Stella Maris

Marukirkja

 

Trfrslurit Kalsku Kirkjunnar

 

 

RIJI HLUTI: LF KRISTI

FYRSTI TTUR: KLLUN MANNSINS - LF ANDANUM

1699. Lfi Heilgum Anda uppfyllir kllun mannsins (fyrsti kafli). etta lf samanstendur af gudmlegum krleika og mannlegri samstu (annar kafli). a er narsamlegast gefi til sluhjlpar (riji kafli).

FYRSTI KAFLI: TIGN MANNLEGRAR PERSNU

1700. Tign mannlegrar persnu rtur skpun hennar mynd og lkingu Gus (1. grein); hn uppfyllist kllun hennar til gudmlegrar slu (2. grein). Manninum er a nausynlegt a beina sjnum snum a essari uppfyllingu af frjlsum vilja (3. grein). Me vsvitandi athfn sinni (4. grein) samlagast maurinn, ea samlagast ekki, v ga sem Gu hefur gefi fyrirheit um og sem samviskan ber vott um (5. grein). Mennirnir leggja sjlfir sitt af mrkum til innri vaxtar; eir gera alla skynjun sna og andlegt lf a lei til slks vaxtar (6. grein). Me hjlp narinnar vaxa eir dygg (7. grein), forast syndina og ef eir syndga fela eir sig hendur, eins og tndi sonurinn, [1] miskunn Fur okkar himnum (8. grein). Me essum htti last eir fullkomnun krleikans.

« 1. GREIN - MAURINN: MYND GUS

1701. "Me v a opinbera leyndardm Furins og krleika hans snir Kristur… manninum hva maurinn er og leiir ljs hleita kllun hans." [2] a er Kristi "mynd hins snilega Gus" [3] sem maurinn er skapaur "mynd og lkingu" skaparans. a er Kristi, endurlausnara og frelsara, a hin gudmlega mynd, afskrmd manninum me frumsyndinni, hefur veri endurreist til sinnar upprunalegu fegurar og hn gfgu af n Gus. [4]

1702. Hin gulega mynd er til staar hverjum manni. Hn skn fram samflagi persna, lkingu einingar meal hinna gudmlegu persna (sbr. 2. kafli).

1703. Maurinn, binn "andlegri og daulegri" sl, [5] er "s eina af skpuum verum jru sem Gu kvarai hennar eigin gu." [6] Fr getnai snum hann vsa eilfa slu.

1704. Hin mannlega persna hlutdeild ljsi og mtti hins gudmlega Anda. Me asto skynseminnar fr hann skili skipulag hluta eins og skaparinn hefur stofnsett . Af frjlsum vilja getur hann beint sjlfum sr tt a snnum hag snum. Hann nr fullkomnun vi a "leita og vira a sem er satt og gott". [7]

1705. Me mtti slar sinnar og andlegum krafti vitsmuna og vilja er maurinn binn frelsi, "framrskarandi tkni um hina gudmlegu mynd". [8]

1706. Me hjlp skynseminnar ekkir maurinn rdd Gus sem hvetur hann "a gera a sem gott er og forast a sem illt er." [9] Hver og einn er skyldugur til a fylgja essu lgmli sem hljmar samviskunni og uppfyllist krleika til Gus og nungans. Siferilegt lferni ber vitni um reisn persnunnar.

1707. "Tldur af hinum illa hefur maurinn fr upphafi sgunnar misnota frelsi sitt." [10] Hann lt undan freistingunni og geri a sem illt var. Hann hefur enn lngun eftir v ga en eli hans ber sr frumsyndarinnar. Hann hefur tilhneigingu til a syndga og til villu: Maurinn er klofinn sjlfum sr. a veldur v a allt lf mannsins, bi einstaklingsbundi og flagslegt, reynist vera takanleg bartta milli gs og ills, milli ljss og myrkurs. [11]

1708. Me pslum snum frelsai Kristur okkur undan Satan og syndinni. Hann vann fyrir okkur ntt lf Heilgum Anda. N hans endurreisir a sem syndin hafi afmynda okkur.

1709. S sem trir Krist verur barn Gus. egar hinn trai verur slkt kjrbarn umbreytist hann me v a hann fr getu til a breyta eftir Kristi. a gerir honum mgulegt a starfa rtt og gera gott. einingu vi frelsara sinn last lrisveinninn fullkominn krleika, sem er heilagleiki. Siferilegt lf, roska af ninni, opnar sig mti eilfu lfi dr himnanna.

STUTTU MLI

1710. "Kristur snir manninum hva maurinn er og leiir ljs hleita kllun hans" (GS 22 §1).

1711. Manninum, bnum andlegri sl, me vitsmuni og frjlsan vilja, er fr andartaki getnaar sns beint a Gui og hann vsa eilfa slu. Hann leitar fullkomnunar me v a "leita og vira a sem er satt og gott" (GS 15 § 2).

1712. manninum br sannarlegt frelsi, "framrskarandi tkn um hina gudmlegu mynd" (GS 17).

1713. Maurinn er skyldugur a fylgja sialgmlinu sem hvetur hann "a gera a sem gott er og forast a sem illt er" (sbr. GS 16). etta lgml hljmar samvisku hans.

1714. Maurinn, sem srur er eli snu af frumsyndinni, hefur tilhneigingu til villu og a gera illt egar hann notar frelsi sitt.

1715. S sem trir Krist hefur ntt lf Heilgum Anda. Siferilegt lf, sem vex og roskast n, a uppfyllast dr himnanna.

« 2. GREIN - KLLUN OKKAR TIL SLU

I. SLUBOIN

1716. Sluboin eru kjarninn prdikun Jes. au taka upp fyrriheitin sem gefin voru hinum tvalda l eftir daga Abrahams. Sluboin uppfylla fyrirheitin me v a au hafa ekki lengur jarneskt landnm til a stefna a heldur himnarki: Slir eru ftkir anda, v a eirra er himnarki. Slir eru sorgbitnir, v a eir munu huggair vera. Slir eru hgvrir, v a eir munu jrina erfa. Slir eru eir, sem hungrar og yrstir eftir rttltinu, v a eir munu saddir vera. Slir eru miskunnsamir, v a eim mun miskunna vera. Slir eru hjartahreinir, v a eir munu Gu sj. Slir eru friflytjendur, v a eir munu Gus brn kallair vera. Slir eru eir, sem ofsttir eru fyrir rttltis sakir, v a eirra er himnarki. Slir eru r, er menn smna yur, ofskja og ljga yur llu illu mn vegna. Veri glair og fagni, v a laun yar eru mikil himnum. [12]

1717. Sluboin draga upp mynd af sjnu Jes Krists og lsa krleika hans. au lta ljs kllun hinna truu, eim sem tengjast dr psla hans og upprisu; au varpa ljsi strf og vihorf sem einkenna kristilegt lferni; au eru hin versagnarkenndu fyrirheit sem vihalda voninni vi rengingar; au kunngera r blessanir og umbun, tt greinileg su, sem lrisveinar Krists egar eiga; au hfust lfi Maru meyjar og allra drlinganna.

II. LNGUNIN EFTIR HAMINGJU

1718. Sluboin gefa svar vi hinni nttrulegu lngun a njta hamingju. essi lngun sr gulegan uppruna: Gu hefur sett hana hjarta mannsins til a draga hann til sn v hann einn getur uppfyllt hana: ll viljum vi lifa hamingjusamlega; a er enginn llu mannkyni sem vri ekki samykkur slkri stahfingu jafnvel ur en henni er a fullu komi framfri. [13] Hv er a a g leita n, Drottinn? ar sem g leita hamingjusams lfs egar g leita n, minn Gu, leyf mr a leita n til a sl mn megi lifa, v lkami minn rfst af sl minni og sl mn rfst af r. [14] Gu einn mettir. [15]

1719. Sluboin gera kunn markmi mannlegrar tilveru, hi endanlega takmark mannlegra athafna: Gu kallar okkur til sinnar eigin slu. essari kllun er beint persnulega til hvers manns, en einnig til kirkjunnar heild sinni, hins nja ls eirra sem meteki hafa fyrirheitin og lifa vi au tr.

III. KRISTIN SLA

1720. Nja testamenti notar mis oratiltki til a aukenna slu sem Gu kallar manninn til: - Himnarki er nnd; [16] - A sj Gu: "Slir eru hjartahreinir, v a eir munu Gu sj; [17] - A ganga inn fgnu Drottins [18] - A ganga inn til hvldar Gus: [19] ar munum vi hvla og sj, vi munum sj og elska, vi munum elska og lofsyngja. Slkur verur endir n endis. v hvaa annan endi hfum vi ef ekki a ganga inn rki sem hefur engan endi? [20]

1721. Gu setti okkur heiminn til a ekkja, elska og jna sr og komast annig til paradsar. Slan gerir okkur "hluttakendur gulegu eli" og eilfu lfi. [21] Me slunni gengur maurinn inn til drar Gus [22] og inn til fagnaarins lfi renningarinnar.

