Stella Maris

Marukirkja

 

Trfrslurit Kalsku Kirkjunnar

 

 

RIJI HLUTI: LF KRISTI

ANNAR TTUR - BOORIN TU

"Meistari, hva gott g a gjra…?"

2052. "Meistari, hva gott g a gjra til ess a last eilft lf?" egar Jess svarar unga manninum sem spyr essarar spurningar byrjar hann v a vsa til nausynjar ess a viurkenna a Gu er "einn s hinn gi", stur allrar gmennsku og uppspretta alls ess sem gott er. San segir Jess vi hann: "Ef vilt inn ganga til lfsins, haltu boorin." Og hann telur upp fyrir spyrjandanum boin er snerta krleikann til nungans: " skalt ekki mor fremja, skalt ekki drgja hr, skalt ekki stela, skalt ekki bera ljgvitni, heira fur inn og mur." A lokum dregur Jess saman essi boor me jkvum htti: " skalt elska nunga inn eins og sjlfan ig." [1]

2053. Jess btir vi ru svari: "Ef vilt vera fullkominn, skaltu fara, selja eigur nar og gefa ftkum, og munt fjrsj eiga himnum. Kom san, og fylg mr." [2] etta svar afnemur ekki a fyrra: A fylgja Jes Kristi felur sr a halda boorin. Lgmli hefur ekki veri afnumi3 heldur er manninum boi a finna a n persnu meistara sns en hann er hin fullkomna fylling ess. samstofnaguspjllunum remur er hvatning Jes til rka unga mannsins a fylgja sr, hlinn sem lrisveinn og me v a vira boorin, sett samhengi vi kllunina a lifa hreinlfi og ftkt. [4] Hin evangelsku heilri eru askiljanleg boorunum.

2054. Jess stafesti boorin tu en hann sndi einnig mtt Andans sem er a verki bkstaf eirra. Hann boai "rttlti sem ber af rttlti frimanna og farsea" [5] og betra en heiingjanna. [6] Hann leiir ljs allt sem boorin krefjast. "r hafi heyrt, a sagt var vi forfeurna: " skalt ekki mor fremja."… En g segi yur: Hver sem reiist brur snum, skal svara til saka fyrir dmi." [7]

2055. egar Jess er spurur: "Hvert er hi sta boor lgmlinu?" [8] svarar hann: "Elska skalt Drottin, Gu inn, af llu hjarta nu, allri slu inni og llum huga num. etta er hi sta og fremsta boor. Anna er essu lkt: skalt elska nunga inn eins og sjlfan ig. essum tveimur boorum hvlir allt lgmli og spmennirnir." [9] Tlka verur boorin tu ljsi essa eina en tvfalda boors um krleikann, fyllingu lgmlsins: Boorin: " skalt ekki drgja hr, skalt ekki mor fremja, skalt ekki stela, skalt ekki girnast," og hvert anna boor er innifali essari grein: " skalt elska nunga inn eins og sjlfan ig." Krleikurinn gjrir ekki nunganum mein. ess vegna er krleikurinn fylling lgmlsins. [10]

Hin tu or Gus heilagri Ritningu

2056. Ori "tyri" er ing orinu "dekalog" sem merkir bkstaflega "tu or". Gu opinberai l snum essi "tu or" hinu heilaga fjalli. au voru letru "me fingri Gus" [11] lkt hinum boorunum sem Mse ritai. [12] au eru umfram allt or Gus. Okkur er au gefin annarri Msebk (Exodus) [13] og hinni fimmtu (Devteronomium). [14] egar Gamla testamentinu vsa hinar heilgu bkur til "oranna tu" [15] en a er nja sttmlanum, Jes Kristi, a full merking eirra opinberast.

