Stella Maris

Maríukirkja

 

Trúfræðslurit Kaþólsku Kirkjunnar

 

 

ANNAR HLUTI: LEYNDARDÓMAR KRISTNINNAR HAFÐIR UM HÖND

Til hvers eru helgisiðirnir?

1066. (50, 236) Í trúarjátningunni játar kirkjan leyndardóm heilagrar þrenningar og fyrirhugun Guðs sem hann með sjálfum sér ákvað að framkvæma til handa allri sköpuninni: Faðirinn fullnar “leyndardóm vilja síns” með því að gefa sinn elskaða Son og sinn Heilaga Anda heiminum til hjálpræðis og til dýrðar nafni sínu. [1] Slíkur er leyndardómur Krists sem er opinberaður og uppfylltur í sögunni eftir þeirri fyrirætluðu og viturlegu reglu sem heilagur Páll kallar “ráðstöfun leyndardómsins” [2] og kirkjufeðrahefðin kallar “ráðdeild holdtekna Orðsins” eða “ráðdeild hjálpræðisins”.

1067. (571) “Hið undursamlega verk Guðs meðal lýðs Gamla testamentisins var í sjálfu sér aðdragandi að verki Krists Drottins að endurleysa mannkynið og gefa Guði fullkomna dýrð. Hann fullnaði þetta verk einkum með páskaleyndardómi blessaðrar píslargöngu sinnar, upprisu sinni frá dauðum og dýrlegri uppstigningu til himna - þegar hann “með dauða sínum braut dauðann niður og með upprisu sinni endurreisti líf vort”. Þannig var það úr síðu Krists, þar sem hann svaf svefni dauðans á krossinum, að fram kom “hið undursamlega sakramenti sem öll kirkjan er.”” [3] Af þessari ástæðu hefur kirkjan fyrst og fremst páskaleyndardóminn um hönd í helgisiðunum en með honum fullnaði Kristur verkið okkur til hjálpræðis.

1068. Það er þessi leyndardómur Krists sem kirkjan kunngjörir og hefur um hönd í helgisiðum sínum til að hinir trúuðu megi lifa eftir honum og bera honum vitni í heiminum: Það er í helgisiðunum - og þá sérstaklega í hinni guðdómlegu fórn evkaristíunnar - að “verk endurlausnar okkar er fullnað” og það er einkum fyrir helgisiðina að hinir trúuðu geta tjáð í lífi sínu og sýnt öðrum leyndardóm Krists og raunverulegt eðli hinnar sönnu kirkju. [4]

Hvað merkir orðið helgisiðir? 1069. Upprunalega þýddi orðið “helgisiðir” (eða “litúrgía”) “opinbert starf” eða “þjónusta í nafni/í þágu fólksins”. Í kristinni hefð merkir það þátttöku lýðs Guðs í “verki Guðs”. [5] Það er fyrir helgisiðina að Kristur, endurlausnari okkar og æðsti prestur, heldur áfram verki endurlausnar okkar í, með og fyrir kirkju hans.

1070. (783) Í Nýja testamentinu vísar orðið “helgisiðir” ekki einungis til þess að haldin sé guðdómleg tilbeiðsla heldur vísar það einnig til kröftugs kærleika og þess að fagnaðarerindið sé kunngjört. [6] Allt snýst þetta um þjónustu við Guð og náungann. Þegar helgisiðirnir eru hafðir um hönd er kirkjan þjónn í mynd Drottins hennar, hins eina “leitourgos”. [7] Hún á hlutdeild í prestdómi Krists (tilbeiðslan) sem er hvorttveggja spámannlegur (það að kunngjöra) og konunglegur (að þjónusta í kærleikanum): Þannig er það rétt að helgisiðirnir skulu taldir iðkun á prestlegu embætti Jesú Krists. Í þeim felst birting á helgi mannsins í búningi skynjanlegra tákna og fullnustu þeirra eftir leiðum sem hæfir hverju þessara tákna um sig. Í þeim fer fram full opinber tilbeiðsla af hálfu leyndardómsfulls líkama Jesú Krists, það er að segja, af höfðinu og limum hans. Af þessu leiðir að sérhverjir helgisiðir sem hafðir eru um hönd eru helg athöfn sem tekur öllum öðrum athöfnum fram vegna þess að þeir eru athöfn Krists prestsins og líkama hans sem er kirkjan. Engin önnur athöfn kirkjunnar stenst samanburð við þá, hvorki í mikilvægi né atorku. [8]

