (“Messas”). Jess er Kristur v “Gu smuri hann Heilgum Anda og krafti” (P 10:38). Hann er “s sem koma skal” (Lk 7:19), vifang “vonar sraels” (P 28:20).

454. Nafni “Sonur Gus” gefur til kynna einstakt og eilft samband Jes Krists vi Gu Fur sinn; hann er hinn eini Sonur Furins (sbr. Jh 1:14, 18; 3:16, 18); hann er sjlfur Gu (sbr. Jh 1:1). Til a vera kristinn verur maur a tra v a Jess Kristur s Sonur Gus (sbr. P 8:37; 1Jh 2:23).

455. Nafni “Drottinn” gefur til kynna gudmlegt alveldi. A jta ea kalla Jesm sem Drottin er a tra gudm hans. “Enginn getur sagt: “Jess er Drottinn!” nema af Heilgum Anda” (1Kor 12:3).

« 3. ATRII - “SEM GETINN ER AF HEILGUM ANDA, FDDUR AF MARU MEY”

1. efnisgrein. Sonur Gus gerist maur

I. HVERS VEGNA VAR ORI HOLD?

456. Vi svrum og jtum me Nkeu-jtningunni: “Sem vor mannanna vegna og vegna sluhjlpar vorrar st niur af himnum. Og fyrir Heilagan Anda klddist holdi af Maru mey og gjrist maur.”

457. (607, 385) Ori var hold til a frelsa okkur me v a stta okkur vi Gu sem “elskai oss og sendi Son sinn til a vera friging fyrir syndir vorar”. “Fairinn hefur sent Soninn til a vera frelsari heimsins” og hann “birtist til ess a taka burt syndir”: [70] Nttra okkar urfti lkningar vi v hn var sjk; hn var fallin og hana var a endurreisa; hn var dau og var a rsa upp aftur. Vi hfum glata v ga sem vi ttum og a var nausynlegt a f a aftur. Loku inni myrkrinu var nausynlegt a fra okkur ljsi; vi voru bandingjar er bium frelsara; fngum hjlp, rlum bjargvttur. Eru essir hlutir smvgilegir ea ltilfjrlegir? Hrru eir ekki Gu til meaumkunar svo hann steig niur og vitjai mannlegrar nttru okkar fyrst mannkyni var etta aumt og vanslt? [71]

458. (219) Ori var hold til a vi fengjum vitneskju um krleika Gus: “ v birtist krleikur Gus meal vor, a Gu hefur sent einkason sinn heiminn til ess a vr skyldum lifa fyrir hann.” [72] “v svo elskai Gu heiminn a hann gaf Son sinn eina til ess a hver sem hann trir glatist ekki, heldur hafi eilft lf.” [73]

459. (520, 823, 2012, 1717, 1965) Ori var hold til a vera fyrirmynd okkar heilagleika: “Taki yur mitt ok og lri af mr.” “g er vegurinn, sannleikurinn og lfi. Enginn kemur til Furins, nema fyrir mig.” [74] fjalli ummyndunarinnar skipar Fairinn og segir: “Hli hann!” [75] Jess er fyrirmynd sluboanna og hann er vimi hins nja lgmls: “Elski hver annan eins og g hef elska yur.” [76] essi krleikur ir a frna sjlfum sr me virkum htti a fordmi Krists. [77]

460. (1265, 1391, 1988) Ori var hold til a gera okkur “hluttakendur gulegu lfi”: [78] “etta er sta ess a Ori gerist maur og Sonur Gus var Mannssonurinn: til a maurinn gti ori sonur Gus me v a fara til samflags vi Ori og f annig gudmlegan barnartt.” [79] “v Sonur Gus gerist maur til a vi gtum ori Gu.” [80] “Hinn eingetni Sonur Gus, sem vildi gera okkur hluttakendur gudmi snum, tk sr nttru okkar til a hann, me v a gerast maur, gti gert menn a guum.” [81]

II. HOLDTEKJAN

461. (653, 661, 449) Kirkjan skir til oralags heilags Jhannesar, “og Ori var hold”, [82] egar hn nefnir stareynd “holdtekju” a Sonur Gus tk sr mannlega nttru til a fullgera hjlpri okkar v. slmi sem heilagur Pll vitnar til, lofsyngur kirkjan leyndardm holdtekjunnar: Veri me sama hugarfari sem Jess Kristur var. Hann var Gus mynd. En hann fr ekki me a sem feng sinn a vera Gui lkur. Hann svipti sig llu, tk sig jns mynd og var mnnum lkur. Hann kom fram sem maur, lgi sjlfan sig og var hlinn allt til daua, j, dauans krossi. [83]

462. Hebreabrfi vitnar til sama leyndardmsins: v er a a Kristur segir egar hann kemur heiminn: Frn og gjafir hefur eigi vilja en lkama hefur bi mr. Brennifrnir og syndafrnir gejuust r ekki. sagi g: “Sj, g er kominn - bkinni er a rita um mig - g er kominn til a gjra inn vilja, Gu minn!” [84]

463. (90) Trin sanna holdtekju Sonar Gus er srkenni kristindmsins: “Af essu geti r ekkt Anda Gus: Srhver andi, sem jtar, a Jess s Kristur kominn holdi, er fr Gui.” [85] etta er hin gleilega sannfring kirkjunnar fr byrjun egar hn lofsyngur “leyndardm guhrslunnar”: “Hann opinberaist holdi.” [86]

III. SANNUR GU OG SANNUR MAUR

464. (88) Holdtekja Sonar Gus er vijafnanlegur og a llu leyti einstakur atburur en hn ir ekki a Jess Kristur s a hluta til Gu og a hluta til maur, og ekki ir a heldur a hn s afleiing samblndunar v gudmlega og v mannlega. Hann gerist sannur maur enda tt hann vri eftir sem ur sannur Gu. Jess Kristur er sannur Gu og sannur maur. fyrstu ldunum var kirkjan a verja og skra ennan trarsannleika gegn trvillum sem rangfru hann.

465. (242) Fyrstu trvillurnar hfnuu ekki a ri gudmi Krists heldur fremur snnu manneli hans (dketismi gnstika). Alveg fr tmum postulanna hefur kristin tr lagt alla herslu sanna holdtekju Sonar Gus, a hann s “kominn holdi”. [87] En egar 3. ld var kirkjan kirkjuingi Antokku a kvea upp r um gegn Pli fr Samosata a Jess Kristur vri Sonur Gus a nttru en ekki me sonarleif. Fyrsta almenna kirkjuingi Nkeu 325 sagi trarjtningu sinni Son Gus vera “getinn, ekki gjran samelis (homoousios) Furnum” og fordmdi Arus sem hlt v fram a Sonur Gus “hefi ori til af v sem ekki er” og a hann vri “af ru eli (ousia)” en Fairinn. [88]

466. (495) Villutr Nestorusar s Krist sem mannlega persnu sem hafi samtengst gudmlegri persnu Sonar Gus. Gegn essari trvillu jtai heilagur Kril fr Alexandru og rija almenna kirkjuingi Efesus ri 431 “a Ori… var maur eftir a hafa sameina vi sig persnu sinni holdi sem fjrga er skynsamri sl.” [89] Manneli Krists geymir ekkert anna en hina gudmlegu persnu Sonar Gus sem tk sr a og geri a snu eigin egar fr getnai snum. Af essari stu kunngeri kirkjuingi Efesus ri 431 a Mara hefi sannarlega gerst Gusmir me mannlegum getnai Sonar Gus skauti hennar: “Gusmir (eotokos), ekki vegna ess a nttra Orsins ea gudmur ess hafi fengi upphaf tilvistar sinnar fr hinni heilgu mey, heldur a, a fyrst hinn heilagi lkami, fjrgaur skynsamri sl, sem Or Gus sameinai frumtti snum, fddist af henni, er Ori sagt vera ftt samkvmt holdinu.” [90]

467. Monofystar hldu v fram a mannleg nttra Krists hefi htt a vera til sem slk egar hin gudmlega persna Sonar Gus tk sr hana. Til a hrekja essa villutr jtai fjra almenna kirkjuingi Kalkedon 451: Vi fylgjum hinum heilgu ferum og jtum og kennum einrma einn og hinn sama Son, Drottin okkar Jesm Krist: fullkominn gudmi og fullkominn manneli, sannur Gu og sannur maur er hefur sl gdda skynsemi og lkama; samelis Furnum hva varar gudm hans og samelis okkur hva varar manneli hans; “ allan htt eins og vr, en n syndar”. Hann var getinn af Furnum fyrir upphaf aldanna hva varar gudm hans og essum sustu dgum, okkar vegna og hjlpris okkar, var hann fddur, a v er manneli hans varar, af Maru mey, Gusmur. [91] Vi jtum a einn og hinn sama Krist, Drottin, og eingetinn Son, a ekkja tveimur nttrum n samruna, n breytinga, n sundurgreiningar, n askilnaar. Mismunur nttranna hlst vi einingu eirra, einkenni hvorar nttru um sig varveittust ar sem r fllu saman einni persnu (prosopon) og einum frumtti (hypostasis). [92]

468. (254, 616) Eftir kirkjuingi Kalkedon hfu sumir a gera mannlega nttru Krists a persnu einhverri mynd honum. Gegn eim jtai fimmta almenna kirkjuingi Konstantnpel ri 553: “a er einungis einn hypostasis [ea persna] sem er Drottinn okkar Jess Kristur, einn af renningunni”. [93] Allt mannlegri nttru Krists annig a vera eigna gudmlegri persnu hans, vera henni eiginlegt, ekki einungis kraftaverk hans heldur einnig jningar hans og jafnvel daui hans: “Hann sem var krossfestur holdinu, Drottinn okkar Jess Kristur, er sannur Gu, Drottinn drarinnar, og einn af hinni heilgu renningu.” [94]

469. (212) Kirkjan jtar annig a Jess s me askiljanlegum htti sannur Gu og sannur maur. Hann er sannarlega Sonur Gus sem gerist maur og brir okkar og n ess a hann htti a vera Gu og Drottinn: “a sem hann var, var hann fram; a sem hann var ekki, tk hann sr” hljmar hinum rmversku helgisium. [95] Og helgisium heilags Jhannesar Krsostomus er kunngert og sungi: “, eingetni Sonur og Or Gus! sem ert daulegur, sem klddist holdi af Maru heilagri Gusmur og varandi mey oss til hjlpris, sem n breytingar gerist maur og varst krossfestur, Kristur vor Gu, sem me daua num hefur krami dauann, sem ert einn hinnar heilgu renningar, drlegur me Furnum og hinum Heilaga Anda, frelsa oss!” [96]

IV. HVERN HTT ER SONUR GUS MAUR?

470. (516, 626, 2599) Vegna ess a hinni leyndardmsfullu einingu holdtekjunnar var “klst mannlegri nttru en hn ekki tekin yfir”, [97] urfti kirkjan gegnum aldirnar a jta allan raunveruleika mannlegrar slar Krists, sem starfai me vitsmunum og vilja, sem og mannlegs lkama hans. hlistan htt var hn a minna hvert skipti a mannleg nttra Krists tilheyrir, sem hans eigin, hinni gudmlegu persnu Sonar Gus, sem tk sr hana. Allt a sem Kristur er og gerir essari nttru er komi fr “einum af renningunni”. Sonur Gus milar ar af leiandi til mannelis sns eigin persnuhttum snum renningunni. annig ltur Kristur ljs mannlegan htt sl sinni og lkama hinar gudmlegu leiir heilagrar renningar: [98] Sonur Gus starfai me mannlegum hndum, hugsai me mannlegum huga, ahafist me mannlegum vilja, elskai me mannlegu hjarta. Fddur af Maru mey var hann sannarlega gerur einn af okkur, lkur okkur llu nema synd. [99] Sl Krists og mannleg ekking hans 471. (363) Apollinarus fr Ladkeu stahfi a Kristi hefi hi gudmlega Or komi sta slar ea anda. Gegn essari villu jtai kirkjan a hinn eilfi Sonur hefi teki sr skynsama, mannlega sl. [100]

472. essi mannlega sl sem Sonur Gus tk sr er gdd sannri mannlegri ekkingu. Sem slk gat essi ekking ekki veri takmrku: hn nttist vi au sgulegu skilyr rmi og tma sem hann bj vi. ess vegna gat Sonur Gus, eftir a hann gerist maur, “roskaist a visku og vexti, og n hj Gui og mnnum”, [101] og hann var jafnvel a spyrja sjlfum sr til handa a v sem menn lra mannlega vsu einungis af reynslunni. [102] etta er samrmi vi ann raunveruleika a hann svipti sig viljugur llu og “tk sig jns mynd”. [103]

473. (240) En samtmis sndi essi sanna mannlega ekking Gus Sonar fram hi gudmlega lf persnu hans. [104] “Mannleg nttra Sonar Gus, ekki af sjlfri sr heldur af einingu vi Ori, ekkti og sndi sr sjlfri allt a sem vivkur Gui.” [105] etta fyrst og fremst vi um hina nnu og beinu ekkingu sem Sonur Gus, er gerist maur, hefur Fur snum. [106] Og mannlegri ekkingu sinni sndi Sonurinn einnig fram gudmlega skarpskyggni sna leyndar hugsanir mannlegs hjarta. [107]

474. Me einingu sinni vi hina gudmlegu speki persnu Orsins sem var hold, hafi Kristur mannlegri ekkingu sinni fullan skilning hinni eilfu fyrirtlun sem hann var kominn til a opinbera. [108] a sem hann viurkenndi a ekkja ekki essu svii, sagist hann rum sta ekki vera kominn til a opinbera. [109]

Mannlegur vilji Krists

475. (2008, 2824) Me svipuum htti jtai kirkjan sjtta almenna kirkjuinginu (rija kirkjuinginu Konstantnpel 681) a Kristur hefi tvo vilja og starfai me tvennum nttrlegum htti, gudmlegum og mannlegum. eir eru ekki andstir hvor rum heldur starfa eir saman ann htt a hi holdtekna Ori vildi me mannlegum htti, hlni vi Fur sinn, gera allt a sem hann hafi kvei gudmi snum me Furnum og hinum Heilaga Anda okkur til hjlpris. [110] Mannlegur vilji Krists “veitir ekki vinm ea berst gegn gudmlegum og almttugum vilja hans heldur gerist undirgefinn honum.” [111]

Sannur lkami Krists

476. (1159-1162, 2129-2132) r v a Ori gerist hold me v a taka sr sannarlegt manneli var lkami Krist endanlegur. [112] ess vegna m mannlegt andlit Jes vera “mla fyrir augum yar”; sjunda almenna kirkjuinginu (ru kirkjuinginu Nkeu 787) viurkenndi kirkjan a a vri lgmtt a sna a helgum myndum. [113]

477. Samtmis hefur kirkjan vallt viurkennt a lkama Krists “ekkjum [vr] Gu snilega [og] hrfumst fyrir hann til elsku hinu snilega.” [114] Einstaklingsbundinn eiginleiki lkama Krists ltur ljs gudmlega persnu Sonar Gus. Hann hefur gert einkenni mannlegs lkama sns a snum eigin a v marki a au m heira egar au eru snd heilgum myndum, v a trendur “sem heira hina heilgu mynd, heira persnu ess sem myndin er af”. [115]

Hjarta hins holdtekna Ors

478. (487, 368, 2669, 766) Jess ekkti og elskai hvert einasta okkar mean hann lifi og mean hann lei og mean pslargngu hans st og hann gaf sjlfan sig fyrir hvert og eitt okkar: “Gus Son, sem elskai mig og lagi sjlfan sig slurnar fyrir mig.” [116] Hann hefur elska okkur ll me mannlegu hjarta. Af essari stu er hi heilaga hjarta Jes, gegnumstungi syndum okkar og okkur til hjlpris, [117] “rttilega liti aalmerki og tkn… um ann krleika sem hinn gudmlegi endurlausnari ber stugt til hins eilfa Fur og til allra manna n undantekninga”. [118]

STUTTU MLI

479. eim tma sem Gu hafi kvara var eini Sonur Furins, hi eilfa Or, a er a segja Ori og raunveruleg mynd Furins, hold; n ess a glata gudmlegri nttru sinni tk hann sr mannlega nttru.

480. Jess Kristur er sannur Gu og sannur maur einingu gudmlegrar persnu hans; af essari stu er hann einn mealgangari milli Gus og manna.

481. Jess Kristur er gddur tveimur nttrum, einni gudmlegri og annarri mannlegri, n samruna, en sem koma til einingar einni persnu Sonar Gus.

482. Kristur, sannur Gu og sannur maur, hefur mannlega vitsmuni og vilja, sem eru fullkominn htt samhljma og undirgefnir gudmlegum vitsmunum hans og vilja, sem hann hefur samflagi vi Furinn og hinn Heilaga Anda.

483. Holdtekjan er ess vegna leyndardmur hinnar dsamlegu einingar gudmlegri og mannlegri nttru hinni einu persnu Orsins.

2. efnisgrein. “Sem getinn er af Heilgum Anda, fddur af Maru mey”

I. SEM GETINN ER AF HEILGUM ANDA…

484. (461, 721) Bounin sem Mara fkk er upphaf “fyllingu tmans”, [119] a er a segja fullnustu fyrirheitum og undirbningi Gus. Mara var kllu til a vera ungu af honum sem “br ll fylling gudmsins lkamlega”. [120] Svar gudmsins vi spurningu hennar: “Hvernig m etta vera, ar e g hef ekki karlmanns kennt?” var gefi af mtti Andans: “Heilagur Andi mun koma yfir ig.” [121]

485. (689, 723) Erindi Heilags Anda er vallt bundi og samhft Syninum. [122] Heilagur Andi, “Drottinn og lfgari”, er sendur til a helga skaut Maru meyjar og gera a frjsamt gudmlega vsu er valdi henni ungun af eilfum Syni Furins manneli sem komi er fr henni.

486. (437) Eini Sonur Furins, getinn sem maur skauti Maru meyjar, er “Kristur”, a er a segja, smurur af Heilgum Anda fr upphafi mannlegrar tilveru sinnar enda tt opinberun essari stareynd gerist einungis smm saman: hj fjrhirunum, vitringunum, Jhannesi skrara og lrisveinunum. [123] Allt lf Jes Krists mun annig opinbera “hvernig Gu smuri hann Heilgum Anda og krafti.” [124]

II. …FDDUR AF MARU MEY

487. (963) a sem kalsk tr trir um Maru byggist tr hennar um Jesm Krist og a sem hn kennir um Maru varpar annig ljsi tr hennar Krist.

Narval Maru

488. “Gu sendi Son sinn”, en til a ba honum lkama [125] vildi hann frjlst samstarf skpunar. Me etta a augnamii hafi hann fr eilf til eilfar vali dttur sraels til a vera mir Sonar sns, unga Gyingakonu fr Nasaret Galleu, meyju “er var fstnu manni sem Jsef ht, af tt Davs, en mrin ht Mara”: [126] Hinn miskunnsami Fair vildi a fyrir holdtekjuna lgi fyrir samykki hinnar tvldu mur til a lkt og kona tti tt v a dauinn kom heiminn skyldi kona einnig eiga tt komu lfsins. [127]

489. (722, 410, 145, 64) Allt gegnum gamla sttmlann var erindi margra heilagra kvenna til ess a undirba erindi Maru. upphafi var Eva. rtt fyrir hlni hennar fr hn fyrirheit um nija er hafi sigur yfir hinum vonda, og a hn muni vera mir allra sem lifa. [128] krafti essa fyrirheits verur Sara ungu af syni rtt fyrir han aldur. [129] vert mannlegar vntingar velur Gu sem litnir voru of veikir og kraftlitlir til a sna fram a hann vri trfastur fyrirheitum snum: Hnnu, mur Samels; Debru; Rut, Jdt og Ester, og margar fleiri konur. [130] Mara “er fremst meal hinna ftku og aumjku Drottins, sem vona fullir trausts eftir og f fr honum hjlpri. Eftir langan bitma eru tmarnir uppfylltir henni, hinni upphfnu dttur Sons, og n fyrirtlun hjlprisins er grundvllu.” [131]

Hinn flekklausi getnaur

490. (2676, 2853, 2001) Til a gerast mir frelsarans var Mara “augu af Gui me gjfum sem smdu slku hlutverki.” [132] Vi bounina heilsar Gabrel engill henni sem “full nar”. [133] Til a Mara gti svara frjls tr v sem hn var kllu til, var nausynlegt a hn vri algjrlega fdd af n Gus.

491. (411) gegnum aldirnar hefur kirkjan gert s betur ljst a Mara, “full nar” fr Gui, [134] var endurleyst fr andartaki getnaar sns. etta er a sem kennisetningin um hinn flekklausa getna jtar eins og Pus pfi IX kunngeri ri 1854: Alsl Mara mey var, fr fyrsta andartaki getnaar sns, me einstakri n og hylli fr hinum almttugaGui og me mtti dygga Jes Krists, frelsara mannkynsins, varveitt hrein af llum flekk erfasyndarinnar. [135]

492. (2011, 1077) Hinn “fullkomlega einstaki drarljmi” sem Mara “var augu me fr fyrstu stundu getnaar sns” kemur a llu leyti fr Kristi: hn er “endurleyst, nokku upphefjandi htt, vegna verleika Sonar hennar”. [136] Fairinn blessai Maru meira en nokkra ara skapaa persnu “ Kristi me hvers konar andlegri blessun himinhum” og tvaldi hana “ Kristi ur en heimurinn var grundvallaur til vera heilg og ltalaus fyrir honum krleika”. [137]

493. Feur hefarinnar austri kalla Gusmur “hina alheilgu” (Panagia) og vegsama hana sem “hreina af llum flekk syndar, eins og mtu vri af Heilgum Anda og myndu sem n skpun”. [138] Me n Gus var Mara hrein af llum persnusyndum allt gegnum lf sitt.