2057. Fyrst ber a skilja tyrin samhengi vi flttann r Egyptalandi (Exodus) sem er Gus mikla frelsunarverk gamla sttmlanum. Hvort sem hin "tu or" eru sett fram sem forbo ea sem jkv siabo eins og "heira skaltu fur inn og mur", vsa au til lfsskilyra sem eru laus vi rldm syndarinnar. Tyrin eru vegur lfsins: Ef hlir skipunum… a elska Drottin Gu inn, ganga hans vegum og varveita skipanir hans, lg og kvi, munt lifa og margfaldast. [16] essi frelsandi mttur tyranna birtist til dmis boorinu um hvldardaginn sem beinist einnig a tlendingum og rlum: Minnstu ess, a varst rll Egyptalandi og a Drottinn Gu inn leiddi ig t aan me sterkri hendi og trttum armlegg. [17]

2058. Hin "tu or" draga saman og kunngjra lgml Gus: "essi or talai Drottinn me hrri rddu til alls safnaar yar fjallinu t r eldinum, skinu og sortanum. Btti hann ar engu vi, og hann ritai au tvr steintflur og fkk mr r." [18] etta er sta ess a tflurnar tvr eru kallaar "sttmlsorin", enda innihalda r skilmla sttmlans sem gerur var milli Gus og ls hans. essar "sttmlstflur" tti a leggja niur "rkina". [19]

2059. Hin "tu or" eru kvein upp af Gui miri gusvitrun ("Drottinn talai vi yur fjallinu augliti til auglitis t r eldinum." [20]). au eru hluti af opinberun Gus sjlfum sr og dr sinni. Gjf booranna er a Gu gefur sjlfan sig og sinn heilaga vilja. Me v a gera vilja sinn kunnan opinberar Gu sig l snum.

2060. Boorin og lgmli eru hluti sttmlans sem Gu innsiglai vi sna eigin. bkinni Exodus er opinberun hinna "tu ora" fundinn staur milli undirbnings sttmlans [21] og stafestingar hans
- eftir a flki hafi skuldbundi sig til a "gjra" allt a sem Drottinn hafi boi og "hla" v. [22] Tyrin eru ekki birt fyrr en minnst hefur veri sttmlann ("Drottinn Gu vor gjri vi oss sttmla Hreb."). [23]

2061. Boorin f fulla merkingu sna innan ramma sttmlans. Samkvmt Ritningunni fr siferilegt lf mannsins alla sna merkingu og fyrir sttmlann. Hi fyrsta af "orunum tu" minnir a Gu elskai l sinn fyrst: ar sem til kom brottfr r frelsi paradsar til rldms essa heims, sem refsing fyrir synd, fjalla fyrstu or tyranna, fyrstu or boora Gus, um frelsi: "g er Drottinn Gu inn, sem leiddi ig t af Egyptalandi, t r rlahsinu." [24]

2062. Boorin snum eiginlega skilningi f anna sti: au lta ljs hva a ir a tilheyra Gui fyrir stofnsetningu sttmlans. Siferilegir lfshttir er svar vi strku frumkvi Drottins. eir sna akkltssemi og hollustuei vi Gu og eru akkargjr. eir styja fyrirtlun Gus veraldarsgunni.

2063. a ber einnig vott um sttmlann og samtlin milli Gus og manna a ll boin eru sett fram fyrstu persnu ("g er Drottinn…") og Gu varpar ara persnu (""). llum boorum Gus afmarkar persnufornafni eintlu vitakandann. Gu gerir vilja sinn kunnan hverri persnu fyrir sig samtmis v a hann gerir hann kunnan llum mnnum: Drottinn lgskipai a elska Gu og kenndi a sna bri nunganum rttlti til a maurinn yri hvorki rttltur n verugur Gui. annig undirbj Gu manninn me boorunum til a vera vin sinn og lifa stt og samlyndi vi nungann…. Or tyranna gilda breytt fyrir okkur kristna menn. Langt fr v a vera numin r gildi hafa au eflst og rast vi komu Drottins holdi. [25]

Tyrin erfikenningu kirkjunnar

2064. Tr Ritningunni og samrmi vi eftirbreytni Jes hefur trarhef kirkjunnar viurkennt grundvallarmikilvgi og ingu tyranna.

2065. Boorin tu hafa san tmum heilags gstnusar skipa veglegan sess trfrslu eirra sem ska sr skrnar og hinna truu. fimmtndu ld hfst s venja a segja boor tyranna me jkvri hrynjanda sem auvelt var a lra. annig eru au enn sg dag. Trfrslurit kirkjunnar hafa oft tskrt kristna sifri me v a fylgja upprun booranna tu.

