Trúarjátning Guðs lýðs
Hátíðleg trúaryfirlýsing Páls páfa VIþá er helgiári trúarinnar lauk
30. júní 1968
í Péturskirkjunni
Með þessari hátíðlegu messufórn ljúkum vér þessu helgihaldsári trúarinnar,
í minningu þess að 1900 ár eru liðin síðan hinir heilögu postular Pétur og
Páll liðu píslarvættisdauða. Vér tileinkuðum árið til minningar um hina
heilögu postula til þess að vér bærum öllum vitni þess, að vér erum tryggir
þeim boðskap, sem kirkjunni var falinn [1] og þeir hafa flutt oss og falið oss
á hendur, og einnig til þess að vér gætum styrkt löngun vora að lifa
samkvæmt þeim boðskap nú við þær aðstæður, sem kirkjan er í á þessum tímum,
á pílagrímsferð sinni mitt á meðal alls í heiminum.
Vér álítum það skyldu vora að þakka opinberlega öllum þeim, sem urðu við
beiðni vorri, með því að fullkomna ár þetta svo fagurlega, með því að halda
sér við Guðsorð og með endurnýjun trúarjátningarinnar, sem hefur átt sér
stað víðsvegar innan kirkjunnar, og einnig með vitnisburði kristins
lífernis. Bræðrum vorum biskupunum sérstaklega, og öllum hinum trúuðu innan
kaþólsku kirkjunnar, viljum vér votta þakklæti vort og veita blessun vora.
(…)
Dag þennan, sem valinn hefur verið til þess að ljúka trúarárinu, á
messudegi hinna heilögu postula Péturs og Páls, er það vilji vor, að bera
fram trúaryfirlýsingu hinum lifanda Guði til lotningar. Eins og fyrrum við
Cæsareu Filippí, er Pétur postuli talaði fyrir munn hinna tólf, og bar fram
sanna trúarjátningu, sem náði lengra en mannleg hyggja, - um Krist, sem Son
hins lifanda Guðs, - þannig í dag hefir auðmjúkur arftaki Péturs, hirðir
yfir allri kirkjunni, upp rödd sína til þess að vitna staðfastlega fyrir
hönd alls lýðs Guðs, um hinn guðdómlega sannleika, sem kirkjunni hefir
verið falið að boða öllum þjóðum.
Vér höfum óskað eftir því, að trúaryfirlýsing vor sé mjög fyllileg og skýr,
til þess að hún mæti vel þörfinni á ljósi því, sem svo margir hinna trúuðu
finna að skortir, og svo öllum sannleiksleitendum í heiminum, hvaða
trúarbrögðum sem þeir kunna að heyra til.
Vér mælum nú trúaryfirlýsingu þessa af munni fram í fullu andlegu samfélagi
við yður alla, elskulegu bræður og synir. Sé hún Háheilögum Guði til dýrðar
og Drottni vorum Jesú Kristi, um leið og vér treystum á hjálp hinnar
Heilögu meyjar Maríu og Heilagra postula Péturs og Páls, til gagns og
uppbyggingar kirkjunni, í nafni allra hirða kirkjunnar og allra hinna
trúuðu.
TRÚARYFIRLÝSING
Vér trúum á einn Guð eingöngu, Föður, Son og Heilagan Anda, Skapara alls
hins sýnilega, sem veraldarinnar, sem lífsferill vor liggur um, skapara
þeirra vera, sem einvörðungu eru andlegar og nefnast einnig englar [3] og
skapara andlegrar og ódauðlegrar sálar í hverjum manni.
Vér trúum að þessi eini Guð sé fullkomlega einstakur í hinu Háheilaga eðli
sínu og sömuleiðis í öllum fullkomleika sínum, almætti sínu, fullkominni
þekkingu sinni, forsjón sinni, vilja sínum og kærleika. Hann er sá sem er,
eins og hann opinberaði sig Móse [4] og hann er kærleikur eins og Jóhannes
postuli kennir oss [5], svo að þessi tvö nöfn, vera og kærleikur, lýsa
ómælilega yfir hinum sama guðdómlega veruleika hans, sem vildi opinbera sig
oss og “sem dvelur í ljósi, sem vér náum eigi til" [6], er í sjálfum sér
hafinn yfir sérhvert nafn, sérhvern hlut og yfir sérhvern skilning og
skapaða vitsmuni. Guð einn getur gefið oss rétta og fullkomna þekkingu á
raunveruleika þessum, með því að opinbera sig sem Föður, Son og Heilagan
Anda, en af náð erum vér kallaðir til hans í eilífu lífi, hér á jörðinni í
huliðsleika trúarinnar og í ljósi eilífu að lífi loknu hér í heimi. Samband
það, sem gerir hinar þrjár persónur það, sem þær að eilífu eru, en þær eru
hver um sig hin sama guðlega vera, er hið alsæla innra líf hins þríheilaga
Guðs, og er það langt ofar öllum mannlegum skilningi vorum [7]. Vér þökkum,
samt sem áður, hinni guðdómlegu gæsku fyrir það, að þeir eru margir, sem
trúa og geta borið vitni með oss fyrir mönnunum, um Guð hinn eina, jafnvel
þótt þeir þekki eigi til leyndardóms hinnar Alheilögu Þrenningu.