“Veri mr eftir ori nu…”

494. (2617, 148, 968, 726) egar a var boa a Mara, n ess a hafa karlmanns kennt, mundi fa “Son hins hsta” me krafti Heilags Anda svarai hn me hlni trarinnar, fullviss um a “Gui er enginn hlutur um megn”: Sj, g er ambtt Drottins. Veri mr eftir ori nu.” [139] annig a me v a jta or Gus verur Mara mir Jes. Af llu hjarta snu ahyllist hn vilja Gus n ess a nokkur einasta synd aftri henni. Af n Gus gaf hn sjlfa sig a fullu og llu syni snum og verkum hans til a jna leyndardmi endurlausnarinnar me honum og trausti hann: [140] Eins og heilagur reneus segir: “Me hlni sinni stulai hn a hjlpri snu og alls mannkynsins.” [141] Margir af fyrstu kirkjuferunum taka fslega undir etta: “Hnturinn sem hlni Evu hntti var leystur me hlni Maru: a sem mrin Eva batt me vantr sinni, leysti Mara me tr sinni.” [142] Me v a bera hana saman vi Evu, kalla eir Maru “mur eirra sem lifa” og halda iulega fram: “Daui fyrir Evu, lf fyrir Maru.” [143]

Gudmlegt merni Maru

495. (466, 2677) guspjllunum er Mara kllu “mir Jes” en jafnvel ur en sonur hennar fddist var henni heilsa af Elsabetu sem “mur Drottins mns” undir hvatningu Andans. [144] S sem getinn var sem maur skauti hennar af Heilgum Anda, sem sannarlega var sonur hennar samkvmt holdinu, er enginn annar en eilfi Sonur Furins, nnur persna hinnar heilgu renningar. ess vegna jtar kirkjan a Mara s a snnu “Gusmir” (eotokos). [145]

Meydmur Maru

496. Alveg fr v a kirkjan fyrst orai tr sna hefur hn jta a Jess var getinn eingngu af krafti Heilags Anda skauti Maru meyjar en jafnframt er lg hersla lkamlega hli essa atburar: Jess Kristur var getinn “af Heilgum Anda n mannlegs sis”. [146] Feurnir sj meygetnainum tkn um a ar s sannarlega kominn Sonur Gus manneli lku okkar. annig skrifar heilagur Ignatus fr Antokku vi upphaf 2. aldar: Sannfring ykkar varandi Drottin er sterk; i tri a hann s sannarlega af tt Dav samkvmt holdinu en s samt sem ur Sonur Gus fyrir gulegan vilja og mtt; sannarlega fddur af mey; og a dgum Pontusar Platusar…hafi naglar sannarlega veri reknir gegnum hold hans krossinum.… Og jning hans var raunveruleg sama htt og upprisa hans var raunveruleg. [147]

497. Frsagnir guspjallsins skilja meygetna Jes sem gudmlegt verk sem s ofar llum mannlegum skilningi og getu:148 “Barni sem hn gengur me er af Heilgum Anda”, sagi engillinn vi Jsef um Maru heitkonu hans. [149] Hr sr kirkjan efndir hinu gudmlega fyrirheiti sem gefi var fyrir munn spmannsins Jesaja: “Sj, mrin mun ungu vera og son ala.” [150]

498. (90, 2717) a veldur sumum stundum hyggjum a Marksarguspjalli og brf Nja testamentisins geta engu um meygetna Jes. eir gtu velt v fyrir sr hvort hr vri einungis um a ra gosagnir ea gufrilegar smar er geri engar krfur um a vera sagnfrilegar stareyndir. essu er til a svara: Trin meygetna Jes fkk mikla andstu, var hf a hi ea var hreint skiljanleg vantruum, hvort sem eir voru Gyingar ea heiingjar.; [151] annig getur etta hvorki byggst heiinni goafri n neinni algun a hugmyndum ess tma. Merking essa atburar er einungis agengileg trnni sem sr honum “tengsl essara leyndardma hver vi annan” [152] heildarleika leyndardma Krists, fr holdtekju hans til pska hans. Heilagur Ignatus fr Antokku ber egar vitni um essi tengsl: “Meydmur Maru var hulinn hfingja essa heims; a var einnig barnsfing hennar, og a var einnig daui Drottins. essir rr skerandi leyndardmar fundu lei sna djpri gn Gus.” [153]

Mara “t mey”

499. Vi a dpka tr sna Maru, mey og mur, fr kirkjuna a jta raunverulegan og varandi meydm hennar, jafnvel vi a fa Son Gus sem gerist maur. [154] Fing Krists “skerti ekki snortinn meydm mur hans heldur helgai hann.” [155] Og v vegsama helgisiir kirkjunnar Maru sem Aeiparthenos, “t mey”. [156]

500. Gegn essari kenningu heyrast stundum au andmli a Biblan minnist brur og systur Jes. [157] Kirkjan hefur vallt skili essa ritningastai svo a eir vsi ekki til annarra barna Maru meyjar. Jakob og Jsef, “brur Jes”, eru synir annarrar Maru sem hafi fylgt Kristi og sem heilagur Matteus kallar rttilega “Mara hin”. [158] eir eru nnir ttingjar Jes samkvmt oralagi Gamla testamentisins. [159]

501. (969, 970) Jess er eini sonur Maru en andlegt merni hennar nr til allra manna sem hann vissulega kom til a frelsa: “Sonurinn sem hn fddi er hann sem Gu setti sem frumbur meal margra brra, sem s, hinna truu sem hn me snum murkrleika hjlpar a fa og mta.” [160]

Meyjarlegt merni Maru fyrirtlun Gus

502. (90) Me augum trarinnar er hgt a uppgtva, s ll opinberunin sett samhengi, hinar leyndardmsfullu stur fyrir v hvers vegna Gu fyrirtlun sinni um hjlpri vildi a Sonur sinn vri fddur af meyju. essar stur snerta bi persnu Krists og endurlausnarerindi hans sem og hvern htt Mara tk vi v erindi fyrir hnd allra manna.

503. (422) Meydmur Maru snir fram algert frumkvi Gus holdtekjunni. Jess einungis Gu fyrir Fur. “Hann var aldrei askilinn Furnum vegna eirrar mannlegu nttru sem hann tk sr…hann er nttrlegur Sonur Furins hva gudm sinn varar og nttrlegur sonur mur sinnar hva manneli sitt varar, en rttilega Sonur Furins bum nttrum.” [161]

504. (359) Jess er getinn af Heilgum Anda skauti Maru meyjar vegna ess a hann er hinn ni Adam sem innleiir hina nju skpun: “Hinn fyrsti maur er fr jru, maur af moldu kominn, hinn sari maur er fr himni.” [162] Fr getnai hans er manneli Krists fyllt Heilgum Anda “v mlt gefur Gu [honum] Andann.” [163] Af “gng hans” sem hfu hins endurleysta mannkyns “hfum vr allir egi n n ofan.” [164]

505. (1265) Jess, hinn ni Adam, innleiir me meyfingu sinni hina nju fingu sem fyrir tr Heilgum Anda gerir mennina a brnum Gus. “Hvernig m etta vera?” [165] Hlutdeild hinu gudmlega lfi er “ekki af bli borin, ekki a holds vild n manns vilja, heldur af Gui fdd”. [166] Vi essu lfi er teki meyjarlegum grunni v a er algerlega gjf Andans til mannsins. Hjskapareinkenni mannlegrar kllunar tengslum vi Gu167 er uppfyllt fullkomlega meyjarlegu merni Maru.

506. (148, 1814) Mara er mey vegna ess a meydmur hennar er tkn um tr hennar “sem efinn hefur ekki n a spilla” og tkn ess a hn fr einu og llu a vilja Gus. [168] a er tr hennar sem gerir henni kleift a gerast mir frelsarans: “Mara ntur meiri blessunar fyrir a hafa umfama tr Krist en fyrir a hafa geti hold Krists.” [169]

507. (967, 149) Mara, sem er senn mey og mir, er tknmynd kirkjunnar og hennar fullkomnasta framkvmd: “Me vitku ori Gus tr verur kirkjan vissulega sjlf mir. Me prdikun og skrn elur hn syni, sem getnir eru af Heilgun Anda og fddir af Gui, til ns og daulegs lfs. Hn er sjlf mey sem heldur einu og llu og af hreinleika trna sem hn ht brguma snum.” [170]

STUTTU MLI

508. Af nijum Evu valdi Gu Maru mey til a vera mir Sonar sns. “Full nar” er Mara “frbrasti vxtur endurlausnarinnar” (SC 103): Fr fyrsta andartaki getnaar sns var hn fullkomlega verndu gegn flekk erfasyndarinnar og allt sitt lf var hn hrein af llum persnusyndum.

509. Mara er sannarlega “Gusmir” v a hn er mir hins eilfa Sonar Gus er gerist maur og sjlfur er Gu.

510. Mara “var fram mey vi getna sonar sns, mey egar hn l hann, mey egar hn bar hann, mey egar hn nri hann brjsti snu, hn var vallt mey” (hl. gstnus, Serm. 186, 1: PL 38, 999). allri verund sinni er hn “ambtt Drottins” (Lk 1:38).

511. Mara mey “tti tt hjlpri mannsins fyrir tilneydda tr sna og hlni” (LG 56). Hn gaf jyri sitt “ nafni allrar mannlegrar nttru” (hl. Tmas fr Akvn, STh III, 30, 1). Me hlni sinni var hn hin nja Eva, mir eirra sem lifa.

3. efnisgrein. Leyndardmar lfs Krists

512. (1163) Trarjtningin nefnir ekkert anna lfi Krists en leyndardma holdtekjunnar (getna og fingu) og pskaleyndardminn (pslargnguna, krossfestinguna, dauann, greftrunina, niurstigninguna til heljar, upprisuna og uppstigninguna). Hn segir ekkert skrum orum um leyndardma leynds lfs Jes ea opinbert lf hans en traratriin um holdtekjuna og pslargnguna varpa ljsi allt lf hans jru. “Allt sem Jess gjri og kenndi fr upphafi, allt til ess dags er hann… var upp numinn”, [171] ber a sj ljsi leyndardma jla og pska.

513. (426, 561) Eftir v sem kringumstur leyfa notar trfrslan alla auleg sem finna m leyndardmum Jes. Hrna ngir a minnast nokkra tti sem eru sameiginlegir llum leyndardmunum lfi Krists (I) v skyni a ba til lauslegan uppdrtt af helstu leyndardmum hulins lfs Jes (II) og opinbers lfs hans (III).

I. ALLT LF KRISTS ER LEYNDARDMUR

514. Margt af v sem vekur forvitni mannsins um Jesm segja guspjllin ekki fr. Nnast ekkert er sagt um huli lf hans Nasaret og a strum hluta er jafnvel ekki greint fr opinberu lfi hans. [172] a sem skr er guspjllin er ar “til ess a r tri, a Jess s Kristur, Sonur Gus, og a r trnni eigi lf hans nafni.” [173]

515. (126, 609, 774, 477) Guspjllin voru skr af mnnum sem voru meal eirra fyrstu er hfu tr174 og vildu deila henni me rum. Eftir a hafa tr ekkt hver Jess er, gtu eir s og fengi ara til a sj merki um leyndardm hans llu hans jarneska lfi. Fr reifum fingar hans til ediksins pslarsgu hans og sveitadks upprisunnar var allt lfi Jes tkn um leyndardm hans. [175] gegnum gjrir hans, kraftaverk og or opinberaist a “a honum br ll fylling gudmsins lkamlega.” [176] Manneli hans er annig sem “sakramenti”, a er a segja, tkn og verkfri gudms hans og hjlprisins sem hann kom frandi: a sem var snilegt jarnesku lfi hans leiir til hins snilega leyndardms a hann er Sonur Gus kominn til a endurleysa heiminn.

Sameiginleg einkenni leyndardma Jes

516. (65, 2708) Allt jarneskt lf Krists - or hans og gjrir, gn hans og jningar, hvernig hann er og hvernig hann talar - er opinberun Furnum. Jess getur sagt: “S sem hefur s mig, hefur s Furinn”, og Fairinn getur sagt: “essi er Sonur minn, tvalinn, hli hann!” [177] Vegna ess a Drottinn okkar gerist maur til a gera vilja Fur sns, sna jafnvel minnstu einkenni leyndardma hans “krleik Gus meal vor”. [178]

517. (606, 1115) Allt lf Krists er leyndardmur endurlausnarinnar. Vi eigum endurlausnina fyrst og fremst fyrir bl kross hans, [179] en leyndardmur essi verkar allt gegnum lf Krists: - egar holdtekju hans en me henni gerist hann ftkur og augar okkur me ftkt sinni; [180] - leyndu lfi hans en var hlni hans friging fyrir hlni okkar; [181] - ori hans sem hreinsar sem a hla; [182] - lkningu hans og vi a a reka t illa anda en ar tk hann “ sig mein vor og bar sjkdma vora”; [183] - og upprisu hans ar sem hann rttltir okkur. [184]

518. (668, 2748) Allt lf Krists er leyndardmur upprifjunar. Allt sem Jess geri, sagi og lei hafi a a markmii snu a endurreisa hinn fallna mann til upprunalegrar kllunar hans: egar Kristur var hold og gerist maur reisti hann vi sr langa sgu mannkynsins og aflai okkur “styttri lei” til hjlpris til a a sem vi hfum glata Adam, a er a segja, a vera eftir mynd og lkingu Gus, fengjum vi aftur Kristi Jes. [185] Af essari stu fkk Kristur a reyna allar hliar mannlfsins og gaf ar me llum mnnum samflag vi Gu. [186]

Samflag okkar leyndardmum Jes

519. (793, 602, 1085) ll auleg Krists “er fyrir hvern mann og er eign allra.” [187] Kristur lifi ekki lfi snu fyrir sjlfan sig heldur fyrir okkur, fr holdtekju sinni “vor mannanna vegna og vegna sluhjlpar vorrar” til daua sns “vegna vorra synda” og upprisunnar “vegna rttltingar vorrar”. [188] Hann er enn “rnaarmaur vor hj Furnum” sem “vallt lifir til a bija fyrir [oss].” [189] Hann er fram “fyrir augliti Gus vor vegna” me allt a sem hann lifi og lei fyrir okkur. [190]

520. (459, 359, 2607) Allt gegnum lf sitt er Jess fyrirmynd okkar. Hann er “hinn fullkomni maur” [191] sem bur okkur a gerast lrisveinar snir og fylgja sr. Me v a aumkja sjlfan sig gaf hann okkur fordmi til a breyta eftir, me bnum snum dregur hann okkur a bninni og me ftkt sinni kallar hann okkur til a metaka fslega skort og ofsknir sem gtu mtt okkur. [192]

521. (2715, 1391) Kristur gerir okkur kleift a lifa sr allt a sem hann sjlfur hefur lifa og hann lifir v okkur. “Hann, Sonur Gus, hefur me holdtekju sinni komist til einingar vi hvern mann.” [193] Vi erum einungis kllu til a vera eitt me honum, v a sem limir lkama hans gerir hann okkur kleift a eiga hlut v sem hann reyndi fyrir okkur holdi snu sem fyrirmynd okkar: Vi verum a halda fram a fullgera okkur allar hliar lfs Jes og leyndardma hans og grtbija hann oft sinnis um a fullkomna okkur og allri kirkju sinni.… v a er fyrirtlun Sonar Gus a gera okkur og alla kirkjuna hluttakendur leyndardmum hans, lta n til og halda fram okkur og allri kirkju hans. etta er fyrirtlun hans um a uppfylla leyndardma sna okkur. [194]

II. LEYNDARDMAR BARNSKU OG HINS LEYNDA LFS JES

Undirbningur

522. (711, 762) Koma Sonar Gus til jararinnar er a strbrotinn atburur a Gu vildi undirba hann gegnum aldirnar. Alla helgiathafnir og frnir, myndir og tkn “fyrri sttmlans” [195] lt hann renna saman Kristi. Hann boai hann fyrir munn spmannanna sem komu hver eftir rum srael. Ennfremur vakti hann hjarta heiingjanna ljsa vntingu um komu hans.

523. (717-720) Heilagur Jhannes skrari er nsti fyrirrennari Drottins en hann var sendur til a greia veg hans. [196] Jhannes er “spmaur hins hsta”, ri llum spmnnunum og eirra sastur. [197] Hann veit guspjalli; egar murkvii fagnar hann komu Krists og glest yfir v a vera “vinur brgumans” sem hann segir vera “lamb Gus sem ber burt synd heimsins”. [198] Jhannes gengur undan Jes “ anda og krafti Ela” og vitnar um Krist prdikun sinni, me skrn sinni til afturhvarfs og me pslarvtti snu. [199]

524. (1171) egar kirkjan hefur r hvert um hnd helgisii aventunnar gerir hn essa fornu eftirvntingu eftir Messasi nrverandi. Me v a taka tt hinum langa undirbningi fyrir fyrstu komu frelsarans, endurnja hinir truu kafa r sna eftir endurkomu hans. [200] Me v a minnast htlega fingar og pslarvttis fyrirrennarans, gerir kirkjan sk hans a sinni: “Hann a vaxa en g a minnka.” [201]

Leyndardmur jlanna

525. (437, 2443) Jess fddist fbrotnu fjrhsi inn ftka fjlskyldu. [202] Einfaldir hirar uru fyrstir til a vera vitni a essum atburi. essari ftkt opinberaist dr himinsins. [203] Kirkjan reytist aldrei a lofsyngja dr essarar ntur: dag elur Jmfrin hinn Eilfa heiminn Og hinum agengilega bur jrin hellisskta. Englarnir og hirarnir lofsyngja hann Og vitringarnir fylgja stjrnunni eftir, v a fyrir okkur ertu fddur, Litla barn, Gu eilfur!204

526. (460) A vera eins og barn samskiptum vi Gu er skilyri fyrir v a komast inn himnarki. [205] v er a nausynlegt a aumkja sig og gerast ltill. Og a sem meira er, til a vera “Gus brn” verum vi a “fast a nju” ea vera “af Gui fdd”. [206] Einungis egar Kristur er myndaur okkur verur leyndardmur jlanna uppfylltur okkur. [207] Jlin eru leyndardmur “undraverra umskipta”: Undursamleg skipti; skapari mannsins gerist maur og fddist af meyju. Vr vorum gerir hluttakendur gudmi Krists sem aumkti sjlfan sig til a eiga hlut manneli okkar. [208]

Leyndardmar barnsku Jes

527. (580, 1214) Umskurn Jes tta dgum eftir fingu hans [209] er tkn um a hann tilheyrir tt Abrahams, flki sttmlans. Hn er tkn um a hann gengst undir lgmli210 og fr a taka tt tilbeislu sraels, sem hann geri allt sitt lf. etta tkn er fyrirboi um “umskurn Krists” sem er skrnin. [211]

528. (439, 711-716, 122) Epiphania er birting Jes sem Messas sraels, Sonur Gus og frelsari heimsins. essari miklu ht, Epiphania, er ess minnst a vitringarnir fr Austurlndum veittu Jes lotningu sna sem og skrnar hans nni Jrdan og brkaupsveislunnar Kana Galleu. [212] vitringunum, fulltrum nlgra heiinna trarbraga, sr guspjalli frumvexti janna sem taka mti fagnaarerindi hjlprisins fyrir holdtekjuna. Koma vitringanna til Jersalem til a hylla konung Gyinga snir a eir leita srael, Messasar ljsi stjrnu Davs, hans sem vera mun konungur janna. [213] Koma eirra ir a heiingjarnir geta ekki uppgtva Jesm og tilbei hann sem Son Gus og frelsara heimsins nema eir sni sr til Gyinganna og metaki fr eim Messasar fyrirheiti sem Gamla testamenti geymir. [214] Epiphania snir a “jirnar allar me tlu” taka n “sti sn fjlskyldu ttferanna” og hljta Israelitica dignitas (“tign sraels”). [215]

529. (583, 439, 614) Jess er frur musteri og snir a a hann er hinn frumborni Sonur sem tilheyrir Drottni. [216] Me Smeon og nnu bur ll srael fundar sns vi frelsarann - en annig er essi atburur nefndur bsanskri hef. Jess er viurkenndur sem Messas sem lengi hafi veri bei eftir, “ljs til opinberunar heiingjum” og “til vegsemdar srael” en einnig “tkn sem mti verur mlt”. Sver hryggarinnar sem Maru var sp boar fullkomna og einstaka frn Krists krossinum er veita mun hjlpri sem Gu hafi “fyrirbi augsn allra la”.