1722. Slk sla tekur fram skilningi og mtti mannsins. Hn er a llu leyti gjf Gus. v er hn kllu yfirnttruleg og a er einnig nin sem fr manninn til a ganga inn til hins gudmlega fagnaar. "Slir eru hjartahreinir, v a eir munu Gu sj." Satt er a a vegna mikilleika og lsanlegrar drar Gus "fr enginn maur s mig og lfi haldi," v Fairinn er skiljanlegur. En vegna krleika Gus og gsku gagnvart okkur og vegna ess a hann er almttugur, gengur hann a langt a veita eim sem elska sig au forrttindi a sj sig…. v "a sem mnnum er um megn, a megnar Gu." [23]

1723. S sla sem okkur er lofu setur okkur tvra siferilega kosti til a takast vi. Hn bur okkur a hreinsa hjarta okkar af slmum hvtum og leita umfram allt krleika Gus. Hn kennir okkur a sanna hamingju er ekki a finna aui ea velfer, hvorki mannlegum orstr n valdi ea neinu mannlegu verki - sama hversu gagnlegt a kann a vera
- eins og vsindum, tkni og list og heldur ekki neinni skpun, heldur Gui einum sem er uppspretta alls sem er gott og alls krleika: Allir lta frammi fyrir ausld. Rkidmur er a sem mannfjldinn hyllir sjlfrtt. Hann mlir hamingjuna eftir rkidmi; og me rkidmi mlir hann viringuna…. essi hollusta er afleiing djpstrar trar… a me rkidmi geti maurinn gert allt. Rkidmur er einn af hjguum dagsins og annar hjgu er a vera alrmdur…. A vera alrmdur, ea vera umtalaur heiminum, - a m kalla a "fjlmilafrg"
- er n liti mjg gott sjlfu sr og grundvllur tignunar. [24]

1724. Boorin (tyrin), fjallran og kennsla postulanna gefa okkur lsingu veginum sem liggur til himnarkis. Vi frum hann skref fyrir skref me daglegum gjrum okkar studd af n Heilags Anda. Skorni Ors Krists er s okkur og smm saman berum vi vxt kirkjunni til drar Gui. [25]

STUTTU MLI

1725. Sluboin taka upp og uppfylla fyrirheitin sem Gu hefur gefi san dgum Abrahams me v a beina eim a himnarki. au svara lnguninni til hamingju sem Gu hefur sett mannlegt hjarta.

1726. Sluboin fra okkur um a endanlega takmark sem Gu kallar okkur til: Gusrkis, snar Gui, hlutdeildar hinni gudmlegu nttru, eilfs lfs, a vera kjrbarn og hvlast Gui.

1727. Sla eilfs lfs er verskuldu gjf Gus. Hn er yfirnttruleg sem og nin sem leiir okkur anga.

1728. Sluboin mta okkur me tvrum valkostum hva varar jarnesk gi; au hreinsa hjarta okkar til a kenna okkur a elska Gu umfram alla hluti.

1729. Sla himnanna er okkur mlikvari til a kvara notkun jarneskum gum samrmi vi lgml Gus.

« 3. GREIN - FRELSI MANNSINS

1730. Gu skapai manninn sem skynsama veru og gaf honum reisn persnu sem getur hafi snar eigin athafnir og stjrna eim. "Gu vildi a maurinn "[hefi] frelsi til a velja" til a hann gti af eigin rammleik leita skapara sns og vinga last hans blessunarlegu fullkomnun me v a halda sig fast vi hann." [26] Maurinn er skynsamur og me v mti er hann lkur Gui; hann er skapaur me frjlsan vilja og er meistari sinna eigin athafna. [27]

I. FRELSI OG BYRG

1731. Frelsi er getan, rtfst skynsemi og vilja, til a starfa ea starfa ekki, a gera hitt og etta, og framkvma annig viljandi athafnir eigin byrg. Af frjlsum vilja mtar maurinn sitt eigi lf. Mannlegt frelsi er afl til vaxtar og roska sannleika og gsku; a last fullkomnun sna egar v er beint a Gui, slu okkar.

1732. Hafi frelsi ekki bundist me ruggum htti endanlegum gum snum, sem er Gu, er hgt a velja milli gs og ills og annig vaxa fullkomnun ea bregast og syndga. etta frelsi aukennir sannar mannlegar athafnir. a er grundvllur hrss ea mlis, verleika ea fellisdms.

1733. v meir sem maurinn gerir gott, v frjlsari verur hann. Einungis hinu ga og rttlti er a finna sannarlegt frelsi. A velja hlni og gera hi illa er misnotkun frelsi og leiir til "nauar syndarinnar." [28]

1734. Frelsi gerir manninn byrgan fyrir athfnum snum a v leyti a r su sjlfviljugar. Framfarir dygg, ekkingu hinu ga sem og meinlti eykur stjrn viljans yfir athfnum snum.

1735. Sk og byrg tiltekinni athfn getur minnka ea jafnvel ori a engu vegna fvisku, yfirsjnar, nauungar, tta, vana, gegndarlausrar vntumykju og annarra slrnna og flagslegra tta.

1736. Srhver athfn sem ger er viljandi er tilreiknu eim sem framkvmir hana: annig spuri Drottinn Evu eftir syndina garinum: "Hva hefur gjrt?" [29] Hann spuri Kain smu spurningar. [30] Natan spmaur spuri Dav sama htt eftir a hann hafi frami hjskaparbrot me eiginkonu ra og lti myra hann. [31] Athfn getur veri sjlfviljug me beinum htti egar hn stafar af vanrkslu ess sem maurinn a vita um ea gera; dmi um etta er slys sem hlst af vanekkingu umferarreglum.

1737. Afleiingu er hgt a umbera egar hennar er ekki ska af gerandanum; dmi um etta er magnleysi mur vi a annast sjkt barn sitt. Skaleg afleiing er ekki saknm ef hn er ekki takmark ea tilgangur athafnar, eins og til dmis daui ess er astoar annan mann sem er httu staddur. Til a skaleg afleiing feli sr saknmi verur hn a vera fyrirsjanleg og a gerandinn hafi haft tkifri til a forast hana eins og egar lvaur kumaur verur valdur a mannsdrpi.

1738. Frelsi er ika samskiptum milli manna. Hver maur, skapaur mynd Gus, ann nttrulega rtt a vera viurkenndur sem frjls og byrg vera. Allir eiga a sna hver rum slka viringu. Rtturinn til a nta sr frelsi sitt, srstaklega siferis- og trarefnum, er krafa sem er askiljanleg reisn mannsins. ennan rtt vera borgaraleg yfirvld a viurkenna og vernda innan marka almannaheilla og reglna samflagsins. [32]

II. MANNLEGT FRELSI FYRIRTLUNINNI UM HJLPRI

1739. Frelsi og synd. Frelsi mannsins er takmarka og skeikult. Raunar brst maurinn. Hann syndgai fslega. Me v a hafna krleiksformum Gus blekkti maurinn sjlfan sig og var rll syndarinnar. essi fyrsta firring gat af sr margar arar. Fr upphafi vitnar mannkynssagan um gfu og kgun sem mannlegt hjarta hefur valdi og er afleiing misnotkunar frelsi.

1740. gnir vi frelsi. A ika frelsi sitt felur ekki sr rtt til a segja ea gera hva sem er. a er satt a halda v fram a "maurinn, ikandi essa frelsis, s sjlfum sr ngur og a markmi hans s flgi v a fullngja eigin hagsmunum me v a hafa nautn af jarneskum gum." [33] Ennfremur eru eim efnahagslegu, plitsku og menningarlegu skilyrum, sem vera a vera fyrir hendi til a frelsi s ika rttltlega, allt of oft enginn gaumur gefin ea au ftum troin. Slk blindni og slkt rttlti skaar siferilegt lferni og fr bi sterka og veika til a falla freistni a syndga gegn nungakrleikanum. Me v a vkja fr sialgmlinu skaar maurinn frelsi sitt, hann lokast inni sjlfum sr, hann rfur brralag og gerir uppreisn gegn gudmlegum sannleika.

1741. Frelsun og frelsi. Me drarkrossi snum hefur Kristur unni llum mnnum hjlpri. Hann endurleysti fr syndinni sem hlt eim rldmi. "Til frelsis frelsai Kristur oss." [34] honum eigum vi samlei me "sannleikanum sem gerir okkur frjlsa." [35] Heilagur Andi hefur veri gefinn okkur og postulinn kennir a "ar sem Andi Drottins er, ar er frelsi." [36] N egar hrsum vi okkur af "drarfrelsi Gus barna." [37]

1742. Frelsi og n. N Krists er ekki nokkurn htt samkeppni vi frelsi okkar egar a er samrmi vi tilfinningu fyrir hinu sanna og ga sem Gu hefur sett mannlegt hjarta. vert mti, eins og reynsla kristinna manna ber vott um, srstaklega bninni, v ausveipari sem vi erum gagnvart hvatningu narinnar v meir vxum vi a innra frelsi og tiltr vi rengingar eins og eim sem utan a komandi rstingur og nauung valda. Me verknai narinnar uppfrir Heilagur Andi okkur andlegu frelsi til a gera okkur a frjlsum samverkamnnum starfi hans kirkjunni og heiminum: Almttugi og miskunnsami Gu, firr oss narsamlega llu andstreymi og veit oss hreysti til slar og lkama, svo a vr getum vinga breytt eftir vilja num. [38]

STUTTU MLI

1743. "Gu vildi a maurinn "[hefi] frelsi til a velja" (sbr. Sr 15:14) til a hann gti af eigin rammleik leita skapara sns og vinga last hans blessunarlegu fullkomnun me v a halda sig fast vi hann" (GS 17 § 1).

1744. Frelsi er getan til a starfa ea starfa ekki og framkvma annig viljandi eigin athafnir. Frelsi last fullkomnun egar v er beint a Gui, hinum alga.

1745. Frelsi einkennir rttilega mannlegar athafnir. a gerir manninn byrgan fyrir athfnum sem hann tilneyddur upphafi a. Viljandi athafnir hans heyra honum sannarlega til.

1746. Sk ea byrg tiltekinni athfn getur minnka ea jafnvel ori a engu vegna fvisku, nauungar, tta og annarra slrnna og flagslegra tta.

1747. Rtturinn til a nta sr frelsi sitt, srstaklega siferis- og trarefnum, er krafa sem er askiljanleg tign mannsins. En ikun essa frelsis leiir ekki af sr meintan rtt til a segja ea gera hva sem er.

1748. "Til frelsis frelsai Kristur oss" (Gl 5:1).