2066. Skipting og nmerar booranna hafa veri breytileg rs sgunnar. Nverandi trfrslurit fylgir skiptingu booranna sem heilagur gstnus kom og hefur ori a venju kalsku kirkjunni. Ltersku trarsamflgin hafa einnig fylgt essari venju. Grsku kirkjufeurnir skiptu eim upp aeins annan veg og annig m finna au rtttrnaarkirkjunum og reformeruu samflgunum.

2067. Boorin tu tilgreina hvers er krafist krleikanum til Gus og krleikanum til nungans. Fyrstu rj snerta krleikann til Gus og hin sj krleikann til nungans. sama htt og krleikurinn felur sr tv boor sem Drottinn tengdi allt lgmli og spmennina vi… annig voru boorin tu sett tvr tflur. rj voru letru eina tflu og sj hina. [26]

2068. Kirkjuingi Trent kennir a boorin tu su kristnum mnnum skylda og a hinn rttlti maur er enn sem ur skyldugur a halda au; [27] og anna Vatkaningi lsir yfir: "Biskuparnir, eftirmenn postulanna, fengu fr Drottni… a hlutverk a kenna llum jum og boa guspjalli llum skpuum verum til a allir menn geti last hjlpri fyrir tr, skrn og hlni vi boorin tu." [28]

Einingin tyranna

2069. Tyrin mynda heild. "Orin" vsa hvert til annars og til eirra allra; au laga me gagnkvmum htti hvert anna. Tflurnar tvr varpa ljsi hvor ara; r mynda rofa heild. S eitt boori broti er gengi bga vi au ll. [29] Vi getum ekki heira annan mann n ess a blessa Gu skapara hans. Ekki er hgt a tilbija Gu n ess a elska alla menn, hans skpuu. Boorin leia til einingar trarlegu og flagslegu lfi mannsins.

Tyrin og nttrulgmli

2070. Boorin tu eru hluti af opinberun Gus. Samtmis kenna au okkur a ekkja sanna kosti mannsins. au leia ljs grundvallarskyldur og ar af leiandi, me beinum htti, grundvallarrttindi sem eru elisbundin manninum. Tyrin fela sr einstaka tjningu nttrulgmlinu: Fr upphafi hafi Gu grtt hjarta mannsins reglur nttrulgmlsins. San lt hann sr ngja a minna hann r. etta voru tyrin. [30]

2071. Enda tt boor tyranna vru agengileg skynseminni einni, voru au opinberu. Til a last fullkominn og ruggan skilning v hverju nttrulgmli flist urfti syndugt mannkyni slkri opinberun a halda: Nausynlegt reyndist vijum syndarinnar a gefa fulla skringu boorum tyranna vegna ess a ljs skynseminnar hafi myrkvast og viljinn hafi veri afvegaleiddur. [31] Vi ekkjum boor Gus gegnum hina gudmlegu opinberun sem komi er framfri vi okkur kirkjunni og me rdd samviskunnar.

Skuldbinding tyranna

2072. ar sem boorin tu lta ljs grundvallarskyldur mannsins gagnvart Gui og nunganum opinbera au sinni upprunalegu mynd alvarlegar skuldbindingar. au eru grundvallaratrium umbreytanleg og eru skuldbindandi vallt og alls staar. Enginn getur losa sig undan eim. Boorin tu eru letru hjarta mannsins.

2073. Hlni vi boorin hefur einnig fr me sr skuldbindingar mlum sem sjlfu sr eru ekki eins alvarleg. annig bannar fimmta boori srandi ummli en au vera einungis alvarleg misgjr gefi kringumstur ea tilgangur misgjrarmannsins stur til ess.