530. (574) Flttinn til Egyptalands og morin saklausu brnunum [217] sna fram barttu myrkursins gegn ljsinu: “Hann kom til eignar sinnar en hans eigin menn tku ekki vi honum.” [218] Allt lf Krists bar merki um ofsknir. Hans eigin fengu a deila v me honum. [219] Brottfr Jes fr Egyptalandi rifjar upp tfer sraels og snir hann sem endanlegan lausnara jar Gus. [220]

Leyndardmar hins leynda lfs Jes

531. (2427) Mestan hluta lfs sns deildi Jess skilyrum flestra manna: hversdagslfi sem lifa er n snilegs mikilleika, lfi sem einkennist af erfiisvinnu. Trarlf hans var lf Gyingsins hlni vi lgml Gus, [221] lf samflagsins. Um allt etta tmabil fum vi a heyra a Jess var “hlinn” foreldrum snum og a hann “roskaist a visku og vexti, og n hj Gui og mnnum.” [222]

532. (2214-2220, 612) Hlni Jes vi mur sna og lagalegan fur sinn uppfyllir fjra boori fullkomlega og var jarnesk mynd sonarhlni hans vi Fur sinn himnum. Dagleg hlni Jes vi Jsef og Maru boar og er fyrirboi um hlni hans skrdag: “Ekki minn vilji….” [223] egar me hlni sinni hversdagslfi hins leynda lfs upphfst verk Krists vi a endurreisa a sem hlni Adams hafi eytt. [224]

533. (2712, 2204, 2427) Hi leynda lf Nasaret gerir llum mnnum kleift a finna til samflags vi Jesm me lfi snu eins og a er hversdagslegast: Heimili Nasaret er oss skli til a byrja a skilja lf Jes - skli guspjallsins. Fyrstur er kennslutmi gn. Megi viring fyrir gninni, eim dsamlegu og missandi lfsskilyrum hugans, lifna vi.… Kennslutmi fjlskyldulfi. Megi Nasaret kenna oss hva fjlskyldan er, samflag hennar um krleikann, hina strngu og einfldu fegur hennar, og heilg og rjfanleg einkenni hennar.… Kennslutmi vinnu. Nasaret, heimili “sonar smisins”, hr viljum vr gjarnan skilja og boa hi hara og endurleysandi lgml mannlegrar vinnu.… A lokum viljum vr senda llum vinnandi mnnum heimsins kveju vora og halda lofti frammi fyrir eim merkri fyrirmynd eirra, brur eirra sem er Gu. [225]

534. (583, 2599, 964) Eini atbururinn sem rfur gn guspjallanna um hin leyndu r Jes er egar hann fannst musterinu. [226] Hr hefur Jess a ori ann leyndardm a hann s a llu leyti vgur til ess erindis sem hann hefur sem Sonur Gus: “Vissu i ekki a mr ber a vera ar sem Fair minn er?” [227] Mara og Jsef skildu ekki essi or en tku vi eim tr. Mara “geymdi allt etta hjarta sr” gegnum ll au leyndu r egar Jess bj vi gn hins hversdagslega lfs.

III. LEYNDARDMAR OPINBERS LFS JES

Skrn Jes

535. (719-720, 701, 438) Opinbert lf Jes hefst me skrn hans hj Jhannesi nni Jrdan. [228] Jhannes prdikar “irunarskrn til fyrirgefningar synda”. [229] Fjldi syndara [230] - tollheimtumenn og hermenn, farsear og saddkear, og skkjur - koma til skrnar hj honum. “ kemur Jess.” Skrarinn hikar en Jess heldur fast vi sitt og fr skrn. kemur Heilagur Andi lki dfu yfir Jesm og rdd af himni kunngjrir: “essi er minn elskai Sonur.” [231] Hr hfum vi er birtinguna (Epiphania) Jes sem Messas sraels og Sonur Gus.

536. (606, 1224, 444, 727, 739) Hj Jes er skrnin vitaka og byrjun erindi hans sem hinn landi jnn Gus. Hann leyfir a hann s talinn meal syndara; hann er egar “lamb Gus sem ber burt synd heimsins”; [232] hann sr egar fyrir “skrn” blugs daua sns. [233] Hann er kominn til a “fullngja llu rttlti”, a er a segja, hann beygir sig einu og llu undir vilja Fur sns: krleika fellst hann essa skrn dauans til fyrirgefningar synda okkar. [234] Samykki Sonarins er svara af rdd Furins og hann kunngjrir hversu mikla velknun hann hefur Syni snum. [235] Andinn sem Jess geymir fullnustu fr getnai snum nemur staar “yfir honum”. [236] Jess vill vera uppspretta Andans fyrir allt mannkyn. Vi skrn hans “opnuust himnarnir” [237] - himnarnir sem synd Adams hafi loka - og vtnin helguust egar Jess og Andinn stigu niur, adraganda a hinni nju skpun.

537. (1262, 628) Me skrninni samlagast hinn kristni maur me sakramentislegum htti Jes sem sinni eigin skrn sr fyrir daua sinn og upprisu. Hinn kristni maur verur a ganga inn ennan leyndardm aumjkrar sjlfsniurlgingar og irunar, stga niur vatni me Jes til a rsa upp aftur me honum, vera endurfddur af vatni og Andanum annig a hann veri, Syninum, elskaur sonur Furins og “lifi nju lfi”: [238] Ltum greftra okkur me Kristi skrninni svo a vi getum risi upp me honum; frum niur me honum til a vera reist upp me honum; og rsum upp me honum til a vera drlega ger me honum. [239] Allt a sem gerist Kristi gerir okkur ljst, a eftir laugun vatnsins steypir Heilagur Andi sr yfir okkur r himinhum, og egar rdd Furins segir a vi sum hans, verum vi synir Gus. [240]

Freistingar Jes

538. (394, 518) Guspjllin skra fr v a Jess hafi veri einn um tma bygginni strax eftir a hann var skrur af Jhannesi: “ kni Andinn hann t byggina” og Jess er ar fjrutu daga n matar; hann hafist vi meal villidra og englar jnuu honum. [241] egar dagarnir voru linir freistar Satan hans risvar og leitast vi a veikja sonartengsl hans vi Gu. Jess hrekur essar rsir, sem gefa grip af freistingum Adams parads og sraels eyimrkinni, og djfullinn vkur fr honum “a sinni.” [242]

539. (397, 385, 609) Guspjallamennirnir gefa skyn hjlprislega merkingu essa leyndardmsfulla atburar: Jess er hinn ni Adam sem er trr ar sem hinn fyrsti Adam hafi falli freistni. Jess uppfyllir fullkomlega kllun sraels: andsttt eim sem eitt sinn gruu Gui fjrutu r eyimrkinni, snir Kristur sig sem jn Gus, algerlega hlinn hinum gudmlega vilja. ennan htt sigrar Jess djfulinn: hann bindur “hinn sterka” og tekur til baka rnsfeng hans. [243] Sigur Jes freistaranum bygginni veit sigur pslarsgunnar, mesta hlniverki Sonarins krleika hans til Furins.

540. (2119, 519, 2849, 1438) Freisting Jes opinberar hvern htt Sonur Gus er Messas gagnsttt v sem Satan leggur til vi hann og menn vilja a hann s. [244] etta er sta ess a Kristur yfirbugai freistarann fyrir okkur: “Ekki hfum vr ann sta prest er eigi geti s aumur veikleika vorum, heldur ann sem freista var allan htt eins og vor, en n syndar.” [245] r hvert er kirkjan einingu vi leyndardm Jes bygginni me hinu fjrutu daga fstuhaldi.

“Gus rki [er] nnd”

541. (2816, 763, 669, 768, 865) “egar Jhannes hafi veri tekinn hndum, kom Jess til Galleu og prdikai fagnaarerindi Gus og sagi: “Tminn er fullnaur og Gus rki nnd. Gjri irun og tri fagnaarerindinu.”” [246] “Kristur stofnai til hins himneska konungsrkis jrunni til a uppfylla vilja Furins.” [247] Og a er vilji Furins “a sma mannkyni tttku hans eigin gudmlega lfi”. [248] Hann gerir a me v a safna mannkyninu um Son sinn Jesm Krist. essi samkoma er kirkjan, “fyrsti frjangi essa Gus rkis hr jru”. [249]

542. (2233, 789) Kristur er hjarta essarar samkomu sem er “fjlskylda Gus”. Kristur kallar alla menn til a safnast um sig me ori snu, og me tknum sem leia ljs veldi Gus og me v a senda t lrisveina sna. En umfram allt fr hann orka komu konungsrkis sns hinum mikla pskaleyndardmi - daua snum krossinum og upprisu sinni. “Og egar g ver hafinn upp fr jru, mun g draga alla til mn.” Til essarar einingar vi Krist eru allir menn kallair. [250]

Konungsrki Gus kunngjrt

543. (764) Allir menn eru kallair til a ganga inn konungsrki. essu konungsrki Messasar, fyrst boa sraelsbrnum, er fyrirhuga a taka vi flki af llum jernum. [251] Til a ganga ar inn verur maur fyrst a taka vi ori Jes: Or Drottins er eins og skorn sem s er akur. eir, sem hlusta boskapinn tr og vera melimir hinnar litlu hjarar Krists, hafa teki vi sjlfu rkinu. Fri vex san fyrir sinn eigin kraft og roskast ar til a uppskerutmanum kemur. [252]

544. (709, 2443, 2546) Rki tilheyrir hinum ftku og ltilmtlegu, a er a segja, eim sem teki hafa vi v me aumjku hjarta. Jess er sendur “til a flytja ftkum gleilegan boskap”. [253] Hann segir blessaa “v a eirra er himnarki.” [254] Furnum hugnast a opinbera hinum ltilmtlegu a sem huli er spekingum og hyggindamnnum. [255] Fr vggu til krossins deilir Jess lfi hinna ftku; hann sveltur, hann yrstir og hann er bjargarlaus. [256] Hann finnur til samkenndar me llum ftkum og gerir a a skilyri fyrir inngngu himnarki a eim s sndur krleikurinn verki. [257]

545. (1443, 588, 1846, 1439) Jess bur syndurum til bors konungsrkinu: “g er ekki kominn til a kalla rttlta, heldur syndara.” [258] Hann bur eim a taka sinnaskiptum v n afturhvarfs getur enginn inn Gus rki komi en hann snir eim ori og verki hina takmrkuu miskunnsemi sem Fair hans ausnir eim og hinn grarmikla “fgnu himni yfir einum syndara, sem gjrir irun”. [259] sta snnun krleika hans verur frnin eigin lfi “til fyrirgefningar synda”. [260]

546. (2613, 542) Jess notar dmisgur egar hann bur til inngngu konungsrki og er a dmigert fyrir kennslu hans. [261] gegnum dmisgur snar bur hann flki til veislunnar konungsrkinu en hann biur einnig um a fram fari algert val: til a last himnarki verur maur a gefa allt. [262] Or ngja ekki, krafist er gera. [263] Dmisgurnar eru sem speglar fyrir manninn: verur hann grtt ea g jr fyrir ori? [264] Hvernig hefur hann ntt talenturnar sem hann hefur fengi? [265] Jess og nrvera konungsrkisins essum heimi eru me leynilegum htti hjarta dmisagnanna. Maur verur a ganga inn rki, a er a segja, gerast lrisveinn Krists, til a “ekkja leynda dma himnarkis”. [266] Hj eim sem “fyrir utan eru” verur allt eftir sem ur torri. [267]

Tkn konungsrkis Gus

547. (670, 439) Jess ltur mrg “kraftaverk, undur og tkn” fylgja orum snum sem snir fram a konungsrki er nrverandi honum og votta a hann var hinn fyrirheitni Messas. [268]

548. (156, 2616, 574, 447) Tknin sem Jess geri eru til vitnisburar um a Fairinn hefur sent hann. au bja a hann s tra. [269] eim sem sna sr til hans tr veitir hann a sem eir bija um. [270] annig styrkja kraftaverkin trna hann sem gerir verk Furins; au eru til vitnisburar um a hann er Sonur Gus. [271] En kraftaverk hans geta einnig valdi v a honum s “hneykslast”; [272] eim er ekki tla a fullngja forvitni flks ea rfum ess eftir gldrum. rtt fyrir a kraftaverk Jes su augljs hafna sumir honum; hann er jafnvel sakaur um a njta fulltingi illra anda. [273]

549. (1503, 440) Me v a leysa suma menn undan jarnesku bli eins og hungri, rttlti og daua, [274] geri Jess messasartkn. Engu a sur var hann ekki kominn til a trma llu bli hr jru, [275] heldur til a leysa menn undan hinum yngsta rldmi, syndinni, sem hindrar kllun eirra sem brn Gus og er orsk allrar nauar mannsins. [276]

550. (394, 1673, 440, 2816) Koma konungsrkis Gus ir a rki Satans fr ekki staist: “En ef g rek illu andana t me Gus Anda, er Gus rki egar yfir yur komi.” [277] Me v a reka burt hreina anda leysti Jess nokkra menn undan valdi djfla og boar a hinn mikla sigur Jes yfir “hfingja essa heims”. [278] Konungsrki Gus verur stofnsett me afgerandi htti fyrir kross Krists: “Fr trnu drottnar Herrans hnd.” [279]

“Lyklar himnarkis”

551. (858, 765) Fr upphafi opinbers starfs sns valdi Jess tiltekna menn, tlf a tlu, til a vera me honum og til a eiga hlut erindi hans. [280] Hann gefur llum tlf hlut myndugleika snum og “sendi a boa Gus rki og gra sjka.” [281] eir tengjast um alla eilf konungsrki Krists v fyrir strir hann kirkjunni: Og yur f g rki hendur, eins og Fair minn hefur fengi mr, a r megi eta og drekka vi bor mitt rki mnu, sitja hstum og dma tlf ttkvslir sraels. [282]

552. (880, 153, 442) Smon Ptur skipar fyrsta sti einingarhpi hinna tlf. [283] Jess fl honum einstakt erindi. Me opinberun fr Furnum hafi Ptur jta: “ ert Kristur, Sonur hins lifanda Gus.” Og Drottinn okkar sagi vi hann: “ ert Ptur, kletturinn, og essum kletti mun g byggja kirkju mna, og mttur heljar mun ekki henni sigrast.” [284] Kristur “hinn lifandi steinn” [285] fullvissar annig kirkju sna, bygga Ptri, um sigur yfir valdi dauans. Vegna eirrar trar sem hann jtai er Ptur n sem fyrr hinn hagganlegi klettur kirkjunnar. Erindi hans verur a a gta ess a essi tr bresti ekki nokkurn htt og a styrkja brur sna henni. [286]

553. (881, 1445, 641, 881) Jess treysti Ptri fyrir srstku valdi: “g mun f r lykla himnarkis, og hva sem bindur jru, mun bundi himnum, og hva sem leysir jru, mun leyst himnum.” [287] etta “lyklavald” er tkn um vald til a stra hsi Gus, sem er kirkjan. Jess, gi hiririnn, stafestir etta umbo eftir upprisu sna: “Gt saua minna.” [288] Valdi til “a binda og leysa” felur sr heimild til a veita syndaaflausn, leggja dm kenningar og taka kvaranir um kirkjuaga. Jess fl kirkjunni etta vald fyrir hirisstarf postulanna [289] og einkum fyrir hirisstarf Pturs, en hann var s eini sem hann fl me srstkum htti lykla himnarkis.

Ummyndunin - forsmekkur a himnarki

554. (697, 2600, 440) Fr eim degi a Ptur jtai a Jess vri Kristur, Sonur hins lifanda Gus, hf meistarinn “a sna lrisveinum snum fram a hann tti a fara til Jersalem, la ar margt…og vera lfltinn, en rsa upp rija degi.” [290] Ptur neitai a hlusta slkt og hinir skildu or hans ekki heldur. [291] a er essu samhengi a hin leyndardmsfulla ummyndun Jes gerist uppi hu fjalli, [292] frammi fyrir remur vitnum sem ha nn sjlfur valdi: Ptri, Jakobi og Jhannesi. Andlit Jes og kli hans ljmuu af birtu og Mse og Ela birtust og “rddu um brottfr hans er hann skyldi fullna Jersalem”. [293] Sk skyggir yfir hann og og rdd af himnum segir: “essi er Sonur minn, tvalinn, hli hann!” [294]

555. (2576, 2583, 257) Eitt augnablik snir Jess sna gudmlegu dr og stafestir a sem Ptur jtai. Hann opinberar einnig a hann veri a fara lei krossins Jersalem til a “ganga svo inn dr sna”. [295] Mse og Ela hfu s dr Gus fjallinu; lgmli og spmennirnir hfu boa a Messas mundi la. [296] Pslir Krists eru vilji Furins: Sonurinn ahefst sem jnn Gus; [297] ski vsar til nrveru Heilags Anda. “ll renningin kom fram: Fairinn rddinni, Sonurinn manninum, Andinn sknandi skinu.” [298] ummyndaist fjallinu og lrisveinar nir, v mli sem eir gtu, litu dr na, Kristur Gu vor, til a egar eir su ig krossfestan mundu eir skilja a pslir nar voru sjlfviljugar og gtu kunngjrt heiminum a vri sannur ljmi Furins. [299]

556. (1003) Skrnin er vi rskuld hins opinbera lfs; ummyndunin er vi rskuld pskanna. Skrn Jes kunngjri “leyndardm hinnar fyrstu endurfingar” ea skrn okkar; ummyndunin “er sakramenti hinnar sari endurfingar”: upprisu okkar. [300] Han fr eigum vi hlut upprisu Drottins fyrir Andann sem verkar sakramentum lkama Krists. Ummyndunin gefur okkur forsmekkinn a drlegri endurkomu Krists, egar hann “mun breyta veikum og forgengilegum lkama vorum og gjra hann lkan drarlkama snum.” [301] En hn minnir okkur einnig a “vr verum a ganga inn Gus rki gegnum margar rengingar”. [302] etta hafi Ptur ekki enn skili egar hann vildi vera fram hj Kristi fjallinu. etta er frteki fyrir ig, Ptur, en eftir dauann. Jess segir: “Faru ofan til a erfia jrina, til a jna jrinni, til a vera smnaur og krossfestur jru. Lfi stgur niur til a vera drepi; braui stgur niur til a svelta; vegurinn stgur niur til a rmagnast vegfer sinni; lindin stgur niur til a yrsta; og neitar a jst?” [303]

Jess fer upp til Jersalem

557. “N fullnaist brtt s tmi, er hann skyldi upp numinn vera. Beindi hann augum til Jersalem.” [304] Me essari kvrun sinni gaf Jess til kynna a hann fri upp til Jersalem reiubinn a mta daua snum ar. rvegis boai hann pslir sinar og upprisu. Og n, lei sinni til Jersalem, segir Jess: “Eigi hfir a spmaur bi daua annars staar en Jersalem.” [305]

558. Jess rifjar upp pslarvtti spmannanna sem lfltnir voru Jersalem. Engu a sur heldur hann fast vi a safna Jersalem saman um sig: “Hversu oft vildi g safna brnum num, eins og hnan safnar ungum snum undir vngi sr, og r vildu eigi.” [306] egar Jersalem kemur augsn grtur hann yfir henni og ltur enn aftur ljs a sem hjarta hans rir: “Ef hefir aeins vita essum degi, hva til friar heyrir! En n er a huli sjnum num.” [307]

Messasar innrei Jes Jersalem

559. (333, 1352) Hvernig mun Jersalem taka mti snum Messasi? Enda tt Jess hafi vallt skorast undan almennum tilraunum til a gera hann a konungi velur hann stundina og undirbr smatrium Messasar innrei sna borg “fur sns Davs”. [308] Hylltur sem sonur Davs, sem s er kemur me frelsi (Hsanna ir “Frelsi!” ea “Gefi frelsi!”), kemur “konungur drarinnar” inn borgina “randi asna”. [309] Hann beitir hvorki klkjum n ofbeldi egar hann leggur undir sig dtturina Son, mynd kirkju hans, heldur gerir hann a me eirri aumkt sem ber sannleikanum vitni. [310] Og v eru egnar konungsrkis hans ennan dag brn og hinir ftku Gus sem hylla hann lkt og englarnir egar eir bouu hann fjrhirunum. [311] Fagnaarp eirra “blessaur er s sem kemur nafni Drottins”, [312] er endurteki af kirkjunni “Sanctus” altarisjnustunnar innganginum a minningunni um pska Drottins.

560. (550, 2816) Innrei Jes Jersalem sndi fram komu konungsrkisins sem Messas konungurinn tti eftir a fullna me pskum daua sns og upprisu. Helgisiir kirkjunnar opna htlega dymbilvikuna me v a minnast vegsamlega essarar innreiar plmasunnudag.

STUTTU MLI

561. “Allt lf Krists var stug kennsla: gn hans, kraftaverk hans, athafnir hans, bn hans, mannkrleikur hans, st hans gagnvart hinum smu og ftku, samykki hans a frna sr algerlega krossinum til a endurleysa heiminn, og upprisa hans var allt raunveruleiki ors hans og fullnunin opinberuninni” (Jhannes Pll II, CT 9).

562. Lrisveinar Krists eiga a laga sig a honum ar til hann er myndaur eim (sbr. Gl 4:19). “a er ess vegna a vi, sem hfum veri ger lk honum, sem hfum di me honum, og risi upp me honum, erum sameinu inn leyndardma lfs hans, ar til vi rkjum me honum” (LG 7 § 4).

563. Enginn, hvort sem hann er fjrhirir ea vitur maur, getur nlgast Gu hr niri neinn annan htt en a krjpa vi jtuna Betlehem og tilbija hann falinn veikleika nfdds barns.

564. Me hlni sinni vi Maru og Jsef sem og me fbrotnum strfum snum gegnum hin lngu r Nasaret, gefur Jess okkur dmi um heilagleika daglegu fjlskyldulfi og vinnu.

565. Fr v a Jess hefur opinbert starf sitt me skrninni, er hann “jninn” sem er einu og llu vgur til endurlausnarverksins sem hann fullnar me “skrn” pslargngu sinnar.

566. Freistingin bygginni birtir okkur Jesm, hinn aumjka Messas, sem fagnar sigri yfir Satan me v a vkja engu fr fyrirtlun hjlprisins eins og a er a vilja Furins.

567. Kristur kom laggirnar Gus rki jru. “etta Gus rki birtist mnnunum orum Krists, verkum hans og nrveru” (LG 5). Kirkjan er frjangi og upphaf essa konungsrkis. Ptri er tra fyrir lyklum hennar.