« 4. GREIN - SIFERILEGT GILDI MANNLEGRA ATHAFNA

1749. Frelsi gerir manninn a geranda siferilegra verka. egar maurinn gerir eitthva af settu ri er hann, svo a segja, fair athafna sinna. Mannlegar athafnir, a er a segja athafnir sem af frjlsum huga er kvei a gera samkvmt dmi samviskunnar, m meta me siferilegum htti. r eru anna hvort gar ea illar.

I. UPPTK SIGIS

1750. Sigi mannlegra athafna rst af:
- vifanginu sem vali er;
- takmarki ea setningi;
- kringumstum athafnarinnar. Vifangi, setningurinn og kringumsturnar mynda "upptk" ea upphafstti sigis mannlegum athfnum.

1751. Hi valda vifang er eitthva gott sem viljinn leitar vsvitandi a. Hr er um a ra mannlega athfn. Hi valda vifang kvarar athfn viljans siferilega a v marki sem skynsemin mekennir hana og rskurar a hn s ea s ekki samrmi a sem er sannarlega gott. Hlutlgar reglur siferis sna fram rkrtta skipun gs og ills sem samviskan ber vott um.

1752. Andsttt vifanginu er setninginn a finna gerandanum. ar sem setningurinn liggur nrri upptkum athafnar sem er sjlfviljug og kvarar hana t fr takmarki hennar, er setningurinn grundvallarttur vi siferilegt mat athfn. Takmarki er a fyrsta sem setningurinn stefnir a og er bending um tilganginn sem leita er eftir me athfninni. setningurinn er hreyfing hugans tt a takmarkinu; honum er umhuga um a sem stefnt er a me agerinni. Hann beinist a hinu ga sem vnst er me athfninni sem framkvmd er. setningurinn takmarkast ekki vi a stjrna einstkum athfnum heldur getur hann beint mrgum athfnum a einu og sama markinu; hann getur beint llu lfinu tt a endanlegu takmarki ess. Til dmis getur jnusta sem hefur a takmarki a hjlpa nunganum samtmis veri innblsin krleika Gus til a vera endanlegt takmark allra okkar athafna. mis setningur getur einnig veri einni og smu athfninni hvatning eins og egar jnusta er innt af hendi v skyni a last greia ea til a stra sig af henni.

1753. Gur setningur (til dmis a hjlpa nunganum) gerir atferli hvorki gott ea rtt sem eli snu er rangt, eins og lygi og rg. Tilgangurinn helgar ekki meali. annig er ekki hgt a rttlta a sakfelling saklauss manns s lgmt lei til bjargar j. Hins vegar verur athfn vond sem sjlfu sr er g (eins og a gefa lmusu) egar vi hana btist slmur setningur (eins og sjlfhlni). [39]

1754. Kringumsturnar, ar me taldar afleiingarnar, eru aukattir siferilegrar athafnar. r auka ea minnka gsku ea illsku mannlegra athafna (til dmis upph sem stoli er). r geta einnig minnka ea auki byrg gerandans (eins og egar tti vi dauann stjrnar athfnum). Kringumstur geta sjlfu sr ekki breytt siferilegum gildum athafnar; r geta hvorki gert athfn ga ea rtta sem eli snu er vond.

II. GAR OG VONDAR ATHAFNIR

1755. Siferilega g athfn krefst ess a vifangi, takmarki og kringumsturnar su samtmis gar. Vont takmark spillir athfninni jafnvel tt vifangi s gott sjlfu sr (til dmis bnir og fasta "mnnum til snis"). Vifangsvali getur sjlfu sr spillt allri athf. Sumar athafnir - eins og skrlfi
- eru vallt rangur valkostur v sjlft vali kemur rti viljann, a er a segja, veldur siferilegu bli.

1756. annig er rangt a dma siferi mannlegra athafna me v a huga einungis setninginn sem er eim hvatning ea kringumsturnar (umhverfi, flagslegur rstingur, nauung ea nausyn o.s.frv.) sem r gerast vi. Til eru r athafnir sem eru sjlfu sr og af sjlfu sr, h kringumstum og setningi, vallt me alvarlegum htti lgmtar grunni vifangs eirra; eins og gulast og meinsri, mor og hjskaparbrot. Ekki m gera hi illa eim tilgangi a afleiingarnar veri gar.

STUTTU MLI

1757. Vifangi, setningurinn og kringumsturnar mynda "upptkin" renn mannlegum athfnum.

1758. Hi valda vifang kvarar athfn viljans siferilega eftir v sem skynsemin mekennir hana og rskurar hana sem ga ea illa.

1759. "Ekki er hgt a rttlta illa athfn me tilvsun til gs setnings" (sbr. hl. Tmas fr Akvn, Dec. praec. 6). Tilgangurinn helgar ekki meali.

1760. Siferilega g athfn krefst ess a vifang hennar, takmark og kringumstur su samtmis gar.

1761. Sumar athafnir eru vallt rangur valkostur v sjlft vali kemur rti viljann, a er a segja, veldur siferilegu bli. Ekki m gera hi illa eim tilgangi a afleiingarnar veri gar.

« 5. GREIN - SIFERISGILDI STRNANNA

1762. Maurinn stefnir a slunni me vsvitandi athfnum snum: strur ea tilfinningarnar sem brast brjsti hans geta gert hann hneigan til ess og stula a v.

I. STRUR

1763. Heiti "strur" (passiones) er hluti af furarfleif kristninnar. Tilfinningar ea strur eru geshrring ea hreyfing tilfinninganmum lngunum sem valda okkur tilhneigingu til a ahafast, ea ekki, allt eftir v hvort a er gott ea illt sem skynja er ea mynda.

1764. strurnar eru nttrulegur ttur slarlfi mannsins; r mynda gng og tryggja tengsl milli anda skynjunar og anda hugar. Drottinn kallai hjarta mannsins uppsprettuna sem strurnar spretta af. [40]

1765. strurnar eru margar. Meginstran er krleikur sem vaknar vi adrttarafl hins ga. Krleikur veldur lngun eftir v ga sem ekki er til staar og voninni a last a; essi hreyfing fullkomnast ngju og fgnui vi a ba yfir hinu ga. Skilningur v sem illt er veldur hatri, and og tta yfirvofandi illsku; essi hreyfing endar depur vegna sumrar eirrar illsku sem fyrir hendi er, ea reii sem veitir henni vinm.

1766. "A elska er a vilja rum gott." [41] ll nnur gehrif eiga upptk sn essari fyrstu hreyfingu mannlegs hjarta til hins ga. Einungis er hgt a elska hi ga. [42] strurnar "eru af hinu vonda ef krleikurinn er af hinu vonda og af hinu ga ef hann er af hinu ga." [43]

II. STRUR OG SIFERILEGT LFERNI

1767. strurnar eru sjlfu sr hvorki gar n vondar. r eru siferilegur ttur einungis a v marki sem r tengist me virkum htti skynsemi og vilja. strurnar eru sagar vera viljandi, "anna hvort vegna ess a r kvarast af viljanum ea vegna ess a viljinn setur sig ekki upp mti eim." [44] Til a siferileg ea mannleg gi megi fullkomnast vera strurnar a stjrnast af skynseminni. [45]

1768. Sterkar tilfinningar ra ekki rslitum um sigi ea heilagleika mannanna; r eru einfaldlega tmanleg uppspretta myndana og gehrifa ar sem siferilegt lferni er lti ljs. strurnar eru siferilega gar egar r stula a gum athfnum ea vondar egar hi gagnsta sr sta. Falslaus vilji strir vitsmununum, sem hann yfirtekur, a hinu ga og a slunni; vondur vilji ltur undan strum sem r lagi hafa frst og gerir r verri. Tilfinningar og tilfinningalf geta ori hluti dygganna ea spillst af lstum.

1769. kristilegu lferni fr Heilagur Andi sjlfur verki snu orka me v a virkja alla hina mannlegu verund, sem hefur alla sna sorg, tta og depur eins og er snilegt angist og pslum Drottins. Kristi geta mannlegar tilfinningar n fyllingu sinni nungakrleika og gudmlegri slu.

1770. Siferileg fullkomnun felst v a manninum s ekki strt a hinu ga af viljanum einum saman heldur einnig af tilfinningalegum kenndum ea eins og segir slminum: "N fagnar hjarta mitt og hold fyrir hinum lifanda Gui." [46]

STUTTU MLI

1771. Heiti "strur" vsar til gehrifa ea tilfinningalfs. gegnum tilfinningar snar skynjar maurinn af innsi hva er gott og tortryggir hi illa.

1772. Meginstrurnar eru krleikur og hatur, lngun og tti, fgnuur, depur og reii.

1773. Sem hreyfing tilfinninganmum lngunum eru strurnar hvorki siferilegar gar ea vondar. En a v leyti sem r tengjast skynsemi og vilja eru r siferilega gar ea vondar.

1774. Tilfinningar og tilfinningalf geta ori hluti dygganna ea spillst af lstum.

1775. Fullkomi sigi felst v a manninum s ekki einungis strt a hinu ga af viljanum, heldur einnig af "hjarta" hans.

« 6. GREIN - SAMVISKAN

1776. "Djpt samvisku sinni uppgtvar maurinn lgml sem hann hefur ekki sett sr sjlfur en er kninn til a fylgja. Rdd ess, sem t hvetur hann til a elska og a gera a sem gott er og forast hi illa, hljmar hjarta hans egar ess er rf…. v maurinn hefur hjarta sr lgml rita af Gui…. Samviskan er leyndasti kjarni mannsins og helgidmur hans. ar er hann einn me Gui sem ltur rdd sna ma djpum hans." [47]

I. DMUR SAMVISKUNNAR

1777. Samviskan, [48] til staar hjarta mannsins, fyrirskipar honum rttum tma a gera gott og forast hi illa. Hn dmir einnig tiltekna kosti, samykkir sem eru gir og fordmir sem eru vondir. [49] Hn ber vitni um myndugleika sannleikans me tilvsun til ess sta ga sem maurinn dregst a, og hn fagnar boorunum. egar hygginn maur hlustar samvisku sna, heyrir hann Gu tala.