Vér trúum því á Föðurinn, sem eilíflega getur Soninn, á Soninn, orð Guðs,
sem er eilíflega getinn, á Heilagan Anda, hina ósköpuðu persónu, sem út
gengur frá Föðurnum og Syninum sem eilífur kærleikur þeirra. Það er því
þannig, að í hinum þremur guðlegu persónum, sem eru að öllu jafn eilífar,
og jafnar í öllu, coaeternae sibi et coaequales [8], er líf Guðs hins eina og
alsæla í hverri þeirra fullkomið og algert samkvæmt þeim fullkomleika og
dýrð, sem heyrir til óskapaðri veru, og “einingin á ætíð að vera tilbeðin í
Þrenningunni og Þrenningin í einingunni" [9].
Vér trúum á Drottin vorn Jesúm Krist, sem er Sonur Guðs. Hann er eilífa
orðið, fæddur af Föðurnum fyrir allar aldir, og sameðlis Föðurnum,
homoousios to Patri [10], sem og hefur gert alla hluti. Fyrir kraft Heilags
Anda íklæddist hann holdi af Maríu mey og gerðist maður. Var hann því jafn
Föðurnum samkvæmt guðdómi sínum og Föðurnum lægri samkvæmt manneðli sínu [11],
en þó var hann einn eigi vegna þess að eðlin hefðu blandast, heldur vegna
einingar persónu hans [12].
Hann dvaldi meðal vor fullur náðar og sannleika. Hann boðaði og stofnaði
konungsríki Guðs og kynnti oss Föðurinn í sér. Hann gaf oss nýtt boðorð
sitt, að elska hvert annað eins og hann elskaði oss. Hann kenndi oss veg
hjálpræðisins með sæluboðum guðspjallanna: Fátækt í anda, lítillæti, að
bera þrautir vorar með þolinmæði, þyrsta eftir réttlætinu, miskunnsemi,
hreinlyndi, friðarvilja og að þola ofsóknir fyrir réttlætissakir. Hann var
píndur undir valdi Pontíusar Pílatusar, hann var Lamb Guðs sem hafði tekið
á herðar sér syndir heimsins og hann dó vor vegna á krossinum og frelsaði
oss þannig með endurlausnarblóði sínu. Hann var grafinn og reis upp af eign
mætti á þriðja degi. Með upprisu sinni hóf hann oss upp til að vera
þátttakendur í hinu guðdómlega lífi, sem er náðarlíf. Hann steig upp til
himna og hann mun koma aftur en þá í dýrð til þess að dæma lifendur og
dauða, sérhvern samkvæmt sínum verðleikum. Þeir sem hafa tekið á móti
kærleika Guðs og miskunn, þiggja líf að launum, en þeir sem hafa daufheyrst
við kærleika Guðs og miskunn, allt til hinstu stundar, fara í eld þann er
aldrei slokknar.
Og á ríki hans mun enginn endir verða.
Vér trúum á hinn Heilaga Anda sem er Drottinn og gjafari lífsins, sem er
dýrkaður og vegsamaður ásamt Föðurnum og Syninum. Hann talaði til vor fyrir
munn spámannanna, hann var sendur af Kristi, eftir upprisu hans og
uppstiginn til Föðurins. Hann er leiðarljós kirkjunnar, líf, vörn og
leiðbeiningar, og hann hreinsar meðlimi kirkjunnar ef þeir sniðganga eigi
náð hans. Áhrif hans sem ná allt til innstu róta sálarinnar, gerir manninum
megnugt að verða við kalli Jesú: Verið fullkomin eins og yðar himneski
Faðir er fullkominn (Mt. 5:48).