568. Ummyndun Krists hefur ann tilgang a styrkja tr postulanna me pslargnguna huga: uppgangan “htt fjall” er undirbningur a uppgngunni Golgata. Kristur, hfu kirkjunnar, snir hva lkama hans br og sem ljmar sakramentunum: “von drarinnar” (Kl 1:27; sbr. Le mikli, Sermo 51, 3: PL 54, 310C).

569. Jess fr upp til Jersalem af fsum vilja enda tt hann vissi fullvel a hann mundi f illan daudaga vegna andstu syndara (sbr. Heb 12:3).

570. Innrei Jes Jersalem leiir ljs komu konungsrkisins sem Messas konungurinn, fagna borg sinni af brnum og eim sem af hjarta eru ltilltir, mun fullna me pskum daua sns og upprisu.

« 4. ATRII - “LEI UNDIR VALDI PONTUSAR PLATUSAR, VAR KROSSFESTUR, DINN OG GRAFINN”

571. (1067) Pskaleyndardmur kross Krists og upprisu er miju fagnaarerindisins sem postularnir og kirkjan ftspor eirra eiga a kunngjra heiminum. Fyrirtlun Gus um hjlpri er fullnu “ eitt skipti fyrir ll” [313] me endurlausnardaua Sonar hans, Jes Krists.

572. (599) Kirkjan heldur fram a vera tr skringunum “llum ritningunum” sem Jess gaf bi fyrir og eftir pska hans: “tti ekki Kristur a la etta og ganga svo inn dr sna?” [314] jningar Jes tku sig sgulega og raunhfa mynd fyrir stareynd a honum var “tskfa af ldungum, stu prestum og frimnnum” sem “framseldu hann heiingjum, a eir hddu hann, hstrktu og krossfestu”. [315]

573. (158) annig getur trin leitast vi a kanna r kringumstur sem voru vi daua Jes og guspjllin koma samviskusamlega framfri [316] og arar sgulegar heimildir varpa ljsi , til a last betri skilning merkingu endurlausnarinnar.

1. efnisgrein. Jess og srael

574. (530, 591) Allt fr v a Jess hf opinbert hirisstarf sitt uru tilteknir farsear samt Herdesarsinnum og prestum og frimnnum sttir um a ryja honum r vegi. [317] Vegna vissra verka hans - hann rak t illa anda, fyrirgaf syndir, lknai hvldardegi, setti fram nstrlegrar tlkanir lgmlinu varandi kvi ess um hreinleika, og umgekkst tollheimtumenn og bersynduga [318] - grunuu sumir illa innrttir menn hann um a vera haldinn hreinum ndum. [319] Hann er sakaur um gulast og a vera falsspmaur, trarglpi sem grta tti menn til daua fyrir samkvmt lgmlinu. [320]

575. (993) Margt af v sem Jess sagi og geri voru “tkn sem mti verur mlt” [321] og helst hj traryfirvld Jersalem, sem Jhannesarguspjalli kallar einfaldlega “Gyinga”, [322] fremur en hj hinum almenna manni jar Gus. [323] Samskipti Krists vi farseana einkenndust vissulega ekki eingngu af rkdeilum. Sumir farsear vruu hann vi httunni sem bei hans; [324] Jess hrsar sumum eirra eins og frimanninum Marksi 12:34 og hann borai mrgum sinnum hsi eirra. [325] Jess styur sumar af eim kenningum sem einkenndu ennan traraal jar Gus: upprisu daura, [326] sumar gerir trrkni (lmusugjafir, fstur og bnir), [327] venju a varpa Gu sem Fur og grundvallarmikilvgi boorsins a elska Gu og nungann. [328]

576. Mrgum srael fannst sem a Jess ynni gegn v sem j Gus hafi haft a mttarstlpum: - undirgefni vi allt lgmli skriflegum boorum ess, og fyrir farseana tlkun munnlegri erfageymd; - grundvallarmikilvgi musterisins Jersalem sem hinn helgi staur ar sem Gu dvelur srstakan htt; - tr hinn eina Gu en dr hans gat enginn maur tt hlut .

I. JESS OG LGMLI

577. (1965, 1967) Vi upphaf fjallrunnar kom Jess framfri alvarlegri vivrun egar hann kynnti lgml Gus, gefi Sna me fyrsta sttmlanum, ljsi nar nja sttmlans: tli ekki, a g s kominn til a afnema lgmli ea spmennina. g kom ekki til a afnema, heldur uppfylla. Sannlega segi g yur: ar til himinn og jr la undir lok, mun ekki einn smstafur ea stafkrkur falla r lgmlinu, uns allt er komi fram. Hver sem v brtur eitt af essum minnstu boum og kennir rum a, mun kallast minnstur himnarki, en s, sem heldur au og kennir, mun mikill kallast himnarki. [329]

578. (1953) Jess, Messas sraels og v hinn mesti konungsrkinu himnum, tti a uppfylla lgmli me v a halda a llum smatrium - alveg til hins minnsta boors eftir v sem hann sjlfur segir. [330] Hann er raun s eini sem getur haldi a fullkomlega. [331] Gyingar viurkenndu sjlfir a eir gtu aldrei fylgt lgmlinu a llu leyti n ess a brjta allra minnsta bo ess. [332] etta er sta ess a degi frigingar r hvert bija sraels brn Gu fyrirgefningar fyrir brot sn gegn lgmlinu. Lgmli myndar vissulega eina rjfanlega heild og heilagur Jakob minnir : “tt einhver hldi allt lgmli, en hrasai einu atrii, er hann orinn sekur vi ll boor ess.” [333]

579. essi regla um skipta hlni vi lgmli, ekki einungis eftir bkstafnum heldur einnig anda, var hugleikin farseunum. Me v a gefa srael essa reglu hfu eir leitt marga Gyinga dgum Jes til fgafullrar vandltingar trarefnum. [334] essi vandlting, ef hn tti ekki a leiast t “hrsnisfullar” rkflkjur, [335] gat ekki anna en undirbi jina undir fordmislausa hlutun Gus fyrir fullkomna uppfyllingu lgmlsins af honum sem einn er rttltur, sta allra syndara. [336]

580. (527) Fullkomin uppfylling lgmlsins gat ekki veri verk neins annars en hins gudmlega lggjafa, fddan undir lgmlinu persnu Sonarins. [337] Jes er lgmli ekki lengur rita steintflur heldur “ hjarta” jnsins sem gerist “sttmli fyrir linn” vegna ess a hann vill “boa rttinn me trfesti”. [338] Jess uppfyllir lgmli a v marki a hann tekur sig “blvun lgmlsins” sem eir klluu yfir sig sem hldu ekki “fast vi allt a sem lgmlsbkinni er rita og breyttu eftir v”, v “hann d og btti a fullu fyrir afbrotin undir fyrri sttmlanum”. [339]

581. (2054) Gyingajin og andlegir leitogar hennar litu Jesm sem rabbna. [340] Hann hlt sig oft vi tlkun sem rabbnar hfu lgmlinu egar hann rkrddi a. [341] Samt gat Jess ekki anna en misboi lgmlskennendum egar hann vildi ekki leggja fram tlkun sna samsa eirra heldur kenndi flkinu “eins og s er vald hefur, og ekki eins og frimenn eirra”. [342] Sama Or Gus og hljmai Snafjalli og gaf Mse hi skrifaa lgml heyrist n Jes fjallinu ar sem sluboin voru flutt. [343] Jess nam lgmli ekki r gildi heldur uppfyllti hann a gudmlegan htt me v a gefa v endanlega tlkun sna: “r hafi heyrt a sagt var vi forfeurna.… En g segi yur…”. [344] Me essu sama gudmlega valdi setti hann til hliar vissar mannlegar erfikenningar farseana sem “giltu or Gus”. [345]

582. (368, 548, 2173) Jess gekk enn lengra egar hann fullkomnai lgmli varandi matari en a var mjg mikilvgt Gyingum daglegu lfi eirra. etta geri hann me v a opinbera uppeldisfrilega merkingu ess gegnum gudmlega tlkun sna: “Ekkert sem fer inn manninn utan fr, getur saurga hann.… (annig lsti hann alla fu hreina).… a sem fer t fr manninum, a saurgar manninn. v a innan fr, r hjarta mannsins, koma hinar illu hugsanir….” [346] Me v a gefa endanlega tlkun lgmlinu af gudmlegum myndugleika komst Jess andstu vi tiltekna lgmlskennendur sem samykktu ekki tlkun hans lgmlinu enda tt tknin sem henni fylgdu byrgust hana. [347] etta tti einkum vi um hvldardagslgmli v hann minnti , oft me rkfrslu rabbnanna, a hvldardagurinn vri ekki rofinn me jnustu vi Gu og nungann [348] eins og lkningar hans voru.

II. JESS OG MUSTERI

583. (529, 534) Lkt og spmennirnir undan honum bar Jess kaflega mikla viringu fyrir musterinu Jersalem. Jsef og Mara fru me hann etta musteri fjrutu dgum eftir fingu hans. [349] egar hann var tlf ra kva hann a dvelja musterinu til a minna foreldra sna a hann yri a vera ar sem Fair hans vri. [350] Hann fr anga r hvert, a minnsta kosti um pskana, snum leyndu rum. [351] Almennt hirisstarf hans var snii a plagrmsferum hans til Jersalem, hinar stru htir Gyinga. [352]

584. (2599) Jess fr upp til musterisins sem hins frihelga staar samskipta vi Gu. Hj honum var musteri bstaur Fur hans, bnahs, og hann reiddist a forgarur ess skyldi gerur a markastorgi. [353] Hann var vandltur elsku sinni til Fur sns og v rak hann mangarana ar t: ““Gjri ekki hs Fur mns a slub.” Lrisveinum hans kom hug, a rita er: “Vandlting vegna hss ns mun tra mig upp.”” [354] Eftir upprisuna hldu postularnir fram a sna musterinu lotningu sna. [355]

585. Vi rskuld pslargngu sinnar sagi Jess fr yfirvofandi eyileggingu essa tignarlega hss, a ar mundi ekki standa steinn yfir steini. [356] Me essu boai hann tkn hinna sustu tma sem ttu a hefjast me pskum hans. [357] En essi spdmur var rangfrur me flskum vitnisburi mean hann var yfirheyrur hsi staprestsins og var notaur til a ha hann egar hann var negldur krossinn. [358]

586. (797, 1179) Jess var alls ekki andsninn musterinu. Hann setti ar fram grundvallaratrii kennslu sinni og var reiubinn a greia musterisgjaldi er tengdi hann Ptri sem hann hafi rtt ur gert a grundvelli framtar-kirkju sinnar. [359] Hann lagi sig jafnvel a jfnu vi musteri me v a lsa sjlfum sr sem endanlegum bstai Gus meal mannanna. [360] ess vegna var hi lkamlega drp honum [361] fyrirboi um eyingu musterisins sem sna tti fram upphaf nrrar aldar hjlprissgunni: “S stund kemur, a r munu hvorki tilbija Furinn essu fjalli n Jersalem.” [362]

III. TR JES OG SRAELS HINN EINA GU OG FRELSARA

587. Ef lgmli og musteri Jersalem gtu gefi traryfirvldum srael tilefni til andstu vi Jesm var hlutverk hans a bta a fullu fyrir syndirnar - hi vijafnanlega gudmsverk - eim sannarlegur steytingarsteinn. [363]

588. (545) Jess hneykslai farseana me v a bora me tollheimtumnnum og syndurum jafn kumpnlegan htt og me eim sjlfum. [364] Jess lagi herslu vi meal eirra sem “treystu v a sjlfir vru eir rttltir, en fyrirlitu ara”: “g er ekki kominn til a kalla rttlta, heldur syndara til irunar.” [365] Hann gekk lengra og kunngeri frammi fyrir farseunum a r v a syndin vri almenn vru eir blindir sjlfum sr sem teldu sig ekki urfa hjlpri a halda. [366]

589. (431, 1441, 432) Srstaklega olli Jess hneykslun egar hann lagi miskunnsamar athafnir snar gagnvart syndurum a jfnu vi hjlparr Gus gagnvart eim. [367] Hann gekk a langt a gefa skyn a me v a sitja til bors me syndurum vri hann a veita eim inngngu Messasar veisluna. [368] En a var einkum me fyrirgefningu syndanna a Jess setti traryfirvld srael vanda. Hfu au ekki rtt til a spyrja skelfingu sinni: “Hver getur fyrirgefi syndir nema Gu einn?” [369] Me v a fyrirgefa syndir er Jess anna hvort a gulasta, a hann s maur sem gerir sig jafnan Gui, ea a hann talar sannleikann og a persna hans gerir nafn Gus raun og veru nrverandi og opinberi a. [370]

590. (253) Einungis gudmlegir eiginleikar persnu Jes geta rttltt slka afdrttalausa fullyringu sem: “Hver sem er ekki me mr, er mti mr”; og ummli hans um a honum vri “meira en Jnas…meira en Salmon”, “meira en musteri”; ea egar hann minnir a Dav hefi kalla Messas Drottin sinn, [371] og yfirlsingu hans: “ur en Abraham fddist, er g” og jafnvel: “g og Fairinn erum eitt.” [372]

591. (526, 574) Jess ba traryfirvld Jersalem a hafa tr sr vegna ess a hann geri verk Furins. [373] En til a hafa slka tr vera menn a fara gegnum leyndardmsfullan daua sjlfum sr, og f nja “fingu a ofan” dregnir af gulegri n. [374] Slk krafa um afturhvarf rtt fyrir etta undravera fullnustu fyrirheitunum [375] veitir skilning hrmulegum misskilningi ldungarsins a Jesm bri a lflta sem gulastara. [376] Rsherrarnir strfuu annig samtmis af “vanekkingu” og af “forheringu” “vantrar” eirra. [377]

STUTTU MLI

592. Jess nam ekki lgmli fr Sna r gildi heldur uppfyllti a (sbr. Mt 5:17-19) af slkri fullkomnun (sbr. Jh 8:46) a hann opinberai endanlega merkingu ess (sbr. Mt 5:33) og btti a fullu fyrir afbrotin gegn v (sbr. Heb 9:15).

593. Jess heirai musteri me v a fara upp til ess plagrmshtum Gyinga og vandltri elsku sinni var honum annt um ennan bsta Gus meal mannanna. Musteri er fyrirboi um leyndardm hans. egar hann boar eyingu ess er a vsbending um lflt hans og a gengi veri inn nja ld hjlprissgunnar ar sem lkami hans veri hi endanlega musteri.

594. Jess framkvmdi verk, eins og a fyrirgefa syndir, sem sndu fram a hann vri sjlfur Gu frelsarinn (sbr. Jh 5:16-18). Tilteknir Gyingar sem viurkenndu ekki Gu er gerist maur (sbr. Jh 1:14) su honum einungis mann sem hafi gert sjlfan sig a Gui (Jh 10:33) og dmdu hann sem gulastara.

2. efnisgrein. Jess d krossfestur

I. RTTARHLDIN YFIR JES

Yfirvld Gyinga klofin afstu sinni gegn Jes

595. Meal traryfirvalda Jersalem voru ekki einungis eir sem laun voru lrisveinar Jes, eins og farseinn Nikdemus og hinn virti Jsef fr Armaeu, heldur hafi lengi veri uppi greiningur um hann, jafnvel svo mikill a heilagur Jhannes segir a kvldi fyrir pslargngu Krists “tru margir hann” meal hfingjanna enda tt a vri me mjg fullkomnum htti. [378] etta kemur ekki vart egar ess er minnst a eftir hvtasunnuna “snerust mikill fjldi presta til hlni vi trna” og a “nokkrir r flokki farsea [hfu] tr…teki” a v marki a heilagur Jakob gat sagt vi heilagan Pl: “ sr, brir hve margir tugir sunda a eru meal Gyinga, sem tr hafa teki, og allir eru eir vandltir um lgmli.” [379]

596. (1753) Traryfirvld Jersalem voru ekki einhuga um hvaa afstu au ttu a taka gagnvart Jes. [380] Farsearnir htuu a gera fylgjendur hans samkundurka. [381] eim sem ttuust a “ef vr leyfum honum a halda svo fram, munu allir tra hann, og koma Rmverjar og taka bi helgidm vorn og j”, svarai stipresturinn Kafas me spsgn: “Hugsi ekkert um a, a yur er betra, a einn maur deyi fyrir linn, en a ll jin tortmist.” [382] ldungari, eftir a hafa lst yfir a Jess verskuldai daua fyrir gulast, en leyfist ekki lengur a taka neinn af lfi, fri hann Rmverjum og skuu hann um plitska uppreisn en s kra setti hann flokk me Barabbasi sem var sakaur um a efna til uppots. [383] stuprestarnir voru einnig me plitskar htanir gagnvart Platusi til a f hann til a dma Jesm til daua. [384]

Gyingar eru ekki sameiginlega byrgir fyrir daua Jes

597. (1735, 839) Frsagnir guspjallanna leia ljs hversu rttarhldin yfir Jes voru sgulega margslungin. Og hva sem lur persnusyndum eirra sem ar ttu hlut a mli (Jdas, ldungari, Platus) - syndir sem Gu einn ekkir - getum vi ekki kalla alla Gyinga Jersalem til byrgar rtt fyrir hrpin fr mgnum sem hafi veri stur upp og hinn vtka fellisdm sem flst kalli postulanna til sinnaskipta eftir hvtasunnuna. [385] Jess sjlfur, me fyrirgefningu sinni krossinum, og Ptur eftir honum, tku bir tillit til “vanekkingar” Gyinganna Jersalem og jafnvel hfingja eirra. [386] Enn sur getum vi heimfrt byrgina ara Gyinga rum tmum og stum og haft lti anna til hlisjnar en hrp mgsins: “Komi bl hans yfir oss og yfir brn vor!”, sem var stlu setning og fl sr samykki uppkvaningu dms. [387] ess vegna lsti kirkjan yfir ru Vatkaninginu: Hvorki er hgt a saka af handahfi alla Gyinga ess tma n Gyinga okkar dgum um glpi sem drgir voru mean pslarsgu hans st… ekki m segja um Gyinga a eir su einskis viri ea blvair lkt og a vri fr Heilagri Ritningu komi. [388]

Allir syndarar eru hfundar a pslarsgu Krists

598. (1851) kennsluvaldskenningu sinni um trna og vitnisburi drlinga sinna hefur kirkjan aldrei gleymt v “a syndugir menn voru hfundar og verkfri allra eirra jninga sem hinn gudmlegi endurlausnari lei.” [389] Me v a lta til eirrar stareyndar a syndir okkar sra Krist sjlfan, [390] hikar kirkjan ekki vi a eigna kristnum mnnum strstu byrgina eim kvlum sem Jess hlaut, byrg sem eir hafa allt of oft lagt herar Gyinga einna: Vi verum a telja seka alla sem stugt falla aftur syndir snar. Fyrst syndir okkar uru ess valdandi a Drottinn Kristur lei pslir krossins, eru eir sem steypa sr t eirir og glpi a krossfesta Son Gus a nju hjarta sr (v hann er eim) auk ess sem eir hafa hann a hi. Og a m ljst vera a glpur okkar essu tilfelli er meiri en hj Gyingum. Hva varar, samkvmt vitnisburi postulans, hafi “enginn af hfingjum essarar aldar ekkt etta, v a ef eir hefu ekkt a, hefu eir ekki krossfest Drottin drarinnar.” Aftur mti jtum vi a ekkja hann. Og egar vi hfnum honum me verkum okkar, leggjum vi vissan htt blugar hendur okkar hann. [391] Og ekki krossfestu illir andar hann; i hafi krossfest hann og krossfesti hann enn egar ig hafi mtur lstum ykkar og syndum. [392]

II. ENDURLAUSNARDAUI KRISTS FYRIRTLUN GUS UM HJLPRI

“Hann var framseldur a fyrirhuguu ri Gus”

599. (517) Blugur daudagi Jes var ekki vnt afleiing heppilegra kringumstna heldur er hann hluti af leyndardmi fyrirtlunar Gus eins og heilagur Ptur tskri fyrir Gyingunum Jersalem fyrstu prdikun sinni hvtasunnudag: “Hann var framseldur a fyrirhuguu ri Gus og fyrirvitund.” [393] etta oralag Biblunnar ir ekki a eir sem framseldu hann hafi einungis veri statistar svisverki sem Gu hafi skrifa fyrirfram. [394]

600. (312) Hj Gui er hvert og eitt andartak nrverandi og nverandi. egar hann v kvarar eilfa fyrirtlun sna um “narval” setur hann inn hana frjlst svar hverrar persnu vi n hans: “v a sannarlega sfnuust saman borg essari gegn hinum heilaga jni num, Jes, er smurir, eir Herdes og Pontus Platus samt heiingjunum og lum sraels til a gjra allt a, er hnd n og r hafi fyrirhuga, a vera skyldi.” [395] v skyni a fyrirtlun hans um hjlpri skyldi fullnu leyfi Gu verknaina sem stfuu af blindni eirra. [396]

“Kristur d vegna vorra synda samkvmt ritningunum”

601. (652, 713) Ritningarnar hfu sagt fyrir um essa gudmlegu fyrirtlun sem tti a gerast me lflti “hins rttlta, jns mns”, og sgu hana vera leyndardm almennrar endurlausnar, a er a segja, lausnargjaldi er mundi leysa menn undan nau syndar. [397] Heilagur Pll jtar, trarjtningu sem hann hafi “meteki”, a “Kristur d vegna vorra synda samkvmt ritningunum.” [398] Endurlausnardaui Jes uppfyllir srstaklega spdm Jesaja um hinn landi jn. [399] Raunar tskri Jess sjlfur merkingu lfs sns og daua ljsi hins landi jns Gus. [400] Eftir upprisu sna gaf hann lrisveinunum lei til Emmaus essa tlkun ritningunum og v nst postulunum. [401]