1778. Samviskan er dmur skynseminnar en me honum gerir maurinn sr grein fyrir sigi kveinnar athafnar sem hann tlar a framkvma, er ann mund a framkvma ea hefur egar loki vi a framkvma. llu sem hann segir og gerir er maurinn skyldugur a fylgja v af trmennsku, sem hann veit a er sanngjarnt og rtt. Me dmi samviskunnar skynjar maurinn og gerir sr grein fyrir hva hi gudmlega lgml mlir fyrir um: Samviskan er lgml hugans; engu a sur myndu [kristnir menn] ekki fallast a hn s ekkert meira; g vi a hn vri ekki tilskipandi n heldur a hn fli ekki sr hugmyndina um byrg, um skyldu, um gn og fyrirheit…. [Samviskan] er sendiboi hans sem, bi nttru og n, talar til okkar gegnum sklu og kennir og stjrnar okkur me mlsvrum snum. Samviskan er hinn upprunalegi stagengill Krists. [50]

1779. a er mikilvgt hverjum manni a hann lifi ngilega sjlfum sr til a hann heyri og fylgi rdd samviskunnar. essi krafa um innra lf er eim mun nausynlegri sem lfi beinir oft athygli okkar fr hugun, samviskurannskn ea sjlfsskoun: Sni aftur til samvisku ykkar, spyrji hana…. Brur, fari hi innra me ykkur og llu sem i geri, lti Gu sem vitni ykkar. [51]

1780. Reisn mannlegrar persnu ber me sr og krefst ess a samviskan dmi rtt. Samviskan geymir sr skilning meginreglum siferis (synderesis), hvernig eim skuli beitt undir gefnum kringumstum me raunhfu mati orskum og gum og loks mati raunverulegum athfnum sem eftir a framkvma ea hafa egar veri framkvmdar. Me hyggnum dmi samviskunnar ekkist sannleikurinn um sigi, kunngerur lgmli skynseminnar, raunverulegan og sannarlegan htt. Vi kllum ann mann hygginn sem velur samrmi vi ennan rskur.

1781. Samviskan gerir manninum kleift a axla byrg gjrum snum. Geri maurinn illt af sr getur rttltur dmur samviskunnar eftir sem ur veri hi innra me honum, sem vitni um algildan sannleika hins ga og er hann ar samtmis hinu vonda sem maurinn geri srstaklega a snu. rskurur samviskudmsins verur trygging fyrir von og miskunnsemi. Me v a vitna um hi illa sem framkvmt var, minnir hann fyrirgefninguna sem bija verur um, hi ga sem fram verur a stunda og dyggina sem stugt verur a leggja rkt vi me asto nar Gus: [Vr] munum geta fria hjrtu vor frammi fyrir honum, hva sem hjarta vort kann a dma oss fyrir. v a Gu er meiri en hjarta vort og ekkir alla hluti. [52]

1782. Maurinn hefur rtt til a breyta eftir samvisku sinni og til athafnafrelsis annig a hann geti persnulega teki siferilegar kvaranir. "Hann m ekki vinga til a breyta gegn samvisku sinni. Og ekki m varna honum a breyta samkvmt samvisku sinni, srstaklega trmlum." [53]

II. MTUN SAMVISKUNNAR

1783. Samviskan verur a vera vel a sr og hin siferilega dmgreind verur a vera upplst. Vel mtu samviska er traust og sannsgul. Hn byggir rskuri sna skynseminni samrmi vi hi sanna ga eins og viska skaparans vill a a s. Uppfrsla samviskunnar er lfsnausynleg mnnunum sem eru berskjaldair fyrir neikvum hrifum og freistast af syndinni til a fylgja eigin brjstviti og hafna reianlegum kenningum.

1784. Uppfrsla samviskunnar er lfsstarf. Fr blautu barnsbeini vekur hn hj barninu ekkingu og ikun innra lgmli sem samviskan viurkennir. Hyggileg uppfrsla er kennsla dygg; hn kemur veg fyrir ea lknar tta, eigingirni ea drambsemi, gremju sektarkenndar sem og sjlfsngju sem stafar af mannlegum veikleika og lstum. Uppfrsla samviskunnar leiir til frelsis og hefur fr me sr slarfri.

1785. Vi mtun samviskunnar er Or Gus ljsi vegi okkar [54] vi verum a samlagast v tr og bn og koma v verk. Vi eigum einnig a rannsaka samvisku okkar frammi fyrir krossi Drottins. Vi erum studd gjfum Heilags Anda, okkur er hjlpa me breytni og rum annarra og okkur er leibeint me reianlegri kennslu kirkjunnar. [55]

III. A VELJA SAMKVMT SAMVISKUNNI

1786. Ef samviskan stendur frammi fyrir siferilegu vali, getur hn anna hvort dmt rtt samrmi vi skynsemina og hi gudmlega lgml, ea, fugt vi a, dmt ranglega andstu vi hvort tveggja.

1787. Maurinn stendur stundum frammi fyrir astum sem gera siferilegt mat tryggt og kvaranatku erfia. En hann verur vinlega a leita ess sem er rtt og gott og greina vilja Gus sem hi gudmlega lgml ltur ljs.

1788. essu augnamii verur maurinn a kappkosta a tlka stareyndir reynslunnar sem og tmanna tkn me asto eirrar dyggar sem hyggindin eru, me rum hfra manna og me hjlp Heilags Anda og gjafa hans.

1789. Nokkrar reglur eru algildar: - Aldrei m gera hi illa eim tilgangi a afleiingarnar veri gar;
- Gullna reglan: "Allt sem r vilji, a arir menn gjri yur, a skulu r og eim gjra." [56]
- Nungakrleikurinn virir vallt nungann og samvisku hans: "egar r annig syndgi gegn brrunum og sri styrka samvisku eirra, syndgi r mti Kristi." [57] v er "a rtt a… gjra ekki neitt sem brir inn steytir sig ." [58]

IV. RANGUR DMUR

1790. Maurinn verur vallt a hlta afdrttarlausum dmi samviskunnar. Ef hann vsvitandi gengur gegn honum, sakfellir hann sjlfan sig. En a getur komi fyrir a samviskan s haldin vanekkingu og fellir rangan dm um athafnir sem eftir a gera ea hafa egar veri framkvmdar.

1791. Persnulegri byrg m kenna um essa vanekkingu. a gerist egar maurinn "leggur sig ekki fram vi a ganga r skugga um hva s rtt og gott ea egar samviskan er smm saman blindu af syndsamlegum vana." [59] slkum tilfellum er persnan sakhf fyrir a illa sem hn drgir.

1792. Vanekking Kristi og fagnaarboskap hans, slmt fordmi annarra, rllyndi vi eigin strur, rangur skilningur sjlfsti samviskunnar sem haldi er lofti, hfnun valdi kirkjunnar og kenningum hennar, skortur sinnaskiptum og nungakrleika: allt getur etta valdi rngu mati siferilegri breytni.

1793. Aftur mti ef vanekking samviskunnar er vinnandi ea ef hinn siferilegi aili er ekki byrgur fyrir rngu mati snu, er ekki hgt a mla eim manni fyrir a illa sem hann drgir. a er engu a sur af hinu illa, a er misbrestur, a veldur rskun. ess vegna verur vallt a vinna a v a lagfra yfirsjnir samviskunnar.

1794. G og hrein samviska er upplst af sannri tr v a nungakrleikurinn sprettur samtmis "af hreinu hjarta, gri samvisku og hrsnislausri tr." [60] Veri rtt samviska randi munu einstaklingar og hpar lta af blindu vali og gera sitt besta til a fylgja hlutlgum mlikvara siferilegrar breytni. [61]

STUTTU MLI

1795. "Samviskan er leyndasti kjarni mannsins og helgidmur hans. ar er hann einn me Gui sem ltur rdd sna ma djpum hans" (GS 16).

1796. Samviskan er dmur skynseminnar en me honum gerir maurinn sr grein fyrir sigi kveinnar athafnar.

1797. Fyrir ann mann sem hefur gert a vonda er samviskan sem trygging fyrir sinnaskipti og von.

1798. Vel mtu samviska er traust og sannsgul. Hn byggir rskuri sna skynseminni samrmi vi hi sanna ga eins og viska skaparans vill a a s. Allir vera a leita nausynlegra leia til a mta samvisku sna.

1799. Ef samviskan stendur frammi fyrir siferilegu vali, getur hn anna hvort dmt rtt samrmi vi skynsemina og hi gudmlega lgml, ea, fugt vi a, dmt ranglega andstu vi hvort tveggja.

1800. Manninum ber vallt a hla afdrttarlausum dmi samviskunnar.

1801. Samviskan getur veri haldin vanekkingu og fellt ranga dma. Slk vanekking ea yfirsjn er ekki vallt n sektar.

1802. Or Gus er ljsi vegi okkar. Vi verum a samlagast v tr og bn og koma v verk. a mtar samviskuna.

« 7. GREIN - DYGGIRNAR

1803. "Allt sem er satt, allt sem er gfugt, rtt og hreint, allt sem er elskuvert og gott afspurnar, hva sem er dygg og hva sem er lofsvert, hugfesti a." [62] Dygg er vivarandi og fst tilhneiging til a gera hi ga. Hn gerir manninum ekki einungis kleift a framkvma gar athafnir, heldur a gefa a besta af sjlfum sr. Dyggugur maur stefnir a hinu ga og gerir a af llum tilfinninga- og slarkrftum; hann skist eftir v ga og velur a athfnum snum. Takmark dyggugs lfernis er a vera Gui lkur. [63]

I. MANNLEGAR DYGGIR

1804. Mannlegar dyggir eru: Traust vihorf, heilsteypt elisfar, stug fullkomnun vitsmuna og vilja sem stjrnar athfnum okkar, hefur stjrn strum okkar og strir framferi okkar samkvmt skynsemi og tr. r gera vellan, sjlfsstjrn og fgnu mgulega vi ikun siferilega gs lfernis. Dyggugur maur er s sem fslega ikar hi ga. Siferisdyggirnar fst fyrir mannlega vileitni. r eru vxtur og skorn siferilegra gra athafna; r lta alla krafta mannsins hneigjast til samneytis vi hinn gudmlega krleika.