"n mn geti r alls ekkert gjrt"

2074. Jess segir: "g er vnviurinn, r eru greinarnar. S ber mikinn vxt, sem er mr og g honum, en n mn geti r alls ekkert gjrt." [32] vxturinn sem minnst er essari setningu er heilagleiki lfs sem ber vxt me sameiningu vi Krist. egar vi trum Jesm Krist, eigum hlutdeild leyndardmum hans og hldum boor hans, kemur frelsarinn sjlfur og elskar, okkur, Fur sinn og brur sna, Fur okkar og brur okkar. Fyrir Andann verur hann persnu sinni hin lifandi og innri fyrirmynd athafna okkar. "etta er mitt boor, a r elski hver annan, eins og g hef elska yur." [33]

STUTTU MLI

2075. "Hva gott g a gjra til ess a last eilft lf?" - "Ef vilt inn ganga til lfsins, haltu boorin" (Mt 19:16-17).

2076. Me lfi snu og boskap ber Jess vott um varanlegt gildi booranna.

2077. Tyrin eru gefin innan ramma sttmlans sem Gu geri vi l sinn. Boor Gus f sanna merkingu sna essum sttmla og fyrir hann.

2078. Tr Ritningunni og samrmi vi eftirbreytni Jes hefur trarhef kirkjunnar vallt viurkennt grundvallarmikilvgi og ingu booranna.

2079. Tyrin mynda rofa heild ar sem hvert "or" ea "boor" vsar til hinna heild sinni. S eitt boori broti er gengi bga vi allt lgmli (sbr. Jk 2:10-11).

2080. Tyrin fela sr einstaka tjningu nttrulgmlinu. Vi ekkjum au me gudmlegri opinberun og mannlegri skynsemi.

2081. grunnmynd sinni lta boorin tu ljs alvarlegar skuldbindingar. Engu a sur hefur hlni vi essi siabo einnig fr me sr skuldbindingar mlum sem sjlfu sr eru ekki alvarleg.

2082. a sem Gu fyrirskipar gerir hann mgulegt me n sinni.

Nsti kafli


opinber tgfa © Reynir K. Gumundsson ddi


  1. Mt 19:16-19.
  2. Mt 19:21.
  3. Sbr. Mt 5:17.
  4. Sbr. Mt 19:6-12, 21, 23-29.
  5. Mt 5:20.
  6. Sbr. Mt 5:46-47.
  7. Mt 5:21-22.
  8. Mt 22:36.
  9. Mt 22:37-40; sbr. 5M 6:5; 3M 19:18.
  10. Rm 13:9-10.
  11. 2M 31:18; 5M 5:22.
  12. Sbr. 5M 31:9-24.
  13. Sbr. 2M 20:1-17.
  14. Sbr. 5M 5:6-22.
  15. Sbr. til dmis Hs 4:2; Jer 7:9; Esk 18:5-9.
  16. 5M 30:16.
  17. 5M 5:15.
  18. 5M 5:22.
  19. 2M 25:16; 31:18; 32:15; 34:29; 40:1-2.
  20. 5M 5:4.
  21. Sbr. 2M 19.
  22. Sbr. 2M 24:7.
  23. 5M 5:2.
  24. rgenes, Hom. in Ex. 8, 1: PG 12, 350; sbr. 2M 20:2; 5M 5:6.
  25. Hl. reneus, Adv. haeres., 4, 16, 3-4: PG 7/1, 1017-1018.
  26. Hl. gstnus, Sermo 33, 2, 2: PL 38, 208.
  27. Sbr. DS 1569-1570.
  28. LG 24.
  29. Sbr. Jk 2:10-11.
  30. Hl. reneus, Adv. haeres. 4, 15, 1: PG 7/1, 1012.
  31. Hl. Bnaventra, Comm. sent. 4, 37, 1, 3.
  32. Jh 15:5.
  33. Jh 15:12.