“Gu gjri hann a synd vor vegna”

602. (400, 519) ess vegna getur heilagur Ptur komi orum a hinni postullegu tr hina gudmlegu fyrirtlun um hjlpri me essum htti: “r viti, a r voru eigi leystir me hverfulum hlutum, silfri ea gulli, fr fntri hegun yar er r hfu a erfum teki fr ferum yar, heldur me bli hins ltalausa og flekkaa lambs, me drmtu bli Krists. Hann var tvalinn ur en verldin var grundvllu, en var opinberaur lok tmanna vegna yar.” [402] Syndum mannsins, sem fylgdu eftir erfasyndinni, er refsa me daua. [403] Me v a senda Son sinn jns mynd, mynd fallins mannkyns, vegna syndar, geri Gu “ann sem ekkti ekki synd…a synd vor vegna, til ess a vr skyldum vera rttlti Gus honum.” [404]

603. (2572) Ekki fkk Jess a reyna fordmingu lkt og hann hefi sjlfur syndga. [405] En eim endurlausnarkrleika sem vallt sameinai hann Furnum, tk hann sr okkur frhvarfi okkar synd og a v marki a hann gat sagt okkar nafni krossinum: “Gu minn, Gu minn, hv hefur yfirgefi mig?” [406] Eftir a hafa gefi honum annig samstu me okkur syndurum “yrmdi [Gu] ekki snum eigin Syni, heldur framseldi hann fyrir oss alla” til a vi yrum “sttir vi hann me daua Sonar hans”. [407]

Gu tekur frumkvi me endurlausnarkrleika til allra

604. (211, 2009, 1825) Me v a gefa eigin Son sinn fyrir syndir okkar snir Gu fram a a sem hann hefur hyggju fyrir okkur sprettur af gfsum krleika sem er fyrri til en nokkur verleiki af okkar hlfu: “etta er krleikurinn: Ekki a vr elskuum Gu, heldur a hann elskai oss og sendi Son sinn til a vera friging fyrir syndir vorar.” [408] “Gu ausnir krleika sinn til vor, ar sem Kristur er fyrir oss dinn mean vr enn vorum syndum vorum.” [409]

605. (402, 634, 2793) lok dmisgunnar um sauinn sem villtist fr, minnir Jess a krleikur Gus tilokar engan: “annig er a eigi vilji yar himneska Fur, a nokkur essara smlingja glatist.” [410] Hann stafestir a hann hafi komi til a “gefa lf sitt til lausnargjalds fyrir marga”. etta sasta or felur ekki sr nein takmrk, a stasetur allt mannkyni gegnt hinni einstku persnu endurlausnarans, sem gefur sjlfan sig okkur til lausnar. [411] Kirkjan fylgir postulunum og kennir a Kristur d n undantekningar fyrir alla menn: “a finnst ekki, hefur aldrei fundist og mun aldrei finnast nokkur mannleg vera sem Kristur lei ekki fyrir.” [412]

III. KRISTUR FRNFRI SIG FUR SNUM FYRIR SYNDIR OKKAR

Allt lf Krists er frnfring til Furins

606. (517, 536) Sonur Gus, sem steig niur “af himni, ekki til a gjra vilja [sinn] heldur vilja ess er sendi [hann]”, [413] sagi egar hann kom inn heiminn: “Sj, g er kominn…g er kominn til a gjra inn vilja, Gu minn.” “Og samkvmt essum vilja erum vr helgair me v a lkama Jes Krists var frna eitt skipti fyrir ll.” [414] Fr fyrsta andartaki holdtekju sinnar lagar Sonurinn endurlausnarerindi sitt a fyrirtlun Furins um gudmlegt hjlpri: “Minn matur er a gjra vilja ess sem sendi mig, og fullna verk hans.” [415] Frn Jes “fyrir syndir alls heimsins” [416] lsir samflagi hans krleikanum vi Furinn: “Fyrir v elskar Fairinn mig, a g legg lf mitt slurnar, svo a g fi a aftur”, sagi Drottinn, “en heimurinn a sj, a g elska Furinn og gjri eins og Fairinn hefur boi mr.” [417]

607. (457) rin a samlaga sig fyrirtlun Fur sns um endurlausnarkrleikann var Jes innblstur allt lfi [418] v endurleysandi pslir hans voru orsakir holdtekju hans. ess vegna spyr hann: “Hva g a segja? Fair, frelsa mig fr essari stundu? Nei, til essa er g kominn a essari stundu.” [419] Og aftur: “ g ekki a drekka kaleikinn sem Fairinn hefur fengi mr?” [420] Og af krossinum, rtt ur en hann segir “a er fullkomna”, segir hann “mig yrstir.” [421]

“Gus lamb sem ber burt synd heimsins”

608. (523, 517) Eftir a hafa fallist a skra hann samt me syndurum leit Jhannes skrari Jesm og benti hann sem “Gus lamb sem ber burt synd heimsins”. [422] Hann opinberar ennan htt a Jess s hinn landi jnn sem, n ess a ljka upp munni snum, ltur leia sig til sltrunar og ber syndir margra en jafnframt a hann s pskalambi, tkn um lausn sraels hinum fyrstu pskum. [423] Allt lf Krists mtaist af erindi hans “a jna og gefa lf sitt til lausnargjalds fyrir marga.” [424]

Jess geri endurlausnarkrleika Furins fslega a snum

609. (478, 515, 272, 539) Me v a laga mannlegt hjarta sitt a krleika Furins til mannanna, “elskai [Jess] uns yfir lauk” v “enginn meiri krleik en ann a leggja lf sitt slurnar fyrir vini sna.” [425] jningu og daua var manneli hans hi sjlfviljuga og fullkomna verkfri gudmlegs krleika hans sem rir a allir menn veri sluhlpnir. [426] Vegna krleikans til Fur sns og til mannanna, sem Fairinn vill frelsa, fllst Jess sjlfviljugur pslargngu sna og daua: “Enginn tekur [lf mitt] fr mr, heldur legg g a sjlfur slurnar.” [427] Hr er komi hi algera frelsi Sonar Gus egar hann gekk til daua sns. [428]

Vi sustu kvldmltina fri Jess fyrirfram hina sjlfviljugu frn lfi snu

610. (766, 1337) Mestu tjninguna frjlsri frnfringu sinni sjlfum sr lt Jess ljs vi mltina me postulunum tlf “kvldi sem hann var svikinn”. [429] Afarantt pslargngu sinnar, mean hann var enn frjls maur, umbreytti Jess essari sustu kvldmlt me postulunum minningu um sjlfviljuga frn sna til Furins, llum mnnum til hjlpris: “etta er lkami minn, sem fyrir yur er gefinn.” “etta er bl mitt, bl sttmlans, thellt fyrir marga til fyrirgefningar synda.” [430]

611. (1364, 1341, 1566) Evkaristan sem Kristur stofnsetti v andartaki verur minningin um frn hans. [431] Jess tekur postulana me sinni eigin frn og bur eim a fra hana a eilfu. [432] ar me setur Drottinn postula sna til a vera presta hins nja sttmla: “g helga mig fyrir , svo a eir su einnig helgair sannleika.” [433]

Angistin Getsemane

612. (532, 2600, 1009) Bikar hins nja sttmla, sem Jess s fyrirfram egar hann frnfri sjlfum sr vi sustu kvldmltina, tekur hann san vi r hndum Fur sns egar hann finnur til angistar sinnar Getsemane-garinum, [434] hann gerir sig “hlinn allt til daua”. Jess biur: “Fair minn, ef vera m, fari essi kaleikur fram hj mr….” [435] annig ltur hann ljs hversu mikla skelfingu dauinn veldur mannlegri nttru hans. Eins er fari me mannlega nttru hans og okkar, hn er kvru til eilfs lfs. En lkt okkar er hn algjrlega laus vi synd, sem er orsk dauans. [436] En umfram allt var a hin gudmlega persna “hfingja lfsins”, “hins lifanda”, [437] sem tk sr mannlega nttru hans. Me v a samykkja mannlegum vilja snum a fara a vilja Furins, fellst hann a daui sinn s til endurlausnar, v “hann bar sjlfur syndir vorar lkama snum upp tr.” [438]

Daui Krists er hin eina og endanlega frn

613. (1366, 2009) Daui Krists er hvort senn pskafrnin sem fullnar hina endanlegu endurlausn mannsins fyrir “Gus lamb sem ber burt synd heimsins”, [439] og frn nja sttmlans sem endurreisir manninn til samflags vi Gu me v a stta hann vi Gu fyrir “bl sttmlans [sem var] thellt fyrir marga til fyrirgefningar synda”. [440]

614. (529, 1330, 2100) essi frn Krists er einstk - hn fullgerir allar arar frnir og er eim fremri. [441] Fyrir a fyrsta er hn gjf fr sjlfum Gui Fur, v Fairinn lt syndurum hendur Son sinn v skyni a stta okkur vi sig. ar a auki er hn frnfring Syni Gus er gerist maur, sem frelsi og krleika gaf lf sitt Fur snum fyrir Heilagan Anda til a bta fyrir hlni okkar. [442]

Jess ltur hlni sna koma sta hlni okkar

615. (1850, 433, 411) “Eins og hinir mrgu uru a syndurum fyrir hlni hins eina manns, annig mun hlni hins eina rttlta hina mrgu.” [443] Me hlni sinni allt til dauans fullgeri Jess a a vera stagengill hins landi jns er “frnai sjlfum sr sektarfrn” egar “hann bar syndir margra” og sem mun “gjra marga rttlta” v “hann mun bera misgjrir eirra”. [444] Jess lagfri a er vi hfum misgert og var Furnum friging fyrir syndir okkar. [445]

Jess fullnar frn sna krossinum

616. (478, 468, 519) a er krleikurinn “uns yfir lauk” [446] sem gefur frn Krists gildi sitt a vera endurlausn og lausnargjald, yfirbt og friging. Hann ekkti og elskai okkur ll egar hann gaf lf sitt. [447] “Krleiki Krists knr oss, v a vr hfum lykta svo: Ef einn er dinn fyrir alla, eru eir allir dnir.” [448] Enginn maur, jafnvel ekki s allra helgasti, gat nokkru sinni teki sig allar syndir mannanna og gefi sjlfan sig sem frn fyrir alla. Tilvist hinnar gudmlegu persnu Sonarins Kristi, sem lagar sig eftir llum mannlegum persnum en er eim samtmis fremri og skipar sig hfu alls mannkyns, gerir mgulega endurlausnarfrn hans fyrir alla.

617. (1992, 1235) Kirkjuingi Trent leggur herslu hin vijafnanlegu einkenni frnar Krists sem “upphaf eilfs hjlpris” [449] og kennir a “alheilg pna hans krossins tr vann okkur a vera rttlttir.” [450] Og kirkjan heirar kross hans egar hn syngur: “ helgi kross, vr hyllum ig vor eina von.” [451]

Hluttaka okkar frn Krists

618. (1368, 1460, 307, 2100, 964) Krossinn er hin einstaka frn Krists, hins eina “mealgangara milli Gus og manna”. [452] En vegna ess a holdiklddri gudmlegri persnu sinni komst hann vissan htt til einingar vi srhvern mann, f allir menn a “tkifri a eiga hlut pskaleyndardminum me eim htti sem Gu einn veit”. [453] Hann hvetur lrisveina sna til “a taka kross sinn og fylgja [sr]”, [454] “v a Kristur lei einnig fyrir yur og lt yur eftir fyrirmynd, til ess a r skyldu feta hans ftspor.” [455] Jess vildi sem s a eir sem fyrstir ttu a njta gs af endurlausnarfrn hans tengdust henni. [456] etta gildir umfram allt um mur hans sem hafi meiri tengsl vi leyndardm psla hans vi endurlausnina en nokkur nnur persna. [457]

Utan krossins er engan himnastiga fyrir okkur a finna. [458]

STUTTU MLI

619. “Kristur d vegna vorra synda samkvmt ritningunum” (1Kor 15:3).

620. Hjlpri okkar er til komi af frumkvi krleika Gus til okkar v “hann elskai oss og sendi Son sinn til a vera friging fyrir syndir vorar” (1Jh 4:10). “a var Gu sem Kristi stti heiminn vi sig” (2Kor 5:19).

621. Af fsum vilja gaf Jess sjlfan sig okkur til hjlpris. Fyrirfram, vi sustu kvldmltina, setti hann essari frn tkn og geri hana raunverulega nrverandi: “etta er lkami minn, sem fyrir yur er gefinn” (Lk 22:19).

622. Endurlausnin Kristi felst essu: a hann “gaf lf sitt til lausnargjalds fyrir marga” (Mt 20:28), a er, hann “ elskai [sna] uns yfir lauk” (Jh 13:1) til a eir mttu vera “leystir…fr fntri hegun [sinni] er [eir] hfu a erfum teki fr ferum [snum] (1Pt 1:18).

623. Me v a vera hlinn Furnum krleika “allt til daua, j, dauans krossi” (Fl 2:8) fullnar Jess frigingarerindi (sbr. Jes 53:10) hins landi jns sem mun “gjra marga rttlta, og hann mun bera misgjrir eirra” (Jes 53:11; sbr. Rm 5:19).

3. efnisgrein. Jess Kristur var grafinn

624. (1005, 362, 349) “Af Gus n skyldi hann deyja fyrir alla” [459] fyrirtlun sinni um hjlpri kvarai Gu a Sonur sinn skyldi ekki einungis deyja “vegna vorra synda” [460] heldur a hann “kenndi dauann”, a hann reyndi skilyri dauans, askilna slar og lkama fr v a hann andaist krossinum ar til hann var reistur upp fr dauum. Hvernig statt var um Krist dinn er leyndardmur grafarinnar og niurstigningarinnar til heljar. a er leyndardmur laugardagsins helga egar Kristur, liggjandi grfinni, [461] opinberar hina miklu sabbatshvld Gus [462] eftir a hjlpri mannsins er fullna [463] sem frir allri verldinni fri. [464]

Kristur grfinni lkama snum

625. Dvl Krists grfinni myndar raunveruleg tengsl milli landi hlutskiptis hans fyrir pskana og nverandi drar hans sem hins upprisna. S hinn sami og er “lifandi” getur sagt: “g d, en sj, lifandi er g um aldir alda”: [465] Gu [Sonurinn] kom ekki veg fyrir a dauinn askildi sl hans og lkama samkvmt nausynlegri tilhgun nttrunnar, heldur sameinai hann au hvort ru upprisunni til a hann gti persnu sinni ori sjlfur fundarstaur lfs og daua me v a stva sjlfum sr rotnun nttrunnar sem dauinn orsakar og vera annig hfundur ess a hinir askildu hlutar sameinist a nju. [466]

626. (470, 650) r v a “hfingi lfsins” sem var lfltinn [467] er hinn sami og er “lifandi” og “upp risinn” [468] tti hin gudmlega persna Sonar Gus fram af nausyn lkama sinn og sl sem askilin voru vi dauann: tt rtt s a vi daua Krists hafi sl hans veri askilin holdi hans skiptist hin eina persna hans ekki tvr persnur; v a fr upphafi jarneskrar tilveru Krists ttu mannlegur lkami hans og sl sr tilvist me sama htti hinni gudmlegu persnu Orsins; og dauanum, enda tt askilin hvort fr ru, voru au bi einni og smu persnu Orsins. [469]

“Og eigi lta inn heilaga vera rotnun a br”

627. (1009, 1683) Daui Krists var raunverulegur daui eim skilningi a hann batt enda mannlega tilveru hans jru. En vegna eirrar einingar sem persna Sonarins hlt vi lkama sinn var hann ekki lii lk eins og gerist “enda gat a aldrei ori a dauinn fengi haldi honum” og v “varveitti hinn gudmlegi kraftur lkama Krists fr rotnun”. [470] Um Krist m hvort tveggja segja: “Hann var hrifinn burt af landi lifenda” [471] og “meira a segja mun lkami minn hvlast von. v a ekki munt skilja slu mna eftir helju og eigi lta inn heilaga vera rotnun a br.” [472] Upprisa Jes “ rija degi” var tkn um etta, einnig vegna ess a tali var a lkamleg rotnun byrjai fjra degi eftir dauann. [473]

“Grafinn me Kristi”

628. (537, 1214) Skrnin, en hn hefur niurdfingu a upprunalegu og fullkomnu tkni, vsar me virkum htti til ess a hinn kristni maur stgur niur grfina og deyr syndinni me Kristi til a hefja ntt lf: “Vr erum v dnir og greftrair me honum skrninni, til ess a lifa nju lfi, eins og Kristur var upp vakinn fr dauum fyrir dr Furins.” [474]

STUTTU MLI

629. Jess kenndi dauann til gagns fyrir srhvern mann (sbr. Heb 2:9). a er sannarlega Sonur Gus, sem gerist maur, sem d og var grafinn.

630. Mean Kristur var grfinni, geymdi hans gudmlega persna fram sl hans og lkama enda tt au vru askilin hvort fr ru me dauanum. Af essari stu var lkami Krists “ekki rotnun a br” (P 13:37).

« 5. ATRII - “ST NIUR TIL HELJAR; REIS RIJA DEGI AFTUR UPP FR DAUUM”

631. Jess steig “niur djp jararinnar. S, sem steig niur, er og s, sem upp st, upp yfir alla himna.” [475] Postullega trarjtningin jtar sama traratriinu niurstigningu Krists til heljar og upprisu hans fr dauum rija degi, v pskum hans var a upp r djpum dauans a hann lt lfi spretta fram: S morgunstjarna, segi g, sem aldrei gengur til viar, Jess Kristur, sem hefur varpa skru ljsi snu yfir mannkyni, eftir endurkomu sna r helju, og lifir og rkir um aldir alda. Amen. [476]

1. efnisgrein. Kristur st niur til heljar

632. Margir ritningarstair Nja testamentisins, sem segja a Jess hafi veri “uppvakinn fr dauum”, ganga t fr v a hinn krossfesti hafi fyrir upprisu sna haft vidvl rki daura. [477] etta var fyrsti boskapur postulanna um niurstigningu Krists til heljar: Jess fkk a reyna dauann lkt og allir menn og sl sinni sameinaist hann rum dauarkinu. En hann steig ar niur sem frelsari og boai fagnaarerindi ndunum sem ar voru varhaldi. [478]

633. (1033) Ritningin kallar dvalarsta hinna dauu, anga sem Kristur dinn steig niur, hel - Sheol hebresku ea Hades grsku - vegna ess a eir sem ar eru hafa enga sn Gui. [479] annig er statt um alla sem dnir eru, hvort sem eir eru vondir ea rttltir, mean eir ba endurlausnarans, enda tt hlutskipti eirra s ekki lagt a jfnu eins og Jess sndi fram me dmisgunni um ftka manninn Lasarus, sem frur var “fam Abrahams”: [480] “a er nkvmlega essar heilgu slir, sem biu frelsara sns fami Abrahams, sem Kristur Drottinn frelsai egar hann st niur til heljar.” [481] Jess st ekki niur til heljar til a frelsa hina fordmdu ea til a eya helvti, heldur til a frelsa hina rttltu sem fari hfu undan honum. [482]

634. (605) “Dauum [var og] boa fagnaarerindi.” [483] Niurstigningin til heljar fullnar algerlega boskap guspjallsins um hjlpri. etta er sasti fanginn Messasarerindi Jes, fangi sem takmarkast tma en er mikill a umfangi raunverulegri merkingu sinni: tbreislu endurlausnarverks Krists til allra manna llum tmum og llum stum, v a allir eir sem sluhlpnir eru hafa veri gerir hluttakendur endurlausninni.

635. Kristur steig niur djp dauans svo “a hinir dauu munu heyra raust Gus Sonarins, og eir, sem heyra, munu lifa.” [484] Me v a deyja geri Jess, “hfingi lfsins”, a engu “ann sem hefur mtt dauans, a er a segja djfulinn, og frelsa alla , sem af tta vi dauann voru undir rlkun seldir alla sna vi.” [485] aan fr hefur hinn upprisni Kristur “lykla dauans og Heljar” til ess “a fyrir nafni Jes skuli hvert kn beygja sig himni, jru og undir jru.” [486] dag rkir mikil gn jru, mikil gn og mikil kyrr. Mikil gn vegna ess a konungurinn sefur. Jrin skalf en var kyrr v Gu hefur sofna holdinu, og rki svefnsins hefur hann uppvaki alla sem sofi hafa san heimurinn byrjai.… Hann er farinn a leita Adams, fyrsta fur okkar, lkt og a tndum saui. mikilli r sinni a heimskja alla sem lifa myrkri og skugga dauans, er hann farinn a frelsa Adam r sorgarbndum snum og Evu sem fjtru er me honum - hann sem bi er Gu eirra og sonur Evu… “g er Gu inn sem fyrir na sk hef gerst sonur inn…Vaknau, sem sefur, v ekki skapai g ig til a vera bandingja heljum. Rs upp fr dauum, v a g er lf hinna dauu.” [487]

STUTTU MLI

636. Me oralaginu “st niur til heljar” jtar postullega trarjtningin a Jess hafi raun og veru di, og a hann, me v a deyja fyrir okkur, hafi sigra dauann og djfulinn “sem hefur mtt dauans” (Heb 2:14).

637. Kristur dinn steig mannlegri sl sinni sameinu gudmlegri persnu hans niur til rkis daura. Hann opnai hli himins fyrir hinum rttltu sem hfu fari undan honum.