Hfudyggirnar

1805. Fjrar dyggir gegna meginhlutverki og eru v kallaar "hfudyggir"; allar arar dyggir flokkast kringum r. r eru: Hyggindi, rttlti, stafesta og hfsemi. "Ef einhver elskar rttvsi, spretta dyggir af erfii [spekinnar]. Hn kennir hfsemi og hyggindi, rttlti og hugpri." [64] essar dyggir eru lofaar undir rum nfnum vsvegar Ritningunni.

1806. Hyggindi eru dyggin sem fr hina hagntu skynsemi til a greina hi eina ga vi allar kringumstur og a velja rttu leiina a v; "[hygginn] maur athugar ftml sn." [65] "Veri gtnir og algir til bna." [66] Hyggindi eru "rtt skynsemi a strfum," skrifar heilagur Tmas fr Akvn og fylgir ar Aristteles. [67] eim m ekki rugla saman vi kjarkleysi ea tta og ekki heldur vi tvfeldni ea tilger. au eru kllu auriga virtutum (ekill dygganna); au leia arar dyggir me v a setja eim stefnu og mrk. a eru hyggindin sem gefa dmi samviskunnar tafarlausa leisgn. Hinn hyggni maur kvarar og strir athfnum snum samrmi vi ennan dm. Me hjlp essarar dyggar beitum vi, n villu, sialgmlinu vi einstk tilfelli og sigrumst efanum um a ga sem a gera og hi illa sem a forast.

1807. Rttlti er siferileg dygg sem flgin er stugum og stafstum vilja a gjalda Gui og nunganum a sem eim ber. Rttlti gagnvart Gui nefnist "trardygg" (virtus religionis). Rttlti gagnvart mnnum felst tilhneigingu til a vira rttindi hvers og eins og koma samlyndi mannlegum samskiptum sem efli jfnu hva varar persnur og veri til almannaheilla. Hinn rttlti maur sem heilg Ritning minnist oft , ekkist v a hann hugsar vallt rtt og kemur rtt fram vi nunga sinn. " skalt eigi draga taum ltilmagnans, n heldur vera hlidrgur hinum volduga. Me rttvsi skalt dma nunga inn." [68] "r sem eigi rla, veiti eim a sem rtt er og sanngjarnt og viti a einnig r eigi Drottin himni." [69]

1808. Stafesta er siferileg dygg sem tryggir stuglyndi erfileikum og stugleika vi a leita hins ga. Hn styrkir setninginn a veita freistingunni vinm og sigrast hindrunum siferilegu lferni. Stafestudyggin gerir manninum kleift a vinna bug tta, jafnvel tta vi dauann, og horfast augu vi rengingar og ofsknir. Hn fr manninn jafnvel til a hafna eigin lfi og frna v til varnar rttltum mlsta. "Drottinn er styrkur minn og lofsngur." [70] " heiminum hafi r renging. En veri hughraustir. g hef sigra heiminn." [71]

1809. Hfsemi er siferileg dygg sem slr adrttarafl munar og leitar ess a jfnui s gtt vi notkun gum skpunarinnar. Hn tryggir vald viljans yfir elishvtum og heldur lngunum innan marka sipri. Hfsamur maur beinir tilfinninganmum lngunum a v sem gott er og stundar heilnm hyggindi: "Legg eigi sl na og mtt a a eltast vi girndir hjartans." [72] Hfsemi er oft lofu Gamla testamentinu: "Lttu ei teymast af fsnum num, og hafu taumhald girndum num." [73] Nja testamentinu er hn nefnd "hverska" ea "reglusemi". Vi eigum "a lifa hgltlega, rttvslega og gurkilega heimi essum." [74] A lifa vel er ekkert anna en a elska Gu af llu hjarta, af llum huga og af llum mtti; a veldur v a krleikanum er vihaldi heilum og spilltum (fyrir hfsemina). Engin gfa fr trufla hann (og a er stafesta). Hann hlir einungis [Gui] (og a er rttlti) og er rvkull vi athugun allra hluta til a undirferli ea blekking komi honum ekki vart (og a eru hyggindin). [75]

Dyggirnar og n

1810. Mannlegar dyggir fst me uppfrslu, vsvitandi athfnum og olgi sem sleitulaust er endurnja me stugri vileitni. r hreinsast og eru upphafnar af gudmlegri n. Me hjlp Gus mta r srkenni sn og veita lagni vi ikun hins ga. Dyggugur maur ikar r af ngju.

1811. Ekki er manninum, sem syndin hefur srt, auvelt a vihalda siferilegu jafnvgi. Hjlprisgjf Krists veitir okkur nausynlega n til a leita stugt dygganna. Hver og einn sfellt a bija um essa n ljss og styrks, vitja sakramentanna, eiga samstarf vi Heilagan Anda og fylgja kllun hans a elska a sem gott er og halda sig fr hinu illa.

II. HINAR GUDMLEGU DYGGIR

1812. Mannlegu dyggirnar eiga rtur snar gudmlegu dyggunum sem semja skilningsgfur mannsins a tttku hinu gulega eli, [76] v gudmlegu dyggirnar tengjast Gui me beinum htti. r f kristna menn til a lifa tengslum vi hina heilgu renningu. r hafa hinn eina og reina Gu a upphafi, tilefni og vifangi.

1813. Gudmlegu dyggirnar eru grundvllurinn a kristilegri siferilegri athfn, r lfga hana og gefa henni srkenni sn. r mta allar siferilegu dyggirnar og blsa r lfi. Gu bls eim slir hinna truu til a gera eim kleift a breyta sem Gus brn og verskulda eilft lf. r eru trygging fyrir um nrveru og athfn Heilags Anda skilningsgfum mannsins. Gudmlegu dyggirnar eru rjr: tr, von og krleikur. [77]

Tr

1814. Trin er hin gudmlega dygg a tra Gu og llu v sem hann hefur sagt og opinbera okkur og hin heilaga kirkja leggur fyrir okkur a tra, v hann er sannleikurinn sjlfur. Me tr "skuldbindur maurinn sig allan Gui af fsum vilja." [78] v er a a hinn trai leitast vi a ekkja og gera vilja Gus. "Hinn rttlti mun lifa fyrir tr." Lifandi "tr starfar krleika." [79]

1815. Gjf trarinnar er fram eim sem hefur ekki syndga gegn henni. [80] En "trin [er] dau n verka": [81] n vonar og krleika sameinar trin ekki a fullu hinn traa Kristi og gerir hann ekki a lifandi limi lkama hans.

1816. Lrisveinn Krists ekki einungis a varveita trna og rfast henni. Hann einnig a jta hana og bera henni vitni af ryggi og tbreia hana: "Allir vera hins vegar a vera reiubnir a jta Krist frammi fyrir mnnunum og fylgja honum eftir vegi krossins gegnum r ofsknir sem kirkjan er aldrei n." [82] A jna trnni og bera henni vitni er nausynlegt til a vera sluhlpinn: "Hvern ann sem kannast vi mig fyrir mnnum, mun og g vi kannast fyrir Fur mnum himnum. En eim sem afneitar mr fyrir mnnum, mun og g afneita fyrir Fur mnum himnum." [83]

Von

1817. Vonin er hin gudmlega dygg a r, sem hamingju okkar, himnarki og eilft lf, setja traust okkar fyrirheit Krists og reia okkur ekki eigin styrk heldur hjlp nar Heilags Anda. "Hldum fast vi jtningu vonar vorrar n ess a hvika, v a trr er s, sem fyrirheiti hefur gefi." [84] "Hann thellti Anda snum yfir oss rkulega fyrir Jesm Krist, frelsara vorn, til ess a vr, rttlttir fyrir n hans, yrum voninni erfingjar eilfs lfs." [85]

1818. Dygg vonarinnar bregst vi eirri r um hamingju sem Gu hefur sett hjarta hvers manns; hn tekur til sn r vonir sem eru athfnum mannsins innblstur, hn hreinsar r og beinir eim til himnarkis; hn verndar manninn gegn andbyr; hn er honum sto einmanaleika; hn opnar hjarta hans eftirvntingu um eilfa slu. Me upprvun vonarinnar er hann varveittur gegn eigingirni og leiddur til eirrar hamingju sem nungakrleikurinn veitir.

1819. Hin kristna von tekur til sn og uppfyllir von hins tvalda ls sem upphaf sitt og fyrirmynd von Abrahams. Hann var rkulega blessaur me fyrirheitum Gus, sem uppfylltust sak, og var hreinsaur egar hann var reyndur me frninni. [86] "Hann tri me von gegn von, [og fyrir a var hann] fair margra ja." [87]

1820. Hin kristna von er snileg alveg fr upphafi boskapar Jes slubounum. Sluboin setja von okkar himininn sem hi nja fyrirheitna land; au marka leiina gegnum r rengingar sem ba lrisveina Jes. En fyrir verleika Jes Krists og pslir hans, varveitir Gu okkur "voninni er bregst oss ekki". [88] Vonin er "akkeri slarinnar, traust og ruggt, og nr alla lei…anga sem Jess gekk inn, fyrirrennari vor vegna." [89] Vonin er einnig vopn sem verndar okkur barttunni fyrir hjlpri: "Vr… skulum vera…klddir brynju trar og krleika og von hjlpris sem hjlmi." [90] Hn frir okkur fgnu, jafnvel vi rengingar: "Veri glair voninni, olinmir jningunni." [91] Vonin er ltin ljs bninni, sem hn nrist , einkum fairvorinu sem geymir yfirlit alls ess sem vonin fr okkur til a r.