Vér trúum að María, sem alla tíð var mey, sé móðir Orðsins, sem holdgaðist,
Guðs vors og Frelsara, Jesú Krists [13] og vegna þess að hún var valin til
þessa svo sérstaklega, að hún hafi verið endurleyst á tignari hátt, með
tilliti til verðleika Sonar hennar [14], að hún hafi verið varðveitt frá flekk
erfðasyndarinnar [15] og búið yfir meiri fyllingu náðarinnar, heldur en allar
aðrar skapaðar verur [16]
Þar sem hún var nánara tengd, og það á órjúfanlegan hátt, leyndardómum
holdtekjunnar og endurlausnarinnar [17] var hún hin alsæla mær, hin óflekkaða,
hafin upp til himna með líkama og sál að jarðnesku lífi sínu loknu og býr í
himneskri dýrð [18] og gerð lík sínum upprisna Syni, sem undarfari hlutskiptis
allra réttlátra manna og vér trúum að hin Heilaga Guðsmóður, hin nýja Eva,
móðir kirkjunnar [19] haldi áfram á himnum móðurlegu verkefni sínu varðandi
meðlimi þá sem eru í samfélagi við Krist; að hún vinni með við fæðingu og
vöxt hins yfirnáttúrulega guðdómlega lífs í sálum hinna endurleystu [20].
Vér trúum að allir hafi syndgað í Adam, en það þýðir að það fyrsta brot er
hann drýgði hafi valdið því að mannlegt eðli, sem sameiginlegt er öllum
mönnum, hafi fallið í það horf og ástand, sem ber með sér afleiðingar þess
afbrots, en að ástand þetta sé eigi hið sama er frumforeldrar voru bjuggu
fyrst við, þar eð þau voru heilög og réttlát og þekkti mannkynið hvorki
illsku né dauða. Það er því í þessum skilningi að allir menn eru fæddir í
synd og erfa það ástand, að mannlegt eðli þannig falli í ástand það, er
svipti það náðinni sem það naut, er skert hvað varðar eðlilegan mátt þess
og undirorpið yfirráðum dauðans. Vér álítum því eins og kirkjuþingið í
Trent gerði, að erfðasyndin berist frá manni til manns með mannlegu eðli,
“eigi með eftirdæmi heldur með viðkomu mannkynsins", og erfðasyndin “er því
öllum eiginleg" [21].
Vér trúum því að Jesús Kristur, Drottinn vor, hafi með krossfórninni leyst
oss undan erfðasyndinni og öllum persónulegum syndum, sem hver og einn af
oss höfum drýgt, þannig að eins og postulinn segir: “Þar sem syndin óð uppi
flóði náðin yfir" [22].
Vér trúum á eina skírn sem Drottinn vor Jesús Kristur stofnaði til, til
eftirgjafar syndanna. Skíra á jafnvel smábörn er enn hafa eigi getað drýgt
persónulega synd og þetta á að gera til þess að þau geti verið endurfædd
“af vatni og Heilögum Anda" til náðarlífs í Kristi Jesú [23].
Vér trúum á eina heilaga, kaþólska og postullega kirkju sem Jesús Kristur
reisti á kletti þeim, sem er Pétur. Hún er hin leyndardómsfulli líkami
Krists, en þó um leið bæði sýnileg stofnun búin skipulegri helgistjórn og
andlegt samfélag; kirkjan hér á jörð, lýður Guðs hér á jörð, sem er á leið
sinni til Drottins, og kirkjan aðnjótandi allrar blessunar Guðs; frjóangi
og frumgróði Guðsríkis, en í henni er verki og þjáningum endurlausnarinnar
haldið áfram fyrir mennina í gegnum aldanna raðir og hún horfir fram á við
til dýrðarinnar [24]. Drottinn Jesús mótar kirkju sína stundlega með
sakramentunum, þannig að hún nær alveg tilgangi sínum út yfir allan tíma
vegna gnægðar Hans [25]. Með sakramentunum gerir kirkjan meðlimi sína
þátttakendur í leyndardómi dauða og upprisu Krists og í náð Heilags Anda,
sem veitir henni líf og atorku [26]. Hún er þess vegna heilög þótt syndugir
menn séu innan vébanda hennar, því að sjálf býr hún eigi yfir öðru lífi en
lífi náðarinnar: Meðlimir hennar helgast ef þeir lifa lífi hennar en snúast
til syndar og vesældar ef þeir hverfa frá lífi hennar, en það er einmitt
slíkt fráhvarf sem veldur því að heilagleiki hennar fær eigi að ljóma. Því
þjáist hún og gerir yfirbót fyrir afbrot þessi, en hún hefur máttinn til
þess að lækna og græða börn sín fyrir blóð Krists og náðargjöf Heilags
Anda.