2. efnisgrein. “Reis rija degi aftur upp fr dauum”

638. (90, 651, 991) “Og vr flytjum yur au gleibo, a fyrirheiti, sem Gu gaf ferum vorum, hefur hann efnt vi oss brn eirra me v a reisa Jesm upp.” [488] Upprisa Jes er hpunktur sannleika trar okkar Krist. essari tr var lifa og hana tra sem afgerandi sannleika af fyrsta kristna samflaginu; hn gekk erfir sem grundvallaratrii me erfikenningunni; hn var fest skrifum Nja testamentisins; og hn var bou sem undirstuatrii pskaleyndardminum samt krossinum:

Kristur er risinn upp fr dauum! Dinn sigrai hann dauann; Hinum dnu hefur hann gefi lf. [489]

I. HINN SGULEGI OG YFIRSKILVITLEGI ATBURUR

639. Leyndardmur upprisu Krists er raunverulegur atburur sem um er vitna sgulegum grunni eins og Nja testamenti stafestir. egar kringum ri 56 e. Kr. skrifai heilagur Pll til Korintumanna: “v a kenndi g yur fyrst og fremst, sem g einnig hef meteki, a Kristur d vegna vorra synda samkvmt ritningunum, a hann var grafinn, a hann reis upp rija degi samkvmt ritningunum og a hann birtist Kefasi, san eim tlf.” [490] Postulinn talar hr um hina lifandi arfleif upprisunnar, sem hann hafi lrt um eftir a hafa teki sinnaskiptum vi hli Damaskus. [491]

Tma grfin

640. (999) “Hv leiti r hins lifanda meal daura? Hann er ekki hr, hann er upp risinn.” [492] a fyrsta sem mtir okkur atburum pskanna er tma grfin. Hn er sjlfu sr ekki bein snnun um upprisuna. Skra mtti me rum htti a lkama Krists vantai grfina. [493] Engu a sur var a llum grundvallartkn a grfin var tm. Uppgtvun lrisveinanna v var fyrsta skrefi a viurkenna stareynd a Kristur var upprisinn. etta gerist fyrst hj hinum helgu konum og san hj Ptri. [494] Lrisveinninn “sem Jess elskai” stafesti etta egar hann gekk inn tmu grfina og “s lnbljurnar liggja ar.” “Hann s og hann tri”. [495] etta gefur til kynna a honum hafi ori ljst, t fr standi tmu grafarinnar, a fjarvera lkama Jes hafi ekki geta veri af manna vldum og a Jess hafi einfaldlega ekki sni aftur til jarnesks lfs, lkt og tti sr sta me Lasarus. [496]

Hinn upprisni birtist

641. (553, 448) Mara Magdalena og helgu konurnar sem komu til a ljka vi smurningu lkama Jes, sem hafi veri grafinn flti vegna ess a hvldardagurinn hfst a kvldi fstudagsins langa, voru fyrstar til a mta hinum upprisna. [497] annig uru konurnar sjlfum postulunum fyrstu sendiboarnir um upprisu Krists. [498] Jess birtist eim nst, fyrst Ptri og san hinum tlf. Ptur hafi veri kallaur til a styrkja tr brra sinna, [499] og sr v hinn upprisna undan eim. a er vitnisburur hans sem fr samflagi til a hrpa upp yfir sig: “Sannarlega er Drottinn upp risinn og hefur birst Smoni.” [500]

642. (659, 881, 860) Allt a sem gerist essa pskadaga fkk hvern af postulunum - og einkum Ptur - til a starfa a uppbyggingu hins nja tma sem hfst pskadagsmorgun. Sem vottar um hinn upprisna eru eir hyrningasteinar kirkju hans. Tr fyrsta samflags trara byggir vitnisburi raunverulegra manna sem kristnir menn ekktu og sem bjuggu enn a mestu leyti meal eirra. Ptur og hinir tlf eru fremstir vottanna um upprisu hans, en eir eru ekki eir einu. Pll talar greinilega um rmlega fimm hundru manns sem Jess birtist eitt skipti og san einnig Jakobi og llum postulunum. [501]

643. Me hlisjn af llum essum vitnisburi er ekki hgt a tlka upprisu Krists sem eitthva er standi utan vi lkamlega tilhgun og ekki er hgt anna en a viurkenna hana sem sguleg sannindi. etta er ljst af eirri stareynd a a reyndi kaflega tr lrisveinanna vi pslargngu meistara eirra og daua hans krossinum sem hann hafi sagt fyrir um. [502] falli sem pslargangan olli var a miki a sumir eirra a minnsta kosti tru ekki strax fregnunum um upprisuna. Guspjllin gefa okkur ekki mynd af samflagi mystskri hrifningarslu heldur segja au a lrisveinarnir hafi veri sorgmddir (“daprir bragi”) og ttaslegnir. [503] v eir tru ekki hinum helgu konum egar r sneru fr grfinni og sgu or eirra “markleysu eina”. [504] egar Jess opinberai sig hinum ellefu pskadagskvld “vtai [hann] fyrir vantr eirra og har hjartans, a eir hefu ekki tra eim, er su hann upp risinn.” [505]

644. Jafnvel frammi fyrir raunveruleikanum um Jesm upprisinn hfu lrisveinarnir fram efasemdir v mli virtist hugsandi - eir tldu sig sj draug. “Enn gtu eir ekki tra fyrir fgnui og voru furu lostnir.” [506] Efinn nagai einnig Tmas og heilagur Matteus segir fr v a egar hinn upprisni Drottinn birtist sasta sinn Galleu voru “sumir vafa”. [507] annig er hn tilhfulaus tilgtan um a tr postulanna (ea trgirni) hafi bi til upprisuna. vert mti fddist tr eirra upprisuna, fyrir tilverkna gudmlegrar nar, af beinni upplifun eirra raunveruleikanum um Jesm upprisinn.

stand mannelis hins upprisna Krists

645. (999) Hinn upprisni Jess kemur beinu sambandi vi lrisveina sna me v a eir snerta hann og bora me honum. Me essum htti fr hann til a viurkenna a hann s ekki draugur og umfram allt a stafesta a hinn upprisni lkami sem hann birtist eim s sami lkaminn og var pyntaur og krossfestur, v hann bar enn merki um pslargngu hans. [508] En samtmis er essi sanni og raunverulegi lkami gddur njum eiginleikum drarlkama: Hann er ekki bundinn rmi og tma heldur getur hann snt sig hvernig og hvenr sem hann vill, v manneli Krists takmarkast ekki lengur vi jrina heldur tilheyrir a framvegis einungis gudmlegu veldi Furins. [509] Einnig af essari stu ntur Jess fullkomins frelsis a birtast eins og hann vill: sem grasgarsvrur ea annarri mynd en sem lrisveinarnir ekktu einmitt til a vekja me eim tr. [510]

646. (934, 549) Upprisa Krists hafi ekki fr me sr endurkomu hans til jarnesks lfs eins og tti sr sta hj eim sem hann reisti upp fr dauum fyrir pskahtina: dttur Jarusar, unga manninum Nain og Lasarusi. essir atburir voru kraftaverk og r persnur sem mttarverkin reistu upp sneru aftur til hefbundins jarnesks lfs fyrir kraft Jes. S tmi kom a r skyldu deyja aftur. Upprisa Krists er grundvallaratrium annan veg. upprisnum lkama snum fer hann fr v a vera dinn yfir til annars lfs sem er handan rms og tma. Vi upprisu Jes er lkami hans fylltur krafti Heilags Anda: snu drarstandi hann hlut hinu gudmlega lfi annig a heilagur Pll getur sagt a Kristur s “maur fr himni”. [511]

Upprisan sem yfirskilvitlegur atburur

647. (1000) “ sannarlega sla ntt”, segir Exsultet pskavkunnar, “sem ein fkk t og tma a ekkja egar Kristur reis upp fr dauum”. [512] Enginn var sjnarvottur a upprisu Krists og enginn af guspjallamnnunum lsir henni. Enginn getur sagt til um hvernig hn gerist lkamlega. Enn sur var leyndasti kjarni hennar, frslan yfir anna lf, agengilegur vitsmununum. Enda tt upprisan vri sgulegur atburur sem hgt var a f stafestingu me tkninu um tmu grfina og me v a postularnir voru sannarlega me hinum upprisna Kristi, er hn fram hjarta leyndardms trarinnar sem eitthva er rs yfir og er meira en sagan. etta er sta ess a hinn upprisni Kristur opinberar sig ekki heiminum nema lrisveinunum “eim sem me honum fru fr Galleu upp til Jersalem og eru n vottar hans hj flkinu.” [513]

II. UPPRISAN - VERK HEILAGRAR RENNINGAR

648. (258, 989, 663, 445, 272) Upprisa Krists er traratrii me v a hn er yfirskilvitleg hlutun Gus sjlfs skpunina og sguna. henni starfa hinar rjr gudmlegu persnur saman sem eitt og lta ljs eiginleg einkenni sn. Kraftur Furins “reisti upp” Krist Son hans og annig tk hann me fullkomnum htti manneli Sonar sns, ar me talinn lkama hans, inn renninguna. yggjandi htt er Jess “a Anda heilagleikans me krafti auglstur a vera Sonur Gus fyrir upprisu fr dauum.” [514] Heilagur Pll undirstrikar opinberunina krafti Gus [515] gegnum verk Andans sem gaf ltnu manneli Jes lf og kallai a til drlegs drottinvalds.

649. Hva Soninn vivkur kemur hann sinni eigin upprisu til leiar me gudmlegum krafti snum. Jess boar a Mannssonurinn muni la miki, deyja og san rsa upp. [516] rum sta segir hann hreint t: “g legg lf mitt slurnar, svo a g fi a aftur.… g hef vald til a leggja a slurnar og vald til a taka a aftur.” [517] “Vr trum v a Jess s dinn og upprisinn.” [518]

650. (626, 1005) Kirkjufeurnir grunda upprisuna t fr hinni gudmlegu persnu Krists sem var fram einingu vi sl sna og lkama, jafnvel egar etta tvennt var askili me dauanum: “Me einingu hinnar gudmlegu nttru sem er fram nrverandi essum tveimur ttum mannsins, komast eir til einingar n. annig veldur askilnaur tta mannsins daua en eining eirra tveggja upprisu.” [519]

III. MERKING OG HJLPRISLEG ING UPPRISUNNAR

651. (129, 274) “En ef Kristur er ekki upprisinn, er nt prdikun vor, nt lka tr yar.” [520] Upprisan er umfram allt stafesting llu v sem Kristur sjlfur geri og kenndi. Allur sannleikur, jafnvel s sem mannleg skynsemi hva erfiast me a metaka, fr rk sn ef Kristur hefur me upprisu sinni gefi endanlega snnun gudmlegu valdi snu, eins og hann gaf fyrirheit um.

652. (994, 601) Upprisa Krists er efnd fyrirheitunum Gamla testamentinu og eim sem hann sjlfur gaf jarnesku lfi snu. [521] Oratiltki “samkvmt ritningunum” [522] gefur til kynna a upprisa Krists fullni a sem fyrir var sagt um.

653. (445, 461, 422) Upprisan stafestir sannleikann um a Jess s Gu. Hann hafi sagt: “egar r hefji upp Mannssoninn, munu r skilja, a g er s sem g er.” [523] Upprisa hins krossfesta snir fram a hann var sannarlega “g Er”, Sonur Gus og Gu sjlfur. ess vegna gat heilagur Pll lst yfir vi Gyingana: “Fyrirheiti, sem Gu gaf ferum vorum, hefur hann efnt vi oss brn eirra me v a reisa Jesm upp. Svo er rita rum slminum: “ ert Sonur minn, dag hef g ftt ig.”” [524] Upprisa Krists er tengd nnum bndum holdtekju Sonar Gus og er fullnusta hennar samkvmt eilfri fyrirtlun Gus.

654. (1987, 1996) Pskaleyndardmurinn hefur tvr hliar: me daua snum frelsar Kristur okkur fr synd; me upprisu sinni opnar hann okkur leiina til ns lfs. etta nja lf er umfram allt rttltingin sem veitir okkur n agang a n Gus “til ess a lifa nju lfi, eins og Kristur var upp vakinn fr dauum fyrir dr Furins.” [525] rttltingunni felst bi sigur yfir dauanum sem syndin olli og n hlutdeild ninni. [526] Hn frir okkur barnarttinn til a mennirnir gerist brur Krists lkt og Jess sjlfur kallai lrisveina sna eftir upprisuna: “Fari og segi brrum mnum.” [527] Vi erum ekki brur af nttru heldur fyrir nargjf v essi barnarttur aflar okkur raunverulegrar hlutdeildar lfi Sonarins eina, lfinu sem var a fullu opinbera upprisu hans.

655. (989, 1002) A lokum er upprisa Krists - og hinn upprisni Kristur sjlfur - orsk og uppspretta framtarupprisu okkar: “En n er Kristur upprisinn fr dauum sem frumgri eirra, sem sofnair eru.… v a eins og allir deyja fyrir samband sitt vi Adam, svo munu allir lfgair vera fyrir samflag sitt vi Krist.” [528] Hinn upprisni Kristur lifir hjarta trenda sinna mean eir ba essarar fullnustu. Kristi hafa kristnir menn “reynt…krafta komandi aldar” [529] og Kristur dregur lf eirra upp hjarta hins gudmlega lfs til a eir “lifi ekki framar sjlfum sr, heldur honum sem fyrir er dinn og upprisinn.” [530]

STUTTU MLI

656. Trin upprisuna hefur a vifangi atbur sem sgunni er vottaur af lrisveinunum sem sannarlega hittu hinn upprisna. Samtmis er essi atburur leyndardmsfullan htt yfirskilvitlegur a v leyti a hann snst um komu mannelis Krists inn dr Gus.

657. Tma grfin og lnbljurnar sem ar lgu eru sjlfu sr til merkis um a lkami Krists, fyrir kraft Gus, gekk r greipum daua og rotnunar. etta bj lrisveinana undir a hitta hinn upprisna Drottin.

658. Kristur, “frumbururinn fr hinum dauu” (Kl 1:18), er upphafi a okkar eigin upprisu, jafnvel n me rttltingu slar okkar (sbr. Rm 6:4) og sar me hinu nja lfi sem hann mun veita lkama okkar (sbr. Rm 8:11).

« 6. ATRII - “ST UPP TIL HIMNA, SITUR VI HGRI HND GUS FUR ALMTTUGS”

659. (645, 66, 697, 642) “egar n Drottinn Jess hafi tala vi , var hann upp numinn til himins og settist til hgri handar Gui.” [531] Lkami Krists var drlegur gerur v andartaki a upprisan tti sr sta eins og sj m hinum nju og yfirnttrlegu eiginleikum sem hann er n varanlega gddur. [532] En fjrutu daga mean hann etur og drekkur me lrisveinunum hefbundinn htt og kennir eim um konungsrki, er dr hans hulin undir mynd venjulegs mannelis. [533] Sasta birting Jes endar me v a manneli hans fer me endanlegum htti inn hina gudmlegu dr sem er tkna me ski og himninum ar sem hann situr fr eim tma vi hgri hnd Gus. [534] Einungis me venjulegum og einstkum htti tti Jess eftir a birtast Pli sast allra “eins og tmaburi” en sem geri hann a postula. [535]

660. Hin huldu drareinkenni hins upprisna eru gefin til kynna leyndardmsfullum orum hans vi Maru Magdalenu: “g er ekki enn stiginn upp til Fur mns. En faru til brra minna og seg eim: “g stg upp til Fur mns og Fur yar, til Gus mns og Gus yar.”” [536] etta bendir til ess a a s munur birtingu dr hins upprisna Krists og Krists sem upphafinn er vi hgri hnd Furins. essi umskipti markast af hinum sgulega og yfirskilvitlega atburi uppstigningarinnar.

661. (461, 792) essi sasti fangi er tengdur eim fyrsta nnum bndum, a er a segja, niurstigningunni fr himnum vi holdtekjuna. Einungis s sem “er t genginn fr Furnum” getur sni aftur til Furins: Kristur Jess. [537] “Enginn hefur stigi upp til himins, nema s er steig niur fr himni, Mannssonurinn.” [538] Maurinn getur ekki me nttrlegri og sjlfs sn atorku fengi agang a “hsi Fur mns”, a lfi og glei Gus. [539] Einungis Kristur getur opna manninum slkan agang a vi, limir hans, “vntum ess a f a fylgja honum eftir anga, er hann hfu vort og upphaf, fr undan.” [540]

662. (1545, 1137) “Og egar g ver hafinn upp fr jru, mun g draga alla til mn.” [541] Upplyfting Jes krossinn tknar og boar upplyftingu hans egar hann stgur upp til himna og raunar byrjar hana. Jess Kristur, hinn eini prestur hins nja og eilfa sttmla, “gekk ekki inn helgidm hndum gjran… heldur inn sjlfan himininn, til ess n a birtast fyrir augliti Gus vor vegna.” [542] ar ikar Kristur stugt prestdm sinn fyrir “ sem fyrir hann ganga fram fyrir Gu, ar sem hann vallt lifir til a bija fyrir eim.” [543] Sem “sti prestur hinna komandi ga” er hann mijan og gegnir forystuhlutverki vi helgisiina sem heira Furinn himnum. [544]

663. (648) Framvegis situr Kristur vi hgri hnd Furins: “Af “hgri hnd Furins” skiljum vi heiur og dr gudmsins, ar sem hann sem er Sonur Gus fr alda li, sem Gu, samelis Furnum, situr lkamlega eftir a hann klddist holdi og hold hans var drlegt gert.” [545]

664. (541) egar Sonurinn tekur sti vi hgri hnd Furins er a merki um innleiingu konungsrkis Messasar, fullnustu sninni sem Danel spmaur fkk um Mannssoninn: “Og honum var gefi vald, heiur og rki, svo a honum skyldu jna allir lir, jir og tungur. Hans vald er eilft vald, sem ekki skal undir lok la, og rki hans skal aldrei grunn ganga.” [546] Eftir ennan atbur uru postularnir vottar rkisins sem “mun enginn endir vera.” [547]

STUTTU MLI

665. Uppstigning Krists markar endanlega inngngu mannelis Jes veldi Gus himnum, aan sem hann mun koma aftur (sbr. P 1:11); millitinni hylur manneli etta hann sjnum mannanna (sbr. Kl 3:3).

666. Jess Kristur, hfu kirkjunnar, fer undan okkur inn drlegt konungsrki Furins til a vi, limir lkama hans, fum lifa voninni um a dag einn verum vi me honum a eilfu.

667. Jess Kristur, sem genginn er inn helgidminn eitt skipti fyrir ll, biur okkur stugt rnaar sem mealgangarinn er fullvissar okkur um a thelling Heilags Anda s varanleg.