1821. Vi getum v vona dr himins sem Gu lofai eim er elska hann og gera vilja hans. [92] Hverjar sem astur eru eigum vi ll a vona, me hjlp nar Gus, a vi verum stafst "allt til enda" [93] og a vi fum noti himnafagnaar sem eilfa umbun Gus fyrir gu verkin sem framkvmd eru me n Krists. von biur kirkjan "a allir menn veri hlpnir". [94] Hn rir a vera sameinu Kristi, brguma snum, dr himins: Vona, sla mn, vona. veist hvorki daginn n stundina. Vertu vakandi og veri v allt lur hratt jafnvel tt olinmi n valdi vissu um hva s vst og gerir skamma stund a langri. Hafu a huga a v meiri sem bartta n er, v betur sannar krleika inn til Gus og eim mun meira munt dag einn fagna me num elskaa hamingju og algleymi sem engan enda tekur. [95]

Krleikur

1822. Krleikurinn er hin gudmlega dygg a elska Gu umfram allt, hans vegna, og nunga okkar eins og okkur sjlf, krleika Gus vegna.

1823. Jess geri krleikann a hinu nja boori. [96] Me v a elska sna "uns yfir lauk"97 snir hann fram krleika Furins sem hann metekur. Me v a elska hver annan lkja lrisveinarnir eftir krleika Jes sem eir sjlfir metaka. ar af leiandi segir Jess: "g hef elska yur eins og Fairinn hefur elska mig. Veri stugir elsku minni." Og ennfremur: "etta er mitt boor, a r elski hver annan eins og g hef elska yur." [98]

1824. Krleikurinn, vxtur Andans og fylling lgmlsins, heldur boor Gus og hans smura: "Veri stugir elsku minni. Ef r haldi boor mn, veri r stugir elsku minni." [99]

1825. Af krleika d Kristur fyrir okkur mean vi vorum enn "vinir". [100] Drottinn biur okkur a elska eins og hann gerir, jafnvel vini okkar, gera okkur a nunga eirra sem fjarlgastir eru og a elska brn og hina ftku eins og Krist sjlfan. [101] Heilagur Pll postuli hefur gefi vijafnanlega lsingu krleikanum: "Krleikurinn er langlyndur, hann er gviljaur. Krleikurinn fundar ekki. Krleikurinn er ekki raupsamur, hreykir sr ekki upp. Hann hegar sr ekki smilega, leitar ekki sns eigin, hann reiist ekki, er ekki langrkinn. Hann glest ekki yfir rttvsinni, en samglest sannleikanum. Hann breiir yfir allt, trir llu, vonar allt, umber allt. [102]

1826. "Hefi g ekki krleika," segir postulinn, "vri g ekki neitt." Og hver sem forrttindi mn, jnusta ea jafnvel dyggir reynast, "hefi g ekki krleika, vri g engu bttari." [103] Krleikurinn er ri llum dyggum. Hann er fremstur gudmlegu dygganna: "En n varir tr, von og krleikur, etta rennt, en eirra er krleikurinn mestur." [104]

1827. stundun allra dygganna fjrgast af krleikanum og er innblsin honum. Hann "er band algjrleikans"; [105] hann er mynd dygganna; hann tengir og raar eim saman; hann er uppspretta og markmi kristilegrar stundunar eirra. Krleikurinn ver og hreinsar mannlegan hfileika okkar a elska og upphefur hann til yfirnttrulegrar fullkomnunar hinnar gudmlegu elsku.

1828. stundun siferilegs lfernis, sem krleikurinn fjrgar, gefur kristnum manni andlegt frelsi Gus barna. Hann stendur ekki lengur frammi fyrir Gui sem ttasleginn rll ea sem leigu er leitar launa sinna, heldur sem sonur er bregst vi krleika hans sem "elskai oss a fyrra bragi": [106] Ef vi snum baki vi hinu illa vegna tta vi refsingu stndum vi sporum rlsins. Ef vi skjumst eftir launum… lkjumst vi leigui. En ef vi hlum sakir ess ga og af krleika til hans sem skipar… hfum vi barnalund. [107]

1829. vextir krleikans eru fgnuur, friur og miskunnsemi; krleikurinn leiir til velgerningar og brurlegrar umvndunar; hann er velviljaur; hann elur gagnkvmni og er eftir sem ur ngjusamur og rltur; hann er vintta og samflag: Krleikurinn er sjlfur uppfylling allra verka okkar. v liggur markmii; a er til mts vi hann sem vi hlaupum; egar vi num til hans er a honum sem vi finnum hvld. [108]

III. GJAFIR OG VEXTIR HEILAGS ANDA

1830. Siferilegu lferni kristinna manna er haldi vi me gjfum Heilags Anda. etta eru varanlegar tilhneigingar sem gera manninn ausveipan gagnvart hvatningu Heilags Anda.

1831. Hinar sj gjafir Heilags Anda eru viska, skilningur, rspeki, stafesta, ekking, trrkni og guhrsla. fullnustu sinni tilheyra r Kristi, syni Davs. [109] r fullgera og fullkomna dyggir eirra er metaka r. r gera hina truu fsa til a lta leiast af gudmlegum innblstri. inn gi andi leii mig um sltta braut. [110] v a allir eir sem leiast af Anda Gus, eir eru Gus brn…. En ef vr erum brn, erum vr lka erfingjar, og a erfingjar Gus, en samarfar Krists. [111]

1832. vextir Andans eru fullkomleikinn sem Heilagur Andi myndar okkur sem frumgri eilfar drar. Trarhef kirkjunnar nefnir tlf eirra: "Krleikur, fgnuur, friur, langlyndi, gska, gvild, rlti, mildi, trmennska, hverska, sjlfsstjrn og hreinlfi." [112]

STUTTU MLI

1833. Dygg er vivarandi og fst tilhneiging til a gera gott.

1834. Mannlegar dyggir eru stugleiki vitsmuna og vilja sem stjrna athfnum okkar, hefur stjrn strum okkar og strir framferi okkar samkvmt skynsemi og tr. r m flokka kringum hfudyggirnar fjrar sem eru hyggindi, rttlti, stafesta og hfsemi.

1835. Hyggindi f hina hagntu skynsemi til a greina hi eina ga vi allar kringumstur og a velja rttu leiina a v.

1836. Rttlti felst stugum og stafstum vilja a gjalda Gui og nunganum a sem eim ber.

1837. Stafesta tryggir stuglyndi erfileikum og stugleika vi a leita hins ga.

1838. Hfsemi slr adrttarafl sllfis og leitar ess a jfnui s gtt vi notkun gum skpunarinnar.

1839. Mannlegar dyggir vaxa af uppfrslu, vsvitandi athfnum og olgi rengingum. r hreinsast og eru upphafnar af gudmlegri n.

1840. Gudmlegu dyggirnar f kristna menn til a lifa tengslum vi hina heilgu renningu. r hafa Gu a upphafi, tilefni og vifangi - Gu sem ekkist af tr, er vona og er elskaur sjlfs sn vegna.

1841. Gudmlegu dyggirnar eru rjr: Tr, von og krleikur. r mta allar siferilegu dyggirnar og blsa r lfi.

1842. trnni trum vi Gu og llu v sem hann hefur sagt og opinbera okkur og hin heilaga kirkja leggur fyrir okkur a tra.

1843. voninni rum vi og vntum fr Gui, me stugu trausti, eilft lf og nina til a verskulda a.

1844. krleikanum elskum vi Gu umfram allt og nunga okkar eins og okkur sjlf, krleika Gus vegna. Krleikurinn, mynd allra dygganna, "er band algjrleikans" (Kl 3:14).

1845. Hinar sj gjafir Heilags Anda sem kristnum mnnum veitast eru viska, skilningur, rspeki, stafesta, ekking, trrkni og guhrsla.

« 8. GREIN - SYND

I. MISKUNN OG SYND

1846. Guspjalli er opinberun Jes Kristi miskunn Gus gagnvart syndurum. [113] Engillinn sagi vi Jsef: "Hann skaltu lta heita Jes v a hann mun frelsa l sinn fr syndum eirra." [114] etta sama vi um evkaristuna, sakramenti endurlausnarinnar: "etta er bl mitt, bl sttmlans, thellt fyrir marga til fyrirgefningar synda." [115]

1847. "n okkar skapai Gu okkur, en n okkar vildi hann ekki frelsa okkur." [116] Vi verum a viurkenna syndir okkar til a taka mti miskunn hans. "Ef vr segjum: "Vr hfum ekki synd," svkjum vr sjlfa oss og sannleikurinn er ekki oss. Ef vr jtum syndir vorar, er hann trr og rttltur, svo a hann fyrirgefur oss syndirnar og hreinsar oss af llu ranglti." [117]

1848. Eins og heilagur Pll segir: "ar sem syndin jkst, ar fli nin yfir enn meir." [118] En til a geta unni verk sitt verur nin fyrst a afhjpa syndina til a sna hjarta okkar og veita okkur "rttlti til eilfs lfs Jes Kristi, Drottni vorum." [119] Gu leiir syndina fram dagsljsi me Ori snu og Anda lkt og lknirinn sem fyrst hreinsar sri ur en hann bindur um a: Forsenda sinnaskipta er afhjpun syndarinnar sem felur sr innri dm samviskunnar. Og a, sem er snnun fyrir a Andi sannleikans er a strfum innstu verund mannsins, er samtmis upphaf nrra gjafa nar og krleika: "Metaki Heilagan Anda." annig sjum vi essari afhjpun syndarinnar tvfalda gjf: sannleiksgjf samviskunnar og gjf vissunnar um endurlausn. Andi sannleikans er huggarinn. [120]

II. SKILGREINING SYND

1849. Synd er misgjr gegn skynsemi, sannleika og rttsnni samvisku; hn er vanrksla snnum krleika til Gus og nungans sem sispillandi tengsl vi viss gi valda. Hn srir eli mannsins og skaar samstu meal mannanna. Hn hefur veri skilgreind sem "tjning, gjr ea lngun sem strir gegn hinu eilfa lgmli." [121]

1850. Synd er misgjr gegn Gui: "Gegn r einum hefi g syndga og gjrt a sem illt er augum num." [122] Syndin setur sig upp mti krleika Gus til okkar og snr hjarta okkar fr honum. Fyrir ann setning a vera "eins og [guir]," [123] a kvara og vita skyn gs og ills, er syndin hlni, uppreisn gegn Gui, lkt og fyrsta syndin. Hn er annig "sjlfselska a v marki a fyrirlta Gu." [124] slku strilti, a lta til sn taka, er syndin algjrri mtsgn vi hlni Jes sem vinnur okkur hjlpri. [125]

1851. pslargngunni, egar miskunn Krists er ann mund a yfirbuga hana, ltur syndin best ljs ofbeldi sitt og hinar mrgu hliar snar: tr, banvnt hatur, hfnun og h fr hfingjunum og lnum, heigulshttur Platusar og miskunnarleysi varmannanna, svik Jdasar
- er voru Jes ungbr, afneitun Pturs og fltti lrisveinanna. En miju svartnttinu, stundu hfingja heimsins, [126] verur frn Krists leynilegan htt hin rjtandi uppspretta fyrirgefninga synda okkar.