Kirkjan er erfingi alls þess er Guð lofaði, andleg dóttir Abrahams fyrir
Ísrael og geymir hún og gætir með móðurlegri umhyggju ritningar Ísraels og
sýnir hún ættfeðrum og spámönnum þess, dýpstu lotningu; grundvölluð á
postulunum og hefur hún um aldaraðir látið áfram af hendi ævarandi kenningu
þeirra og völd þeirra sem hirða í arftaka Péturs og biskupa þeirra er í
sambandi eru við hann. Eilíflega studd af Heilögum Anda er það embætti
hennar að vernda, kenna, túlka og útbreiða sannleikann sem Guð opinberaði
þá með huliðsblæju fyrir munn spámannanna og algjörlega fyrir munn Drottins
Jesú. Vér trúum öllu því sem Guðsorð inniheldur, ritað er í erfikenningunni
og, sem kirkjan ætlast til að trúað sé, sem opinberað af Guði, hvort sem er
með hátíðlegum úrskurði eða venjulegu og almennu kennsluvaldi [27]. Vér trúum
á óskeikulleika þann er arftaki Péturs hefur þegar hann kennir ex cathedra
sem hirðir og fræðari allra hinna trúuðu [28] og sem biskupar allir hafa
einnig er þeir ásamt honum tala með æðsta kennsluvaldi kirkjunnar [29].
Vér trúum því að eining kirkjunnar sem Jesús Kristur stofnaði og sem hann
bað fyrir, sé að öllu leyti lýtalaus í trúareiningu, Guðsdýrkun og
helgistjórnarsamfélagi. Það er öðru nær að hinar fjölmörgu
helgisiðadeildir, sem innan kirkjunnar eru og hin lögmæta margbreytni, bæði
guðfræðilegrar og andlegrar arfleifðar og sérstaks kirkjuaga, skerði
einingu hennar, - það gerir hana miklu fremur augljósari [30].
Þar sem vér viðurkennum einnig að utan kirkju Krists séu margir þættir
sanninda og leiða til helgunar, en eru þó eiginleg eign hennar og miða að
kaþólskri einingu [31] og að vér trúum á áhrif Heilags Anda, sem tendrar í
hjörtum unnenda Krists þrá til einingar þessarar [32], þá er það von vor að
þeir kristnir menn sem enn eru eigi í fullu samfélagi við hina einu réttu
kirkju muni síðar sameinast í eina hjörð, sem hefur aðeins einn hirði.
Vér trúum að kirkjan sé nauðsynleg til sáluhjálpar því að Kristur, sem er
hinn eini meðalgangari og leiðin til sáluhjálpar, kemur og er meðal vor,
vor vegna í líkama sínum, sem er kirkjan [33] en Guð vill að allir menn verði
hólpnir og þeir sem saklaust þekkja eigi til fagnaðarboðskapar Krists og
kirkju hans, en leita Guðs einlæglega í hjarta sér, og reyna vegna áhrifa
náðarinnar að gera Guðsvilja eins og samviska þeirra segir þeim, þeir geta
einnig orðið sáluhólpnir, þótt Guð einn viti, hve margir slíkir eru [34].
Vér trúum að messan, framborin af prestinum í persónu Krists og fyrir kraft
þess valds, sem fæst við prestvígsluna, sem er sakramenti, og sem
presturinn fórnar í nafni Krists og meðlima hins leyndardómsfulla líkama
hans, sé fórnin, sem færð var á Golgata, sé til staðar á altarinu að
sakramentishætti. Vér trúum því, að eins og brauðið og vínið sem Drottinn
vor vígði við hina síðustu kvöldmáltíð, hafi breyst í líkama hans og blóð
hans sem fórna átti á krossinum vor vegna, þá einnig að brauð það og vín
sem presturinn vígir breytist í líkama og blóða Krist sem situr í
dýrðarhásæti á himnum; og vér trúum að hin leyndardómsfulla nærvera
Drottins, undir því sem fyrir augum vorum heldur áfram að líta út sem það
áður var, sé sönn, veruleg og eðlisleg nærvera [35].
Kristur getur eigi verið þannig nærstaddur í sakramenti þessu nema að
brauðið sjálft breytist í líkama hans, og vínið sjálft breytist í blóð
hans; það sem óbreytt er eftir, eru aðeins mynd brauðsins og vínsins, sem
skilningarvit vor skynja. Kirkjan kallar leyndardómsfulla breytingu þessa
réttilega gjörbreytingu. Sérhver guðfræðileg skýring sem reynir að skilja
leyndardóm þennan að einhverju leyti, verður, til þess að vera samhljóða
hinni kaþólsku trú, að halda því, að verulega og sannarlega, huga vorum
óviðkomandi, hafi brauðið og vínið enga tilveru eftir gjörbreytinguna og að
það sé því hinn guðdómlegi líkami og blóð Drottins Jesú, sem eru frá því
sannarlega fyrir augum vorum undir Heilögum myndum brauðs og víns [36], eins
og Drottinn vildi að væri til þess að gefa oss sig sem fæðu og sameina oss
einingu hins leyndardómsfulla líkama síns [37].