« 7. ATRII - “OG MUN AAN KOMA A DMA LIFENDUR OG DAUA”

I. HANN MUN KOMA AFTUR DR

Kristur rkir egar gegnum kirkjuna…

668. (450, 518) “v a til ess d Kristur og var aftur lifandi, a hann skyldi drottna bi yfir dauum og lifandi.” [548] Uppstigning Krists til himna ir a hann hefur manneli snu tt hlut krafti og veldi Gus. Jess Kristur er Drottinn: Hann hefur sr allt vald himni sem jru. Hann er “ofar hverri tign og valdi og mtti, ofar llum herradmi og srhverju nafni, sem nefnt er” v a “allt hefur [Fairinn] lagt undir ftur honum.” [549] Kristur er Drottinn yfir allri verldinni og sgunni. honum er saga mannsins og raunar ll skpunin “safna undir eitt hfu” og uppfyllt me vijafnanlegum htti. [550]

669. (792, 1088, 541) Sem Drottinn er Kristur einnig hfu kirkjunnar, sem er lkami hans. [551] Tekinn upp til himna og drlega gerur eftir a hafa uppfyllt a fullu erindi sitt, er Kristur jrinni kirkju sinni. Endurlausnin er uppspretta valdsins sem Kristur, fyrir verleika Heilags Anda, hefur yfir kirkjunni. “Kirkjan, ea, me rum orum, konungsrki Krists…n meal vor leyndardmsfullan htt” er “fyrsti frjangi essa gusrkis hr jru”. [552]

670. (1042, 825, 547) Eftir uppstigninguna hefur fyrirtlun Gus gengi til fullnustu sinnar. Hafin er hj okkur “hin sasta stund”. [553] “Endir aldanna er egar kominn yfir okkur og endurnjun heimsins er ekki einungis endanlega hafinn heldur er hn n fyrirs me raunverulegum htti v a kirkjan jru er egar gdd snnum heilagleika tt fullkominn s”. [554] Konungsrki Krists snir nrveru sna me jarteiknunum sem fylgir v a kirkjan kunngerir a. [555]

…ar til allir hlutir eru undir hann settir

671. (1043, 769, 773, 1043, 2046, 2817) Enda tt veldi Krists s egar til staar kirkju hans engu a sur eftir a uppfylla a “me mtti og mikilli dr” vi endurkomu konungsins til jarar. [556] etta veldi br enn vi rsir illra afla enda tt au hafi veri endanlega sigru me pslargngu Krists. [557] ar til allt er undir hann sett, “ar til kominn er nr himinn og n jr ar sem rttlti br, mun hin strandi kirkja, sakramentum snum og stofnunum, sem tilheyra landi stund, bera mynd essa heims sem la mun undir lok og hn tekur sr sjlf stu meal skapana sem enn strita og stynja og ba opinberunar barna Gus.” [558] ess vegna bija kristnir menn, srstaklega evkaristunni, um skjta endurkomu Krists me v a segja vi hann: [559] Marana ta! “Drottinn vor, kom !” [560]

672. (732, 2612) Fyrir uppstigningu sna sagi Kristur a stundin vri enn ekki runnin upp fyrir drlega stofnun Messasar rkisins sem srael bei eftir. [561] a tti, samkvmt spmnnunum, a fra llum mnnum endanlega tilhgun rttltis, krleika og friar. [562] Nverandi tmi er samkvmt Drottni tmi Heilags Anda og vitnisburar, en einnig tmi sem ber enn merki “neyar” og vondra daga sem hlfa ekki kirkjunni [563] og sem koma barttu hinna sustu daga til leiar. etta er tmi biar og vku. [564]

Drleg endurkoma Krists, von sraels

673. (1040, 1048) Koma Krists dr hefur veri nr yfirvofandi san uppstigninguna, [565] tt “ekki er a yar a vita tma ea tir sem Fairinn setti af sjlfs sn valdi”. [566] essi koma, sem boar heimsslit, gti tt sr sta hvenr sem er jafnvel tt a “dragist” a hn og sasta reynslan komi. [567]

674. (840, 58) hverjum tmapunkti sgunni er drlegri komu Messasar fresta ar til “allur srael” viurkennir hann v “forhering er komin yfir nokkurn hluta af srael” “vantr” eirra gegn Jes. [568] Heilagur Ptur segir vi Gyinganna Jersalem eftir hvtasunnuna: “Gjri v irun og sni yur, a syndir yar veri afmar. munu koma endurlfgunartmar fr augliti Drottins, og hann mun senda Krist, sem yur er fyrirhugaur, sem er Jess. Hann a vera himninum allt til ess tma, egar Gu endurreisir alla hluti, eins og hann hefur sagt fyrir munn sinna heilgu spmanna fr alda li.” [569] Og heilagur Pll segir a sama: “v ef a var sttargjr fyrir heiminn, a eim var hafna, hva verur upptaka eirra anna en lf af dauum?” [570] “Komi allir” Gyingar inn hjlpri Messasar kjlfar ess a “heiingjarnir eru allir komnir inn” [571] verur l Gus kleift a n “vaxtartakmarki Krists fyllingar” ar sem “Gu s allt llu”. [572]

Sasta reynsla kirkjunnar

675. (769) ur en Kristur kemur aftur verur kirkjan a ganga gegnum lokareynslu sem mun veikja tr margra trenda. [573] Ofsknirnar sem fylgja vegfer hennar sem plagrmur jru [574] munu afhjpa “lgleysi… leyndum” lki trarblekkinga sem snast bja mnnum lausn fr vandamlum eirra gegn v a eir falli fr sannleikanum. Mesta trarblekkingin er andkristurinn, flsu frelsaratr ar sem maurinn gerir sjlfan sig drlegan sta Gus og Messasar hans sem kominn er holdinu. [575]

676. (2425) Blekking andkristsins byrjar a mtast heiminum hvert sinn sem a er fullyrt a innan sgunnar s hgt a framkvma Messasar vonina sem einungis verur uppfyllt handan sgunnar fyrir dminn vi heimsslit. Kirkjan hefur hafna jafnvel breyttum myndum af essari flsun hinu komandi rki undir nafninu saldahyggja (sundrarki) [576] srstaklega veraldlegri og “ eli sr rangsninni” plitskri tgfu af frelsaratr. [577]

677. (1340, 2853) Kirkjan mun ganga inn dr konungsrkisins einungis gegnum essa sustu pslargngu egar hn mun fylgja Drottni snum daua hans og upprisu. [578] Rki verur annig ekki fullna me sgulegri sigurglei kirkjunnar vegna stigvaxandi yfirra hennar heldur einungis me sigri Gus yfir sustu tbreislu illskunnar sem mun orsaka a a brur hans kemur niur fr himnum. [579] Strsigur Gus uppreisn illskunnar mun taka sig mynd hins hinsta dms eftir sasta umbroti himingeimi essa landi heims. [580]

II. A DMA LIFENDUR OG DAUA (1038-1041)

678. (1470) Jess fetar ftspor spmannanna og Jhannesar skrara og boar prdikunum snum dminn efsta degi. [581] mun breytni hvers og eins og leyndarml hjartans koma fram dagsljsi[582] mun hin refsivera vantr sem mat einskis n Gus vera sakfelld. [583] Vihorf okkar til nungans mun leia ljs hvort vi hfum teki vi ea hafna n Gus og krleika. [584] efsta degi mun Jess segja: “Sannlega segi g yur, a allt, sem r gjru einum minna minnstu brra, a hafi r gjrt mr.” [585]

679. (1021) Kristur er Drottinn eilfs lfs. Hann hefur fullan rtt til a fella endanlegan dm um verk og hjarta mannanna sem tilheyra honum, endurlausnara heimsins. Hann “laist” ennan rtt me krossi snum. Fairinn hefur “fali Syninum allan dm”. [586] Engu a sur kom Sonurinn ekki til a dma heldur til a frelsa og gefa lfi sem hann hefur sjlfum sr. [587] Me v a hafna ninni essu lfi dmir maurinn egar sjlfan sig, verur launa samkvmt verkum snum, og getur jafnvel fyrirdmt sjlfan sig um alla eilf me v a hafna Anda krleikans. [588]

STUTTU MLI

680. Kristur Drottinn rkir egar gegnum kirkjuna en allir hlutir essa heims eru ekki enn undir hann settir. Rki Krists mun ekki hrsa sigri fyrr en eftir sustu rs hinna illu afla.

681. efsta degi vi lok heimsins mun Kristur koma dr til a fullna hinn endanlega sigur hins ga yfir hinu vonda. Lkt og hveitikorn og illgresi hefur hi ga og hi vonda vaxi upp saman allt gegnum sguna.

682. egar hann kemur vi lok tmanna til a dma lifendur og daua mun hinn drlegi Kristur opinbera hi leynda innrti hjartans og gjalda hverjum manni samkvmt verkum hans og eftir v hvort hann tk vi ea hafnai ninni.