III. MARGVSLEGAR GERIR AF SYNDUM

1852. Til eru fjlmargar gerir af syndum. Ritningin birtir marga lista yfir r. Galatabrfi ber verk holdsins saman vi vxt Andans: "Holdsins verk eru augljs: Frillulfi, hreinleiki, saurlfi, skurgoadrkun, fjlkynngi, fjandskapur, deilur, metingur, reii, eigingirni, tvdrgni, flokkadrttur, fund, ofdrykkja, svall og anna essu lkt. Og a segi g yur fyrir, eins og g hef ur sagt, a eir, sem slkt gjra, munu ekki erfa Gus rki." [127]

1853. Syndirnar er hgt a agreina eftir vifangi eirra, eins og allar mannlegar athafnir, ea eftir v hverjar r dyggir eru sem hn gengur gegn, ea eftir boorunum sem r brjta. r m einnig flokka eftir v hvort r snerta Gu, nungann ea mann sjlfan; eim m skipta andlegar ea holdlegar syndir ea syndir hugsun, ori, athfn ea vanrkslu. Rt syndarinnar er hjarta mannsins, frjlsum vilja hans, samkvmt kenningu Drottins: "v a fr hjartanu koma illar hugsanir, manndrp, hrdmur, saurlifnaur, jfnaur, ljgvitni, lastmlgi. etta er a, sem saurgar manninn." [128] En hjartanu br einnig krleikurinn, uppspretta gra og hreinna verka sem syndin skaar.

IV. ALVARLEIKI SYNDAR: DAUASYND OG SMSYND

1854. Syndirnar eru rttilega metnar eftir alvarleika eirra. Skilgreining daua- og smsynd, sem fyrir var Ritningunni, [129] var hluti af trarhef kirkjunnar. Mannleg reynsla stafestir hana.

1855. Dauasyndin eyir krleikanum hjarta mannsins me v a brjta alvarlega gegn lgmli Gus; hn snr manninum fr Gui, sem er endanlegt takmark hans og sla, me v a kjsa lakari gi fram yfir hann. Smsyndin leyfir krleikanum a vera fram, en hn brtur engu a sur gegn honum og skaar hann.

1856. rs dauasyndarinnar gegn lfsreglunni hi innra me okkur - a er, krleikanum - theimtir ntt frumkvi af hlfu miskunnar Gus og sinnaskipti hjartans sem venjulega sr sta me irunarsakramentinu: egar viljinn seilist eftir einhverju sem er eli snu samrmanlegt krleikanum, sem beinir manninum a endanlegu takmarki snu, er syndin til daua me vifangi snu… hvort sem a strir gegn krleikanum til Gus, eins og gulast ea meinsri, ea krleikanum til nungans, eins og mor ea hjskaparbrot…. En egar vilji syndarans beinist a einhverju sem er eli sr rskun, en er ekki andvgt krleikanum til Gus og nungans, eins og innantmu blari ea arfa hltri ea einhverju v lku, eru slkar syndir smar. [130]

1857. Til a synd veri til daua vera rj skilyri a liggja fyrir: "Dauasynd er synd sem hefur alvarlegan hlut a vifangi og er ennfremur drg me fullri vitund og vilja." [131]

1858. Alvarlegur hlutur er skilgreindur boorunum tu og samsvarar v er Jess svarai unga rka manninum: " skalt ekki mor fremja skalt ekki drgja hr, skalt ekki stela, skalt ekki bera ljgvitni, skalt ekki pretta, heira fur inn og mur." [132] Syndir geta veri meira ea minna alvarlegar. Mor er alvarlegra en jfnaur. Einnig verur a taka me reikninginn hver er beittur rtti: Ofbeldi gegn foreldrum er sjlfu sr alvarlegra en ofbeldi gegn kunnugum.

1859. Dauasyndin krefst fullrar vitundar og fullkomins vilja. Hn gengur a v vsu a vitneskja liggi fyrir um syndsemi verknaarins sem og a hann stri gegn lgmli Gus. Hn er einnig vsbending um a ngur vilji s fyrir hendi til a fela sr persnulegt val. Uppgerar-ffri og harugt hjarta [133] auka frekar en a draga r eim fsleika sem einkennir syndina.

1860. Ffri sem ekki er viljaverk getur minnka ea jafnvel gert a engu saknmi alvarlegrar misgjrar. En engan er hgt a segja ffran um grundvallarreglur sialgmlsins sem ritaar eru samvisku srhvers manns. rar tilfinningar og strur geta einnig gert minna r eim elishluta syndarinnar sem byggist vilja ea fsleika; a geta einnig gert utanakomandi rstingur ea brenglun sem sr lknisfrilegar stur. Synd sem drg er af meinfsi, me v a velja af settu ri hi illa, er alvarlegust eirra allra.

1861. Dauasyndin er grundvallarkostur mannlegs frelsis sama htt og sjlfur krleikurinn. Hn leiir til gltunar krleikanum og sviptir manninn hinni helgandi n, a er a segja, narstandi. Ef a er ekki endurleyst me einlgri irun og fyrirgefningu Gus, veldur a tilokun fr rki Krists og eilfum daua heljar, v frelsi okkar hefur getu til a velja til eilfar n ess a aftur veri sni. Hins vegar verum vi a fela a rttlti og miskunn Gus a dma einstakar persnur, enda tt vi getum dmt um a athfn s sjlfu sr alvarleg misgjr.

1862. S drgir smsynd sem fer ekki eftir forskrift sialgmlsins minna alvarlegri mlum ea a hann hlnast sialgmlinu alvarlegu mli en n fullrar vitneskju um a ea n fulls vilja.

1863. Smsyndin veikir krleikann; hn ltur ljs elilega stru fyrir skpuum hlutum; hn torveldar slinni a roskast me ikun dygganna og stundun gra sia; hn verskuldar stundlega refsingu. Smsyndir sem drgar eru viljandi og ekki er irast, leia okkur smm saman til a drgja dauasynd. Smsynd brtur hins vegar ekki sttmlann vi Gu. Me n Gus getur maurinn btt fyrir hana. "Smsynd sviptir ekki syndarann hinni helgandi n, vinttunni vi Gu, krleikanum, og ar me eilfri slu." [134] Mean maurinn er holdinu fr hann ekki umfli a minnsta kosti smar syndir. En ekki vira a vettugi essar syndir sem vi kllum "smar": Teljir r meinlausar egar vegur r, skaltu skjlfa egar telur r. Margir smhlutir mynda stran massa; margir dropar fylla fljti; mrg smkorn mynda haug. hverju er von okkar flgin? Umfram allt jtningunni. [135]

1864. "ess vegna segi g yur: Hver synd og gulstun verur mnnum fyrirgefin, en gulast gegn Andanum verur ekki fyrirgefi." [136] Miskunn Gus eru engin takmrk sett en hver s sem neitar af settu ri a metaka miskunn hans me v a irast, hafnar fyrirgefningu synda sinna og v hjlpri sem Heilagur Andi veitir. [137] A hera hjarta sitt me essum htti getur valdi endanlegri forheringu og eilfri gltun.

V. TBREISLA SYNDARINNAR

1865. Synd skapar tilhneigingu til syndar; hn fir af sr lesti me endurtekningu smu athfnunum. a leiir til sispillandi hneiga sem myrkva samviskuna og valda erfileikum vi a greina rttilega milli gs og ills. annig hefur syndin tilhneigingu til a fjlga sr og eflast en hn getur ekki eytt grundvelli siferilegrar dmgreindar.

1866. Flokka m lestina eftir eim dyggum sem eir stra gegn ea tengja vi hfusyndirnar sem reynsla kristinnar trar hefur skilgreint og fylgir ar heilgum Jhannesi Cassian og heilgum Gregorusi mikla. r eru kallaar hfusyndir vegna ess a r fa af sr arar syndir, ara lesti. [138] r eru: Drambsemi, girnd, fund, reii, skrlfi, hf og leti ea andleg leti (acedia).

1867. Trfrsluhefin minnir einnig a til eru "himinhrplegar syndir". r eru: bl Abels, [139] synd Sdmuba, [140] kvein undirokaa flksins Egyptalandi, [141] neyarkvein tlendingsins, ekkjunnar og munaarleysingjans, [142] og ranglti gegn launamanninum. [143]

1868. Synd er persnuleg athfn. Ennfremur verum vi a svara fyrir syndir er arir drgja, egar vi eigum aild a eim:
- me beinni og tilneyddri tttku eim;
- me v a skipa fyrir um r, gefa r um r, dsama ea leggja blessun okkar yfir r;
- me v a afhjpa r ekki ea hindra egar okkur ber skylda til ess;
- me v a vernda illgjramenn.