« Boorin tu

nnur Msebk 20:2-17

Fimmta Msebk 5:6-21

Hefbundinn trfrsla

“g er Drottinn Gu inn, sem leiddi ig t af Egyptalandi, t r rlahsinu. skalt ekki hafa ara gui en mig. skalt engar lkneskjur gjra r n nokkrar myndir eftir v, sem er himnum uppi, eur v, sem er jru niri, eur v, sem er vtnunum undir jrinni. skalt ekki tilbija r og ekki drka r, v a g, Drottinn Gu inn, er vandltur Gu, sem vitja misgjra feranna brnunum, j rija og fjra li, eirra sem mig hata, en ausni miskunn sundum, eirra sem elska mig og varveita boor mn.” “g er Drottinn, Gu inn, sem leiddi ig t af Egyptalandi, t r rlahsinu. skalt ekki hafa ara gui en mig. skalt engar lkneskjur gjra r, engar myndir eftir v, sem er himnum uppi, ea v, sem er jru niri, ea v, sem er vtnunum undir jrinni. skalt ekki tilbija r og ekki drka r, v a g, Drottinn Gu inn, er vandltur Gu, sem vitja misgjra feranna brnunum, og rija og fjra li, eirra sem mig hata, en ausni miskunn sundum, eirra sem elska mig og varveita boor mn.” 1. g er Drottinn Gu inn, skalt ekki ara gui hafa.
“ skalt ekki leggja nafn Drottins Gus ns vi hgma, v a Drottinn mun ekki lta eim hegnt, sem leggur nafn hans vi hgma.” “ skalt ekki leggja nafn Drottins Gus ns vi hgma, v a Drottinn mun ekki lta eim hegnt, sem leggur nafn hans vi hgma.” 2. skalt ekki leggja nafn Drottinns Gus ns vi hgma.
“Minnstu ess a halda hvldardaginn heilagan. Sex daga skalt erfia og vinna allt itt verk, en sjundi dagurinn er hvldardagur helgaur Drottni Gui num. skalt ekkert verk vinna og ekki sonur inn ea dttir n, rll inn ea ambtt n ea skepnur nar, ea nokkur tlendingur, sem hj r er innan borgarhlia inna, v a sex dgum gjri Drottinn himin og jr, hafi og allt sem eim er, og hvldist sjunda daginn. Fyrir v blessai Drottinn hvldardaginn og helgai hann.” “Gttu ess a halda hvldardaginn heilagan, eins og Drottinn Gu inn hefir boi r. Sex daga skalt erfia og vinna allt itt verk, en sjundi dagurinn er hvldardagur helgaur Drottni Gui num. skalt ekkert verk vinna og ekki sonur inn ea dttir n, rll inn ea ambtt n, uxi inn ea asni ea nokkur skepna, ea tlendingur, sem hj r er innan inna borgarhlia, svo a rll inn og ambtt n geti hvlt sig eins og . Og minnstu ess, a varst rll Egyptalandi og a Drottinn Gu inn leiddi ig t aan me sterkri hendi og trttum armlegg. ess vegna bau Drottinn Gu inn r a halda hvldardaginn.” 3. Halda skaltu hvldardaginn heilagann.
“Heira fur inn og mur na, svo a verir langlfur v landi, sem Drottinn Gu inn gefur r.” “Heira fur inn og mur na, eins og Drottinn Gu inn hefir boi r, svo a verir langlfur og svo a r vegni vel v landi, sem Drottinn Gu inn gefur r.” 4. Heira skaltu fur inn og mur.
“ skalt ekki mor fremja.” “ skalt ekki mor fremja.” 5. skalt ekki mor fremja.
“ skalt ekki drgja hr.” “ skalt ekki drgja hr.” 6. skalt ekki drgja hr.
“ skalt ekki stela.” “ skalt ekki stela.” 7. skalt ekki stela.
“ skalt ekki bera ljgvitni gegn nunga num.” “ skalt ekki bera falsvitni gegn nunga num.” 8. skalt ekki bera ljgvitni gegn nnunga num.
“ skalt ekki girnast hs nunga ns. skalt ekki girnast konu nunga ns, ekki rl hans ea ambtt, ekki uxa hans ea asna, n nokku a, sem nungi inn .” “ skalt ekki girnast konu nunga ns,” 9. skalt ekki girnast konu nunga ns.
“og ekki girnast hs nunga ns, ekki land hans, ekki rl hans ea ambtt, ekki uxa hans ea asna, n nokku a, sem nungi inn .” 10. skalt ekki girnast hs nunga ns n neitt sem honum heyrir til.