Nsti kafli


opinber tgfa © Reynir K. Gumundsson ddi Brabirgaing


  1. Gl 4:4-5.
  2. Mk 1:1.
  3. Mk 1:11; sbr. Lk 1:55, 68.
  4. Jh 13:3.
  5. Jh 3:13; 6:33.
  6. 1Jh 4:2.
  7. Jh 1:14, 16.
  8. Mt 16:16.
  9. Sbr. Mt 16:18; hl. Le mikli, Sermo 4, 3: PL 54, 150-152; 51, 1: PL 54, 308-309; 62, 2: PL 54, 350-351; 83, 3: PL 54, 431-432.
  10. Ef 3:8.
  11. P 4:20.
  12. 1Jh 1:1-4.
  13. CT 5.
  14. CT 5.
  15. CT 5.
  16. CT 6; sbr. Jh 7:16.
  17. Fl 3:8-11.
  18. Sbr. Lk 1:31.
  19. Mt 1:21;sbr. Mk 2:7.
  20. 5M 5:6.
  21. Sbr. Sl 51:4, 12.
  22. Sbr. Sl 79:9.
  23. Sbr. Jh 3:18; P 2:21; 5:41; 3Jh 7; Rm 10:6-13.
  24. P 4:12; sbr. 9:14; Jk 2:7.
  25. Sbr. 2M 25:22; 3M 16:2, 15-16; 4M 7:89; Sr 50:20; Heb 9:5, 7.
  26. Rm 3:25; 2Kor 5:19.
  27. Fl 2:9-10; Jh 12:28.
  28. Sbr. P 16:16-18; 19:13-16; Mk 16:17; Jh 15:16.
  29. Sbr. 2M 29:7; 3M 8:12; 1S 9:16, 10:1; 16:1, 12-13; 1Kon 1:39; 19:16.
  30. Sbr. Sl 2:2; P 4:26-27.
  31. Sbr. Jes 11:2; 61:1; Sk 4:14; 6:13; Lk 4:16-21.
  32. Lk 2:11.
  33. Jh 10:36; sbr. Lk 1:35.
  34. Mt 1:20; sbr. Mt 1:16; Rm 1:1; 2Tm 2:8; Opb 22:16.
  35. Hl. reneus, Adv. haeres, 3, 18, 3: PG 7/1, 934.
  36. P 10:38; Jh 1:31.
  37. Mk 1:24; Jh 6:69; P 3:14.
  38. Sbr. Mt 2:2; 9:27; 12:23; 15:22; 20:30; 21:9, 15.
  39. Sbr. Jh 4:25-26; 6:15; 11:27; Mt 22:41-46; Lk 24:21.
  40. Sbr. Mt 16:16-23.
  41. Jh 3:13; Mt 20:28; sbr. Jh 6:62; Dn 7:13; Jes 53:10-12.
  42. Sbr. Jh 19:19-22; Lk 23:39-43.
  43. P 2:36.
  44. Sbr. 5M 14:1; (LXX) 32:8; Jb 1:6; 2M 4:22; Hs 2:1; 11:1; Jer 3:19; Sr 36:11; SS 18:13; 2S 7:14; Sl 82:6.
  45. Sbr. 1Kro 17:13; Sl 2:7; Mt 27:54; Lk 23:47.
  46. Mt 16:16-17.
  47. Gl 1:15-16.
  48. P 9:20.
  49. Sbr. 1 1:10; Jh 20:31; Mt 16:18.
  50. Lk 22:70; sbr. Mt 26:64; Mk 14:61-62.
  51. Sbr. Mt 11:27; 21:34-38; 24:36.
  52. Mt 5:48; 6:8-9; 7:21; Lk 11:13; Jh 20:17.
  53. Sbr. Mt 3:17; sbr. Mt 17:5.
  54. Jh 3:16; sbr. 10:36.
  55. Jh 3:18.
  56. Mk 15:39.
  57. Rm 1:3; sbr. P 13:33.
  58. Jh 1:14.
  59. Sbr. 2M 3:14.
  60. Sbr. 1Kor 2:8.
  61. Sbr. Mt 22:41-46; sbr. P 2:34-36; Heb 1:13; Jh 13:13.
  62. Sbr. Mt 8:2; 14:30; 15:22; o.s. frv.
  63. Sbr. Lk 1:43; 2:11.
  64. Jh 20:28; Jh 21:7.
  65. Sbr. P 2:34-36; Rm 9:5; Tt 2:13; Opb 5:13; Fl 2:6.
  66. Sbr. Rm 10:9; 1Kor 12:3; Fl 2:9-11.
  67. Sbr. Opb 11:15; Mk 12:17; P 5:29.
  68. GS 10 § 3; sbr. 45 § 2.
  69. 1Kor 16:22; Opb 22:20.
  70. 1Jh 4:10; 4:14; 3:5.
  71. Hl. Gregorus fr Nyssa, Orat. catech. 15: PG 45, 48B.
  72. 1Jh 4:9.
  73. Jh 3:16.
  74. Mt 11:29; Jh 14:6.
  75. Mk 9:7; sbr. 5M 6:4-5.
  76. Jh 15:12.
  77. Sbr. Mk 8:34.
  78. 2Pt 1:4.
  79. Hl. reneus, Adv. haeres, 3, 19, 1: PG 7/1 939.
  80. Hl. Aanasus, De incarnatione, 54, 3: PG 25, 192B.
  81. Hl. Tmas fr Akvn, Opusculum 57 in festo Corporis Christi, 1-4.
  82. Jh 1:14.
  83. Fl 2:5-8; sbr. tir, laugardagur, lofgjr vi aftansng.
  84. Heb 10:5-7, tilvitnun Sl 40:7-9 (LXX).
  85. 1Jh 4:2.
  86. 1Tm 3:16.
  87. Sbr. 1Jh 4:2-3; 2Jh 7.
  88. Fyrsta kirkjuingi Nkeu (325): DS 130, 126.
  89. Kirkjuingi Efesus (431): DS 250.
  90. Kirkjuingi Efesus: DS 251.
  91. Kirkjuingi Kalkedon (451): DS 301; sbr. Heb 4:15.
  92. Kirkjuingi Kalkedon: DS 302.
  93. Anna kirkjuingi Konstantnpel (553): DS 424.
  94. Anna kirkjuingi Konstantnpel (553): DS 432; sbr. DS 424; kirkjuingi Efesus: DS 255.
  95. Tir, 1. janar, andstef vi ttusng; sbr. hl. Le mikli, Sermo in nat. Dom. 1, 2; PL 54, 191-192.
  96. Helgisiir hl. Jhannesar Krsostomus; Troparion "O mongenes".
  97. GS 22 § 2.
  98. Sbr. Jh 14:9-10.
  99. GS 22 § 2.
  100. Sbr. Damasus I: DS 149.
  101. Lk 2:52.
  102. Sbr. Mk 6:38; 8:27; Jh 11:34; o.s.frv.
  103. Fl 2:7.
  104. Sbr. hl. Gregorus mikli, "Sicut aqua" ad Eulogium, Epist. Lib. 10, 39: PL 77, 1097 A o.fr.; DS 475.
  105. Hl. Maxmus jtari, Qu. et dub. 66: PG 90, 840A.
  106. Sbr. Mk 14:36; Mt 11:27; Jh 1:18; 8:55; o.s.frv.
  107. Sbr. Mk 2:8; Jh 2:25; 6:61; o.s.frv.
  108. Sbr. Mk 8:31; 9:31; 10:33-34; 14:18-20, 26-30.
  109. Sbr. Mk 13:32; P 1:7.
  110. Sbr. rija kirkjuingi Konstantnpel (681): DS 556-559.
  111. rija kirkjuingi Konstantnpel: DS 556.
  112. Sbr. kirkjuingi Lateran (649): DS 504.
  113. Gl 3:1; sbr. anna kirkjuingi Nkeu (787): DS 600-603.
  114. Rmversk kalska messubkin, 1. forgildi jlamessunnar.
  115. Anna kirkjuingi Nkeu: DS 601.
  116. Gl 2:20.
  117. Sbr. Jh 19:34.
  118. Pus XII, heimsbrfi, Haurietis aquas (1956): DS 3924; sbr. DS 3812.
  119. Gl 4:4.
  120. Kl 2:9.
  121. Lk 1:34-35.
  122. Sbr. Jh 16:14-15.
  123. Sbr. Mt 1:20; 2:1-12; Lk 1:35; 2:8-20; Jh 1:31-34; 2:11.
  124. P 10:38.
  125. Gl 4:4; Heb 10:5.
  126. Lk 1:27.
  127. LG 56; sbr. LG 61.
  128. Sbr. 1M 3:15, 20.
  129. Sbr. 1M 18:10-14; 21:1-2.
  130. Sbr. 1Kor 1:17; 1S 1.
  131. LG 55.
  132. LG 56.
  133. Lk 1:28.
  134. Lk 1:28.
  135. Pus IX, Ineffabilis Deus, 1854: DS 2803.
  136. LG 53, 56.
  137. Sbr. Ef 1:3-4.
  138. LG 56.
  139. Lk 1:28-38; sbr. Rm 1:5.
  140. Sbr. LG 56.
  141. Hl. reneus, Adv. haeres, 3, 22, 4: PG 7/1; 959A.
  142. Hl. reneus, Adv. haeres, 3, 22, 4: PG 7/1; 959A.
  143. LG 56; Efifanus, Haer. 78, 18: PG 42, 728CD-729AB; hl. Hernmus, Ep. 22, 21: PL 22, 408.
  144. Lk 1:43; Jh 2:1; 19:25; sbr. Mt 13:55; o. fl.
  145. Kirkjuingi Efesus (431): DS 251.
  146. Kirkjuingi Lateran (649): DS 503; sbr. DS 10-64.
  147. Hl. Ignatus fr Antokku, Ad Smyrn., 1-2.
  148. Sbr. Mt 1:18-25; Lk 1:26-38.
  149. Mt 1:20.
  150. Jes 7:14 skv. LXX, vitna til Mt 1:23.
  151. Sbr. hl. Jstnus, Dial., 99, 7: PG 6, 708-709; rgenes, Contra Celsum 1, 32, 69: PG 11, 720-721; o.fl.
  152. Dei Filius 4: DS 3016.
  153. Hl. Ignatus fr Antokku, Ad Eph. 19, 1; sbr. 1Kor 2:8.
  154. Sbr. DS 291; 294; 427; 442; 503; 571; 1880.
  155. LG 57.
  156. Sbr. LG 52.
  157. Sbr. Mk 3:31-35; 6:3; 1Kor 9:5; Gl 1:19.
  158. Mt 13:55; 28:1; sbr. Mt 27:56.
  159. Sbr. 1M 13:8; 14:16; 29:15; o.s.frv.
  160. LG 63; sbr. Jh 19:26-27; Rm 8:29; Opb 12:17.
  161. Kirkjuingi Friuli (796): DS 619; sbr. Lk 2:48-49.
  162. 1Kor 15:47.
  163. Jh 3:34.
  164. Jh 1:16; sbr. Kl 1:18.
  165. Lk 1:34; sbr. Jh 3:9.
  166. Jh 1:13.
  167. Sbr. 2Kor 11:2.
  168. LG 63; sbr. 1Kor 7:34-35.
  169. Hl. gstnus, De virg., 3: PL 40, 398.
  170. LG 64; sbr. 63.
  171. P 1:1-2.
  172. Sbr. Jh 20:30.
  173. Jh 20:31.
  174. Sbr. Mk 1:1; Jh 21:24.
  175. Sbr. Lk 2:7; Mt 27:48; Jh 20:7.
  176. Kl 2:9.
  177. Jh 14:9; Lk 9:35; sbr. Mt 17:5; Mk 9:7 ("minn elskai Sonur").
  178. 1Jh 4:9.
  179. Sbr. Ef 1:7; Kl 1:13-14; 1Pt 1:18-19.
  180. Sbr. 2Kor 8:9.
  181. Sbr. Lk 2:51.
  182. Sbr. Jh 15:3.
  183. Mt 8:17; sbr. Jes 53:4.
  184. Sbr. Rm 4:25.
  185. Hl. reneus, Adv. haeres, 3, 18, 1: PG 7/1, 932.
  186. Hl. reneus, Adv. haeres, 3, 18, 7: PG 7/1, 937; sbr. 2, 22, 4.
  187. Jhannes Pll II, RH 11.
  188. 1Kor 15:3; Rm 4:25.
  189. 1Jh 2:1; Heb 7:25.
  190. Heb 9:24.
  191. GS 38; sbr. Rm 15:5; Fl 2:5.
  192. Sbr. Jh 13:15; Lk 11:1; Mt 5:11-12.
  193. GS 22 § 2.
  194. Hl. Jhannes Eudes, Tractatus de regno Iesu.
  195. Heb 9:15.
  196. Sbr. P 13:24; Mt 3:3.
  197. Lk 1:76; sbr. 7:26; Mt 11:13.
  198. Jh 1:29; sbr. P 1:22; Lk 1:41; 16:16; Jh 3:29.
  199. Lk 1:17; sbr. Mk 6:17-29.
  200. Sbr. Opb 22:17.
  201. Jh 3:30.
  202. Sbr. Lk 2:6-7.
  203. Sbr. Lk 2:8-20.
  204. Kontakion eftir Romanos Melodos.
  205. Sbr. Mt 18:3-4.
  206. Jh 3:7; 1:12; 1:13; sbr. Mt 23:12.
  207. Sbr. Gl 4:19.
  208. Tabn, tti dagur jla, andstef I vi kvldbn.
  209. Sbr. Lk 2:21.
  210. Sbr. Gl 4:4.
  211. Sbr. Kl 2:11-13.
  212. Mt 2:1; sbr. tabn, Epiphania, kvldbn II, andstef vi Lofsng Maru.
  213. Sbr. Mt 2:2; 4M 24:17-19; Opb 22:16.
  214. Sbr. Jh 4:22; Mt 2:4-6.
  215. Hl. Le mikli, Sermo 3 in epiphania Domini 1-3, 5: PL 54, 242; Rmversk kalsk messubk, pskavaka 26, bn eftir 3. lestur.
  216. Sbr. Lk 2:22-39; 2M 13:2, 12-13.
  217. Sbr. Mt 2:13-18.
  218. Jh 1:11.
  219. Sbr. Jh 15:20.
  220. Sbr. Mt 2:15; Hs 11:1.
  221. Sbr. Gl 4:4.
  222. Lk 2:51-52.
  223. Lk 22:42.
  224. Sbr. Rm 5:19.
  225. Pll VI Nasaret 5. janar 1964.
  226. Sbr. Lk 2:41-52.
  227. Lk 2:49 br.
  228. Sbr. Lk 3:23; P 1:22.
  229. Lk 3:3.
  230. Sbr. Lk 3:10-14; Mt 3:7; 21:32.
  231. Mt 3:13-17.
  232. Jh 1:29; sbr. Jes 53:12.
  233. Sbr. Mk 10:38; Lk 12:50.
  234. Mt 3:15; sbr. 26:39.
  235. Sbr. Lk 3:22; Jes 42:1.
  236. Jh 1:32; sbr. Jes 11:2.
  237. Mt 3:16.
  238. Rm 6:4.
  239. Hl. Gregorus fr Nazianzus, Oratio, 40, 9: PG 36, 369.
  240. Hl. Hilarus fr Poitiers, In Matth. 2, 5: PL 9, 927.
  241. Sbr. Mk 1:12-13.
  242. Lk 4:13.
  243. Sbr. Sl 95:10; Mk 3:27.
  244. Sbr. Mt 16:21-23.
  245. Heb 4:15.
  246. Mk 1:14-15.
  247. LG 3.
  248. LG 2.
  249. LG 5.
  250. Jh 12:32; sbr. LG 3.
  251. Sbr. Mt 8:11; 10:5-7; 28:19.
  252. LG 5; sbr. Mk 4:14, 26-29; Lk 12:32.
  253. Lk 4:18; sbr. 7:22.
  254. Mt 5:3.
  255. Sbr. Mt 11:25.
  256. Sbr. Mt 21:18; Mk 2:23-26; Jh 4:6-7; 19:28; Lk 9:58.
  257. Sbr. Mt 25:31-46.
  258. Mk 2:17; sbr. 1Tm 1:15.
  259. Lk 15:7; sbr 7:11-32.
  260. Mt 26:28.
  261. Sbr. Mk 4:33-34.
  262. Sbr. Mt 13:44-45; 22:1-14.
  263. Sbr. Mt 21:28-32.
  264. Sbr. Mt 13:3-9.
  265. Sbr. Mt 25:14-30.
  266. Mt 13:11.
  267. Mk 4:11; sbr. Mt 13:10-15.
  268. P 2:22; sbr. Lk 7:18-23.
  269. Sbr. Jh 5:36; 10:25, 38.
  270. Sbr. Mk 5:25-34; 10:52; o.s.frv.
  271. Sbr. Jh 10:31-38.
  272. Mt 11:6.
  273. Sbr. Jh 11:47-48; Mk 3:22.
  274. Sbr. Jh 6:5-15; Lk 19:8; Mt 11:5.
  275. Sbr. Lk 12:13-14; Jh 18:36.
  276. Sbr. Jh 8:34-36.
  277. Mt 12:26, 28.
  278. Jh 12:31; sbr. Lk 8:26-39.
  279. Tir, fstutmi, dymbilvika, kvldbn, hymni Vexilla Regis: "Regnavit a ligno Deus." sl. texti Stefn fr Hvtadal, sbr. Slmar og messusngvar, kalska kirkjan 1996.
  280. Sbr. Mk 3:13-19.
  281. Lk 9:2.
  282. Lk 22:29-30.
  283. Sbr. Mk 3:16; 9:2; Lk 24:34; 1Kor 15:5.
  284. Mt 16:18.
  285. 1Pt 2:4.
  286. Sbr. Lk 22:32.
  287. Mt 16:19.
  288. Jh 21:15-17; sbr. 10:11.
  289. Sbr. Mt 18:18.
  290. Mt 16:21.
  291. Sbr. Mt 16:22-23; Mt 17:23; Lk 9:45.
  292. Sbr. Mt 17:1-8 og hlisttt; 2Pt 1:16-18.
  293. Lk 9:31.
  294. Lk 9:35.
  295. Lk 24:26.
  296. Sbr. Lk 24:27.
  297. Sbr. Jes 42:1.
  298. Hl. Tmas fr Akvn, STh III, 45, 4 ad 2.
  299. Bsanskir helgisiir, messudagur ummyndunarinnar, Kontakion.
  300. Hl. Tmas fr Akvn, STh III, 45, 4, ad 2.
  301. Fl 3:21.
  302. P 14:22.
  303. Hl. Agstnus, Sermo 78, 6: PL 38, 492-493; sbr. Lk 9:33.
  304. Lk 9:51; sbr. Jh 13:1.
  305. Lk 13:33; sbr. Mk 8:31-33; 9:31-32; 10:32-34.
  306. Mt 23:37.
  307. Lk 19:41-42.
  308. Lk 1:32; sbr. Mt 21:1-11; Jh 6:15.
  309. Sl 24:7-10; Sk 9:9.
  310. Sbr. Jh 18:37.
  311. Sbr. Mt 21:15-16; sbr. Sl 8:3; Lk 19:38; 2:14.
  312. Sbr. Sl 118:26.
  313. Heb 9:26.
  314. LK 24:26-27; 44-45.
  315. Mk 8:31; Mt 20:19.
  316. Sbr. DV 19.
  317. Sbr. Mk 3:6; 14:1.
  318. Sbr. Mt 12:24; Mk 2:7; 14-17; 3:1-6; 7:14-23.
  319. Sbr. Mk 3:22; Jh 8:48; 10:20.
  320. Sbr. Mk 2:7; Jh 5:18; 7;12; 7:52; 8:59; 10:31, 33.
  321. Lk 2:34.
  322. Sbr. Jh 1:19; 2:18; 5:10; 7:13: 9:22; 18:12; 19:38; 20:19.
  323. Sbr. Jh 7:48-49.
  324. Sbr. Lk 13:31.
  325. Sbr. Lk 7:36; 14:1.
  326. Sbr. Mt 22:23-34; Lk 20:39.
  327. Sbr. Mt 6:18.
  328. Sbr. Mk 12:28-34.
  329. Mt 5:17-19.
  330. Sbr. Mt 5:19.
  331. Sbr. Jh 8:46.
  332. Sbr. Jh 7:19; P 13:38-41; 15:10.
  333. Jk 2:10; sbr. Gl 3:10; 5:3.
  334. Sbr. Rm 10:2.
  335. Sbr. Mt 15:3-7; Lk 11:39-54.
  336. Sbr. Jes 53:11; Heb 9:15.
  337. Sbr. Gl 4:4.
  338. Jer 31:33; Jes 42:3, 6.
  339. Gl 3:13; 3:10; Heb 9:15.
  340. Sbr. Jh 11:28; 3:2; Mt 22:23-24, 34-36.
  341. Sbr. Mt 12:5; 9:12; Mk 2:23-27; Lk 6:6-9; Jh 7:22-23.
  342. Mt 7:28-29.
  343. Sbr. Mt 5:1.
  344. Mt 5:33-34.
  345. Mk 7:13; sbr. 7:8.
  346. Mk 7:18-21; sbr. Gl 3:24.
  347. Sbr. Jh 5:36; 10:25, 37-38; 12:37.
  348. Sbr. 4M 28:8; Mt 12:5; Mk 2:25-27; Lk 13:15-16; 14:3-4; Jh 7:22-24.
  349. Lk 2:22-39.
  350. Sbr. Lk 2:46-49.
  351. Sbr. Lk 2:41.
  352. Sbr. Jh 2:13-14; 5:1, 14; 7:1, 10, 14; 8:2; 10:22-23.
  353. Sbr. Mt 21:13.
  354. Jh 2:16-17; sbr. Sl 69:10.
  355. Sbr. P 2:46; 3:1; 5:20, 21; o.s.frv.
  356. Sbr. Mt 24:1-2.
  357. Sbr. Mt 24:3; Lk 13:35.
  358. Sbr. Mk 14:57-58; Mt 27:39-40.
  359. Sbr. Mt 8:4; 16:18; 17:24-27; Lk 17:14; Jh 4:22; 18:20.
  360. Sbr. Jh 2:21; Mt12:6.
  361. Sbr. Jh 2:18-22.
  362. Jh 4:21; sbr. Jh 4:23-24; Mt 27:51; Heb 9:11; Opb 21:22.
  363. Sbr. Lk 2:34; 20:17-18; Sl 118:22.
  364. Sbr. Lk 5:30; 7:36; 11:37; 14:1.
  365. Lk 18:9; 5:32;; sbr. Jh 7:49; 9:34.
  366. Sbr. Jh 8:33-36; 9:40-41.
  367. Sbr. Mt 9:13; Hs 6:6.
  368. Sbr. Lk 15:1-2, 22-32.
  369. Mk 2:7.
  370. Sbr. Jh 5:18; 10:33; 17:6, 26.
  371. Sbr. Mt 12:6, 30, 36, 37, 41-42.
  372. Jh 8:58; 10:30.
  373. Sbr. Jh 10:36-38.
  374. Sbr. Jh 3:7; 6:44.
  375. Sbr. Jes 53:1.
  376. Sbr. Mk 3:6; Mt 26:64-66.
  377. Sbr. Lk 23:34; P 3:17-18; Mk 3:5; Rm 11:25, 20
  378. Jh 12:42; sbr. 7:50; 9:16-17; 10:19-21; 19:38-39.
  379. P 6:7; 15:5; 21:20.
  380. Sbr. Jh 9:16; Jh 10:19.
  381. Sbr. Jh 9:22.
  382. Jh 11:48-50.
  383. Sbr. Mt 26:66; Jh 18:31; Lk 23:2, 19.
  384. Sbr. Jh 19:12, 15, 21.
  385. Sbr. Mk 15:11; P 2:23, 36; 3:13-14; 4:10; 5:30; 7:52; 10:39; 13:27-28; 1 2:14-15.
  386. Sbr. Lk 23:34; P 3:17.
  387. Mt 27:25; sbr. P 5:28; 18:6.
  388. NA 4.
  389. Rmverska trfrsluriti I, 5, 11; sbr. Heb 12:3.
  390. Sbr. Mt 25:45; P 9:4-5.
  391. Rmverska trfrsluriti I, 5, 11; sbr. Heb 6:6; 1Kor 2:8.
  392. Hl. Frans fr Assisi, Admonitio 5, 3.
  393. P 2:23.
  394. Sbr. P 3:13.
  395. P 4:27-28; sbr. Sl 2:1-2.
  396. Sbr. Mt 26:54; Jh 18:36; 19:11; P 3:17-18.
  397. Jes 53:11; sbr. 53:12; Jh 8:34-36; P 3:14.
  398. 1Kor 15:3; sbr. einnig P 3:18, 7:52; 13:29; 26:22-23.
  399. Sbr. Jes 53:7-8 og P 8:32-35.
  400. Sbr. Mt 20:28.
  401. Sbr. Lk 24:25-27, 44-45.
  402. 1Pt 1:18-20.
  403. Sbr. Rm 5:12; 1Kor 15:56.
  404. 2Kor 5:21; sbr. Fl 2:7; Rm 8:3.
  405. Sbr. Jh 8:46.
  406. Mk 15:34; Sl 22:2; sbr. Jh 8:29.
  407. Rm 8:32, 5:10.
  408. 1Jh 4:10; 4:19.
  409. Rm 5:8.
  410. Mt 18:14.
  411. Mt 20:28; sbr. Rm 5:18-19.
  412. Kirkjuingi Quiercy (853): DS 624; sbr. 2Kor 5:15; 1Jh 2:2.
  413. Jh 6:38.
  414. Heb 10:5-10.
  415. Jh 4:34.
  416. 1Jh 2:2.
  417. Jh 10:17; 14:31.
  418. Sbr. Lk 12:50; 22:15; Mt 16:21-23.
  419. Jh 12:27.
  420. Jh 18:11.
  421. Jh 19:30; 19:28.
  422. Jh 1:29; sbr. Lk 3:21; Mt 3:14-15; Jh 1:36.
  423. Jes 53:7, 12; sbr. Jer 11:19; 2M 12:3-14; Jh 19:36; 1Kor 5:7.
  424. Mk 10:45.
  425. Jh 13:1; 15:13.
  426. Sbr. Heb 2:10, 17-18; 4:15; 5:7-9.
  427. Jh 10:18.
  428. Sbr. Jh 18:4-6; Mt 26:53.
  429. Rmverska trfrsluriti, EP 111,; sbr. Mt 26:20; 1Kor 11:23.
  430. Lk 22:19; Mt 26:28; sbr. 1Kor 5:7.
  431. 1Kor 11:25.
  432. Sbr. Lk 22:19.
  433. Jh 17:19; sbr. kirkjuingi Trent: DS 1752; 1764.
  434. Sbr. Mt 26:42; Lk 22:20.
  435. Fl 2:8; Mt 26:39; sbr. Heb 5:7-8.
  436. Sbr. Rm 5:12; Heb 4:15.
  437. P 3:15; Opb 1:18; Jh 1:4; 5:26.
  438. 1Pt 2:24; sbr. Mt 26:42.
  439. Jh 1:29; sbr. 8:34-36; 1Kor 5:7; 1Pt 1:19.
  440. Mt 26:28; sbr. 2M 24:8; 3M 16:15-16; 1Kor 11:25.
  441. Sbr. Heb 10:10.
  442. Sbr. Jh 10:17-18, 15:13; Heb 9:14; 1Jh 4:10.
  443. Rm 5:19.
  444. Jes 53:10-12.
  445. Sbr. kirkjuingi Trent (1547): DS 1529.
  446. Jh 13:1.
  447. Sbr. Gl 2:20; Ef 5:2, 25.
  448. 2Kor 5:14.
  449. Sbr. Heb 5:9.
  450. Kirkjuingi Trent: DS 1529.
  451. Tir, fstutmi, dymbilvika, kvldbn, hymni Vexilla Regis.
  452. 1Tm 2:5.
  453. GS 22 § 5; sbr. § 2.
  454. Mt 16:24.
  455. 1Pt 2:21.
  456. Sbr. Mk 10:39; Jh 21:18-19; Kl 1:24.
  457. Sbr. Lk 2:35.
  458. Hl. Rs fr Lima, sbr. P. Hansen, Vita mirabilis (Louvain, 1668).
  459. Heb 2:9.
  460. 1Kor 15:3.
  461. Sbr. Jh 19:42.
  462. Sbr. Heb 4:7-9.
  463. Sbr. Jh 19:30.
  464. Sbr. Kl 1:18-20.
  465. Opb 1:18.
  466. Hl. Gregorus fr Nyssa, Orat. catech., 16: PG 45, 52D.
  467. P 3:15.
  468. Lk 24:5-6.
  469. Hl. Jhannes fr Damaskus, De fide orth., 3, 27: PG 94, 1098A.
  470. P 2:24; hl. Tmas fr Akvn, STh III, 51, 3.
  471. Jes 53:8.
  472. P 2:26-27; sbr. Sl 16:9-10.
  473. Sbr. 1Kor 15:4; Lk 24:46; Mt 12:40; Jn 2:1; Hs 6:2; sbr. Jh 11:39.
  474. Rm 6:4; sbr. Kl 2:12; Ef 5:26.
  475. Ef 4:9-10.
  476. Rmversk kalska messubkin, pskavaka 18; Exsultet.
  477. P 3:15; Rm 8:11; 1Kor 15:20; sbr. Heb 13:20.
  478. Sbr. 1Pt 3:18-19.
  479. Sbr. Fl 2:10; P 2:24; Opb 1:18; Ef 4:9; Sl 6:6; 88:11-13.
  480. Sbr. Sl 89:49; 1S 28:19; Esk 32:17-32; Lk 16:22-26.
  481. Rmverska trfrsluriti I, 6, 3.
  482. Sbr. kirkjuingi Rm (745): DS 587; Benedikt XII, Cum dudum (1341): DS 1011; Klemens VI, Super quibusdam (1351): DS 1077; kirkjuingi Toledo IV (625): DS 485; Mt 27:52-53.
  483. 1Pt 4:6.
  484. Jh 5:25; sbr. Mt 12:40; Rm 10:7; Ef 4:9.
  485. Heb 2:14-15; sbr. P 3:15.
  486. Opb 1:18; Fl 2:10.
  487. Forn hmila fyrir laugardaginn helga: PG 43, 440A, 452C: tir, laugardagurinn helgi.
  488. P 13:32-33.
  489. Bsanskur helgisiur, Troparion pskum.
  490. 1Kor 15:3-5.
  491. Sbr. P 9:3-18.
  492. Lk 24:5-6.
  493. Sbr. Jh 20:13; Mt 28:11-15.
  494. Sbr. Lk 24:3, 12, 22-23.
  495. Jh 20:2, 6, 8.
  496. Sbr. Jh 11:44; 20:5-7.
  497. Mk 16:1, Lk 24:1; Jh 19:31, 42.
  498. Sbr. Lk 24:9-10; Mt 28:9-10; Jh 20:11-18.
  499. Sbr. 1Kor 15:5; Lk 22:31-32.
  500. Lk 24:34, 36.
  501. 1Kor 15:4-8; sbr. P 1:22.
  502. Sbr. Lk 22:31-32.
  503. Lk 24:17; sbr. Jh 20:19.
  504. Lk 24:11; sbr. Mk 16:11, 13.
  505. Mk 16:14.
  506. Lk 24:38-41.
  507. Sbr. Jh 20:24-27; Mt 28:17.
  508. Sbr. Lk 24:30, 39-40, 41-43; Jh 20:20, 27; 21:9, 13-15.
  509. Sbr. Mt 28:9, 16-17; Lk 24:15, 36; Jh 20:14, 17, 19, 26; 21:4.
  510. Sbr. Mk 16:12; Jh 20:14-16; 21:4, 7.
  511. Sbr. 1Kor 15:35-50.
  512. "O vere beata nox, quae sola meruit scire tempus et horam, in qua Christus ab inferis resurrexit!"
  513. P 13:31; sbr. Jh 14:22.
  514. Rm 1:3-4; sbr. P 2:24.
  515. Sbr. Rm 6:4; 2Kor 13:4; Fl 3:10; Ef 1:19-22; Heb 7:16.
  516. Sbr. Mk 8:31; 9:9-31; 10:34.
  517. Jh 10:17-18.
  518. 1 4:14.
  519. Hl. Gregorus fr Nyssa, In Christi res. orat. 1: PG 46:617B; sbr. einnig DS 325; 359; 369.
  520. 1Kor 15:14.
  521. Sbr. Mt 28:6; Mk 16:7; Lk 24:6-7, 26-27, 44-48.
  522. Sbr. 1Kor 15:3-4; sbr. Nkeu-jtningin.
  523. Jh 8:28.
  524. P 13:33; sbr. Sl 2:7.
  525. Rm 6:4; sbr. 4:25.
  526. Sbr. Ef 2:4-5; 1Pt 1:3.
  527. Mt 28:10; Jh 20:17.
  528. 1Kor 15:20-22.
  529. Heb 6:5.
  530. 2Kor 5:15; sbr. Kl 3:1-3.
  531. Mk 16:19.
  532. Sbr. Lk 24:31; Jh 20:19, 26.
  533. Sbr. P 1:3; 10:41; Mk 16:12; Lk 24:15; Jh 20:14-15; 21:4.
  534. Sbr. P 1:9; 2:33; 7:56; Lk 9:34-35; 24:51; 2M 13:22; Mk 16:19; Sl 110:1.
  535. 1Kor 15:8; sbr. 9:1; Gl 1:16.
  536. Jh 20:17.
  537. Sbr. Jh 16:28.
  538. Jh 3:13; sbr. Ef 4:8-10.
  539. Jh 14:2.
  540. Rmversk kalska messubkin, forgildi uppstigningar Drottins: "sed ut illuc confideremus, sua membra, nos subsequi quo ipse, caput nostrum principiumque, praecessit."
  541. Jh 12:32.
  542. Heb 9:24.
  543. Heb 7:25.
  544. Heb 9:11; sbr. Opb 4:6-11.
  545. Hl. Jhannes fr Damaskus, De fide orth., 4, 2: PG 94, 1104C.
  546. Dn 7:14.
  547. Nkeu-jtningin.
  548. Rm 14:9.
  549. Ef 1:20-22.
  550. Ef 1:10; sbr. Ef 4:10; 1Kor 15:24, 27-28.
  551. Sbr. Ef 1:22.
  552. LG 3; 5; sbr. Ef 4:11-13.
  553. 1Jh 2:18; sbr. 1Pt 4:7.
  554. LG 48 § 3; sbr. 1Kor 10:11.
  555. Sbr. Mk 16:17-18, 20.
  556. Lk 21:27; sbr. Mt 25:31.
  557. Sbr. 2 2:7.
  558. LG 48 § 3; sbr. 2Pt 3:13; Rm 8:19-22; 1Kor 15:28.
  559. Sbr. 1Kor 11:26; 2Pt 3:11-12.
  560. 1Kor 16:22; Opb 22:17, 20.
  561. Sbr. P 1:6-7.
  562. Sbr. Jes 11:1-9.
  563. Sbr. P 1:8; 1Kor 7:26; Ef 5:16; 1Pt 4:17.
  564. Sbr. Mt 25:1, 13; Mk 13:33-37; 1Jh 2:18; 4:3; 1Tm 4:1.
  565. Sbr. Opb 22:20.
  566. P 1:7; sbr. Mk 13:32.
  567. Sbr. Mt 24:44; 1 5:2; 2 2:3-12.
  568. Rm 11:20-26; sbr. Mt 23:39.
  569. P 3:19-21.
  570. Rm 11:15.
  571. Rm 11:12, 25; sbr. Lk 21:24.
  572. Ef 4:13; 1Kor 15:28.
  573. Sbr. Lk 18:8; Mt 24:12.
  574. Sbr. Lk 21:12; Jh 15:19-20.
  575. Sbr. 2 2:4-12; 1 5:2-3; 2Jh 7; 1Jh 2:18, 22.
  576. Sbr. DS 3839.
  577. Pus XI, Divini Redemptoris, ar sem hann fordmir "falska dulspeki" essarar "eftirpunar endurlausn smlingjanna"; sbr. GS 20-21.
  578. Sbr. Opb 19:1-9.
  579. Sbr. Opb 13:8; 20:7-10; 21:2-4.
  580. Sbr. Opb 20:12; 2Pt 3:12-13.
  581. Sbr. Dn 7:10; Jl 3-4; Ml 3:19; Mt 3:7-12.
  582. Sbr. Mk 12:38-40; Lk 12:1-3; Jh 3:20-21; Rm 2:16; 1Kor 4:5.
  583. Sbr. Mt 11:20-24; 12:41-42.
  584. Sbr. Mt 5:22; 7:1-5.
  585. Mt 25:40.
  586. Jh 5:22; sbr. 5:27; Mt 25:31; P 10:42; 17:31; 2Tm 4:1.
  587. Sbr. Jh 3:17; 5:26.
  588. Sbr. Jh 3:18; 12:48; Mt 12:32; 1Kor 3:12-15; Heb 6:4-6; 10:26-31.