1869. annig gerir syndin mennina a vitorsmnnum hver annars og veldur v a fsn, ofbeldi og rttlti rkir meal eirra. Syndin tir undir flagslegar astur og fyrirkomulag sem stra gegn gudmlegri gsku. "Formgerir syndar" bera svip og afleiingar persnulegra synda. r f frnarlmb sn til a gera illt egar au f tkifri til. eim skilningi eru r "flagsleg synd". [144]

STUTTU MLI

1870. "Gu hefur gefi alla hlninni vald, til ess a hann geti miskunna llum" (Rm 11:32).

1871. Synd er tjning, gjr ea lngun sem strir gegn hinu eilfa lgmli (Hl. gstnus, Faust 22: PL 42, 418). Hn er misgjr gegn Gui. Hn rs upp gegn Gui hlni, andsttt vi hlni Krists.

1872. Synd er athfn sem strir gegn skynseminni. Hn srir eli mannsins og skaar samstu meal mannanna.

1873. Rtin a llum syndum er hjarta mannsins. Tegund og alvarleiki synda kvarast einkum af vifngum eirra.

1874. A velja vsvitandi - a er, a hafa bi vitund um a og vilja - eitthva sem strir me alvarlegum htti gegn gudmlegu lgmli og endanlegu takmarki mannsins, er a drgja dauasynd. Hn tortmir okkur krleikanum en n hans verur eilf sla ekki mguleg. Hn frir eilfan daua s hennar ekki irast.

1875. Smsyndin veldur siferilegri rskun sem krleikurinn btir v hann er fram okkur.

1876. Endurteknar syndir - jafnvel smsyndir - fa af sr lesti. Meal eirra eru hfusyndirnar.

Nsti kafli


opinber tgfa © Reynir K. Gumundsson ddi


  1. Lk 15:11-32.
  2. GS 22.
  3. Kl 1:15; sbr. 2Kor 4:4.
  4. Sbr. GS 22.
  5. GS 14 § 2.
  6. GS 24 § 3.
  7. GS 15 § 2.
  8. GS 17.
  9. GS 16.
  10. GS 13 § 1.
  11. GS 13 § 2.
  12. Mt 5:3-12.
  13. Hl. gstnus, De moribus eccl. 1, 3, 4: PL 32, 1312.
  14. Hl. gstnus, Conf. 10, 20: PL 32, 791.
  15. Hl. Tmas fr Akvn, Expos. in symb. apost. I.
  16. Sbr. Mt 4:17.
  17. Mt 5:8; sbr. 1Jh 2; 1Kor 13:12.
  18. Mt 25:21-23.
  19. Sbr. Heb 4:7-11.
  20. Hl. gstnus, De civ. Dei 22, 30, 5: PL 41, 804.
  21. 2Pt 1:4; sbr. Jh 17:3.
  22. Sbr. Rm 8:18.
  23. Hl. reneus, Adv. haeres 4, 20, 5: PG 7/1, 1034-1035.
  24. John Henry Newman kardnli, "Saintliness the Standard of Christian Principle," Discourses to Mixed Congregations (London: Longmans, Green and Co., 1906) V, 89-90.
  25. Sbr. dmisguna um smanninn: Mt 13:3-23.
  26. GS 17; Sr 15:14.
  27. Hl. reneus, Adv. haeres. 4, 4, 3: PG 7/1, 983.
  28. Sbr. Rm 6:17.
  29. 1M 3:13.
  30. Sbr. 1M 4:10.
  31. Sbr. 2S 12:7-15.
  32. Sbr. DH 2 § 7.
  33. CDF, tilsgn Libertatis conscientia 13.
  34. Gl 5:1.
  35. Sbr. Jh 8:32.
  36. 2Kor 3:17.
  37. Rm 8:21.
  38. Rmverska messubkin, 32. sunnudagur, safnbn: Omnipotens et misericors Deus, universa nobis adversantia propitiatus exclude, ut, mente et corpore pariter expediti, qu tua sunt liberis mentibus exsequamur.
  39. Sbr. Mt 6:2-4.
  40. Sbr. Mk 7:21.
  41. Hl. Tmas fr Akvn, STh I-II, 26, 4, corp. art.
  42. Sbr. hl. gstnus, De Trin., 8, 3, 4: PL 42, 949-950.
  43. Hl. gstnus, De civ. Dei 14, 7, 2: PL 41, 410.
  44. Hl. Tmas fr Akvn, STh I-II, 24, 1 corp. art.
  45. Sbr. hl. Tmas fr Akvn. STh I-II, 24, 3.
  46. Sl 84:3.
  47. GS 16.
  48. Sbr. Rm 2:14-16.
  49. Sbr. Rm 1:32.
  50. John Henry Newman kardnli, "Letter to the Duke of Norfolk," V, Certain Difficulties felt by Anglicans in Catholic Teaching II (London: Longmans Green, 1885), 248.
  51. Hl gstnus, In ep Jo. 8, 9: PL 35, 2041.
  52. 1Jh 3:19-20.
  53. DH 3 § 2.
  54. Sbr. Sl 119:105.
  55. Sbr. DH 14.
  56. Mt 7:12; sbr. Lk 6:31; Tb 4:15.
  57. 1Kor 8:12.
  58. Rm 14:21.
  59. GS 16.
  60. 1Tm 1:5; sbr. 3:9; 2Tm 1:3; 1Pt 3:21; P 24:16.
  61. GS 16.
  62. Fl 4:8.
  63. Hl. Gregorus fr Nyssa, De beatitudinibus, 1:PG 44, 1200D.
  64. SS 8:7.
  65. Ok 14:15.
  66. 1Pt 4:7.
  67. Hl. Tmas fr Akvn, STh II-II, 47, 2.
  68. 3M 19:15.
  69. Kl 4:1.
  70. Sl 118:14.
  71. Jh 16:33.
  72. Sr 5:2; sbr. 37:27-31.
  73. Sr 18:30.
  74. Tt 2:12.
  75. Hl. gstnus, De moribus eccl. 1, 25, 46: PL:32, 1330-1331.
  76. Sbr. 2Pt 1:4.
  77. Sbr. 1Kor 13:13.
  78. DV 5.
  79. Rm 1:17; Gl 5:6.
  80. Sbr. kirkjuingi Trent (1547): DS 1545.
  81. Jk 2:26.
  82. LG 42; sbr. DH 14.
  83. Mt 10:32-33.
  84. Heb 10:23.
  85. Tt 3:6-7.
  86. Sbr. 1M 17:4-8; 22:1-18.
  87. Rm 4:18
  88. Rm 5:5.
  89. Heb 6:19-20.
  90. 1 5:8.
  91. Rm 12:12.
  92. Sbr. Rm 8:28-30; Mt 7:21.
  93. Mt 10:22; sbr. kirkjuingi Trent: DS 1541.
  94. 1Tm 2:4.
  95. Hl. Teresa fr Avila, Excl. 15:3.
  96. Sbr. Jh 13:34.
  97. Jh 13:1.
  98. Jh 15:9, 12.
  99. Jh 15:9-10; sbr. Mt 22:40; Rm 13:8-10.
  100. Rm 5:10.
  101. Sbr. Mt 5:44; Lk 10:27-37; Mk 9:37; Mt 25:40, 45.
  102. 1Kor 13:4-7.
  103. 1Kor 13:1-4.
  104. 1Kor 13:13.
  105. Kl 3:14.
  106. Sbr. 1Jh 4:19.
  107. Hl. Basilus, Reg. fus. tract., prol. 3: PG 31, 896 B.
  108. Hl. gstnus, In ep. Jo. 10, 4: PL 35, 2057.
  109. Sbr. Jes 11:1-2.
  110. Sl 143:10.
  111. Rm 8:14, 17.
  112. Gl 5:22-23 (Vulgata).
  113. Sbr. Lk 15.
  114. Mt 1:21.
  115. Mt 26:28.
  116. Hl. gstnus, Sermo 169, 11, 13:PL 38, 923.
  117. 1Jh 1:8-9.
  118. Rm 5:20.
  119. Rm 5:21.
  120. Jhannes Pll II, DeV 31 § 2.
  121. Hl. gstnus, Contra Faustum 22: PL 42, 418; hl. Tmas fr Akvn, STh I-II, 71, 6.
  122. Sl 51:6.
  123. 1M 3:5.
  124. Hl. gstnus, De civ. Dei 14, 28: PL 41, 436.
  125. Sbr. Fl 2:6-9.
  126. Sbr. Jh 14:30.
  127. Gl 5:19-21; sbr. Rm 1:28-32; 1Kor 6:9-10; Ef 5:3-5; Kl 3:5-8; 1Tm 1:9-10; 2Tm 3:2-5.
  128. Mt 15:19-20.
  129. Sbr. 1Jh 5:16-17.
  130. Hl. Tmas fr Akvn, STh I-II, 88, 2, corp. art.
  131. Jhannes Pll II, RP 17 §12.
  132. Mk 10:19.
  133. Sbr. Mk 3:5-6; Lk 16:19-31.
  134. RP 17 § 9.
  135. Hl. gstnus, In ep. Jo. 1, 6: PL 35, 1982.
  136. Mt 12:31; sbr. Mk 3:29; Lk 12:10.
  137. Sbr. Jhannes Pll II, DeV 46.
  138. Sbr. hl. Gregorus mikli, Moralia in Job, 31, 45: PL 76, 621A.
  139. Sbr. 1M 4:10.
  140. Sbr. 1M 18:20; 19:13.
  141. Sbr. 2M 3:7-10.
  142. Sbr. 2M 22:21-22.
  143. Sbr. 5M 24:14-15; Jk 5:4.
  144. Jhannes Pll II, RP 16.