Helgisiðirnir sem uppspretta lífs

1071. (1692) Helgisiðirnir eru verk Krists og sem slíkir eru þeir einnig athöfn kirkju hans. Þeir gera kirkjuna nærverandi og birta hana sem sýnilegt tákn samfélagsins í Kristi milli Guðs og manna. Þeir skuldbinda hina trúuðu til nýs lífs í samfélaginu og fela í sér að allir eigi “meðvitaða, virka og ávaxtaríka þátttöku”. [9]

1072. “Hinir heilögu helgisiðir gera ekki öllum athöfnum kirkjunnar tæmandi skil”: [10] Á undan verður að fara boðun fagnaðarerindisins, trú og afturhvarf. Fyrst þá geta þeir borið ávöxt í lífi þeirra sem trúa: nýtt líf í Andanum, þátttaka í erindi kirkjunnar og þjónusta við einingu hennar.

Bæn og helgisiðir

1073. (2558) Helgisiðirnir eru einnig þátttaka í sjálfri bæn Krists sem hann beinir til Föðurins í hinum Heilaga Anda. Allar kristnar bænir sækja uppruna sinn og markmið til helgisiðanna. Fyrir tilverknað helgisiðanna er maðurinn rótfestur og grundvallaður í “mikilli elsku [Föðurins] sem hann gaf oss” í elskuðum Syni sínum. [11] Þetta er hið sama “dásemdarverk Guðs” sem er lifað og haft hið innra með sér í öllum bænum “á hverri tíð í Andanum”. [12]

Trúfræðsla og helgisiðir

1074. “Helgisiðirnir eru hámarkið sem allar athafnir kirkjunnar beinast að samtímis því að þeir eru brunnurinn þaðan sem allir kraftar hennar flæða.” [13] Í þeim er þannig að finna bestu leiðina til að uppfræða lýð Guðs í trúnni. “Trúfræðslan er á eðlisbundinn hátt tengd öllum athöfnum helgisiðanna og sakramentanna því að það er í sakramentunum, einkum í evkaristíunni, að Kristur Jesús verkar í fullum mæli að umbreyta mönnunum.” [14]

1075. (426, 774) Helgisiðaleg trúfræðsla beinist að því að innvígja fólk í leyndardóm Krists (hún er “mystagógísk”) með því að farið er frá hinu sýnilega til hins ósýnilega, frá tákni til veruleika táknsins, frá “sakramentunum” til “leyndardómanna”. Slíkri trúfræðslu eiga staðbundin og svæðisbundin trúfræðslurit að koma á framfæri. Þetta Trúfræðslurit, sem hefur að markmiði að þjóna allri kirkjunni í margbreytileika helgiathafna hennar og ýmissa menninga, [15] birtir það sem er grundvallaratriði og sameiginlegt allri kirkjunni að því er varðar helgisiðina sem leyndardóm og hátíðarhald (1. þáttur) og síðan sakramentin sjö og árnaðartákn (sakramentalía) (2. þáttur).

Næsti kafli

Óopinber útgáfa © Reynir K. Guðmundsson þýddi Bráðabirgðaþýðing

  1. Ef 1:9.
  2. Sbr. Ef 3:9; sbr. Ef 3:4.
  3. SC 5 §2; sbr. hl. Ágústínus, En. in Ps. 138, 2: PL 37, 1784-1785.
  4. SC 2.
  5. Sbr. Jh 17:4.
  6. Sbr. Lk 1:23; P 13:2; Rm 15:16, 27; 2Kor 9:12; Fl 2:14-17, 25, 30.
  7. Sbr. Heb 8:2, 6.
  8. SC 7 § 2-3.
  9. SC 11.
  10. SC 9.
  11. Ef 2:4; 3:16-17.
  12. Ef 6:18.
  13. SC 10.
  14. Jóhannes Páll II, CT 23.
  15. Sbr. SC 3-4.