Hin sérstaklega og ódeililega tilvera dýrlegs Drottins á himnum,
margfaldast eigi né eykst, heldur verður hann nærstaddur fyrir sakramentið
á þeim mörgu stöðum á jörðunni þar sem messufórnin er borin fram; og
nærvera þessi heldur áfram eftir fórnina í hinu Allrahelgasta sakramenti í
Guðslíkamahúsinu, sem er hið lifandi hjarta sérhverrar kirkju vorrar. Það
er vor ljúf skylda að heiðra og tilbiðja Orðið, sem gerðist maður, en sem
augu vor sjá eigi, tilbiðja hann sem stígur niður til vor og er hjá oss án
þess þó að hverfa frá himnum.
Vér játum að Guðsríki sem stofnað var hér á jörð með kirkju Krists, er ekki
af þessum hverfula heimi og að hinum sanna vexti Guðsríkis megi ekki blanda
saman við menningarþróun, vísindi né vélamenningu mannkynsins, heldur að
vöxtur þess sé falinn í sífellt dýpri þekkingu á hinum ómælanlega fjársjóði
Krists, enn meiri von um eilífa sælu, að vér tökum á móti kærleika Guðs í
enn ríkara mæli og að enn meiri náð og Heilagleiki verði veittur
mannkyninu. En það er þessi, hinn sami kærleikur sem hvetur kirkjuna til
stöðugrar umhyggju fyrir sannri tímanlegri velferð allra manna, án þess að
þreytast á því, að minna börn sín á, að heimur þessi er eigi þeirra
varanlegi samastaður, þá hvetur hún þau einnig til þess að láta eitthvað af
hendi, hvern eftir sinni köllun og efnum, til þess að auka velmegun þessa
jarðneska dvalarstaðar þeirra, að efla réttlætið, friðinn og bræðralag
meðal mannanna - að veita bræðrum sínum fúslega hjálparhönd, sérstaklega
þeim, sem snauðastir og ógæfusamastir eru. Hin mikla umhyggja kirkjunnar,
brúðar Krists, fyrir þörfum mannkynsins, fyrir gleði þess og von, fyrir
sorg þess og tilraunum til bóta, er því ekkert annað en hin mikla löngun
hennar að vera meðal mannanna til þess að lýsa þeim með ljósi Krists og
safna þeim öllum saman í honum, hinum eina Frelsara þeirra. Umhyggja þessi
getur aldrei þýtt það, að kirkjan lagi sig eftir þessum heimi, né heldur að
eftirvænting eftir Drottni hennar og hinu eilífa Guðsríki þverri.
Vér trúum á eilíft líf. Vér trúum að sálir allra þeirra, sem deyja í
náðarástandi við Krist, hvort sem þær verða enn að vera hreinar gerðar í
hreinsunareldinum, eða Jesús tekur þær til sín í Paradís, um leið og þær
yfirgefa líkamann, eins og Drottinn gerði við hinn iðrandi ræningja, séu
Guðslýður að eilífu út yfir gröf og dauða, en á dauðanum vinnst lokasigur á
degi upprisunnar, þegar sálir þessar munu að nýju sameinast líkömum sínum.
Vér trúum því, að skari sá, er umkringir Jesúm og Maríu í Paradís, sé hinn
sigri hrósandi kirkja á himnum, þar sem sálir þessar munu í eilífri sælu,
líta Guð eins og hann er [38] og þar sem þær einnig, en þó misjafnlega mikið,
njóta samfélags við heilaga engla í Guðlegu ríki því, þar sem Kristur
drottnar í dýrð sinni, og biðja fyrir oss og hjálpa oss í veikleika vorum
með bróðurlegri umhyggju sinni [39].
Vér trúum á samfélag allra hinna trúuðu í Kristi, þeirra, sem eru
pílagrímar í þessum heimi, hinna látnu, sem eru að hreinsast af syndum
sínum, og hinna heilögu, sem á himnum eru. Allar sálir þessar mynda eina
kirkju; og vér trúum, að í þessu samfélagi hlusti Guð og dýrlingar hans í
miskunn og kærleika, ætíð á bænir vorar eins og Jesús sagði oss: Biðjið og
yður mun veitast [40]. Það er þannig sem vér horfum fram í trú og í von til
upprisu dauðra og lífs í nýjum heimi.